فروش زمین‌های راکد برای راه و مدرسه

 ایران زمین-  سعید تقی‌زاده در تشریح جزئیات مصوبات اخیر کارگروه ملی مولدسازی دارایی‌های دولت اظهار کرد: «در راستای اجرای قانون «تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها» و با هدف تبدیل دارایی‌های غیرمولد به موتور محرک توسعه استان، پرونده چند ملک مازاد مورد بررسی قرار گرفت که با رویکرد مثبت اعضا، به تصویب نهایی رسید.» وی در ادامه با اشاره به اهمیت این مصوبات برای عموم مردم استان به ویژه در حوزه تعلیم و تربیت افزود: «در این جلسه با تهاتر دو فقره از املاک مازاد اداره‌کل آموزش و پرورش استان به ارزش کارشناسی ۱۲۰ میلیارد تومان موافقت شد که  اولویت این فرآیند، تأمین مالی و تسویه مطالبات قطعی پیمانکاران «نهضت مدرسه‌سازی» است و از این مسیر شاهد تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و بهبود سرانه فضای آموزشی در استان خواهیم بود. هرچند رقم 120 میلیارد تومان در برابر نیازهای اعتباری طرح‌ها و پروژه‌های ناتمام ناچیز می‌‌نماید، اما باید در نظر داشت که استان فارس از شاخص‌ترین استان‌های کشور در اجرای طرح مولدسازی دارایی‌های دولتی است. طبق گزارش دیوان محاسبات، از منابع پیش‌بینی‌شده برای مولدسازی در بودجه ۱۴۰۴، تنها ۳.۴ درصد محقق شده است. اما در میان استان‌ها، فارس نمونه قابل‌توجهی است: در فارس از ابتدای اجرای فرآیند مولدسازی تا پیش از دولت چهاردهم، ۱۷۵ ملک مازاد شناسایی شده بود و در دوره دولت چهاردهم نیز بیش از ۲۵۵ ملک دیگر برای طی فرآیند مولدسازی شناسایی شده است. همچنین گزارش شده که حدود ۱.۹ هزار میلیارد تومان از املاک مازاد دولت در فارس به فروش رسیده است.
در سال ۱۴۰۵ نیز ۱۴۴ مجوز فروش و معاوضه املاک مازاد استان اخذ شده و تا خردادماه، ۱۵۶.۷ میلیارد تومان از محل فروش این املاک به خزانه واریز شده است. منابع برای پروژه‌هایی مانند آب، مدرسه‌سازی و توسعه مراکز نگهداری زندانیان اختصاص یافته است.» 
 

زمین‌های بلااستفاده هزینه طرح‌های ناتمام
یک زمین بلااستفاده، ساختمان مازاد یا ملکی که سال‌ها در فهرست دارایی‌های دستگاه‌های دولتی باقی مانده، اگرچه در ظاهر یک دارایی است، اما تا زمانی که نتواند منابعی برای توسعه ایجاد کند، عملاً سرمایه‌ای منجمد است. تجربه چند سال اخیر فارس نشان می‌دهد که می‌توان این دارایی‌های راکد را از چرخه نگهداری خارج و به منابعی برای ساخت مدرسه، توسعه راه، تأمین آب، تکمیل پروژه‌های درمانی و حتی توسعه زیرساخت‌های فناوری تبدیل کرد؛ رویکردی که موجب شده فارس در میان استان‌های فعال در اجرای طرح مولدسازی قرار گیرد. بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده از سوی مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استانداری استان فارس، در دولت چهاردهم بیش از ۱۲۰ فقره ملک مازاد دولت به ارزش حدود یک هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان در این استان به فروش رسیده است؛ در حالی که پیش از دولت چهاردهم مجموع فروش املاک مازاد به ۶۱ فقره و حدود ۱۰۰ میلیارد تومان محدود بود. علاوه بر این، حدود ۹۰۰ میلیارد تومان تهاتر نیز در پروژه آزادراه شیراز-اصفهان انجام شده است.

  جهش از ۱۰۰ به ۱۹۰۰ میلیارد تومان
 مولدسازی دارایی‌های راکد در فارس البته پیش از دولت چهاردهم نیز در جریان بود، اما مقایسه عملکرد دو دوره نشان‌دهنده افزایش قابل توجه حجم عملیات است.
 طبق گزارش مسئولان استان، پیش از دولت چهاردهم ۶۱ ملک مازاد به ارزش حدود ۱۰۰ میلیارد تومان به فروش رسیده بود. این رقم در دولت چهاردهم به بیش از ۱۲۰ ملک و حدود یک هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان رسید.
به بیان دیگر، طی این دوره نه تنها تعداد املاک فروخته‌شده تقریباً دو برابر شده، بلکه ارزش ریالی فروش نیز جهش قابل توجهی داشته است.
در کنار فروش، استفاده از تهاتر نیز به یکی از ابزارهای اصلی مدیران استان فارس تبدیل شده است. حدود ۹۰۰ میلیارد تومان تهاتر در پروژه آزادراه شیراز-اصفهان انجام شده که به گفته مسئولان، اداره‌کل راه و شهرسازی توانسته از این طریق با پیمانکار پروژه تسویه کند.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که در شرایط محدودیت منابع عمومی، پروژه‌های بزرگ عمرانی معمولاً با مشکل انباشت مطالبات پیمانکاران مواجه می‌شوند. تهاتر دارایی مازاد می‌تواند بخشی از این گره را بدون نیاز به تأمین نقدینگی کامل از محل بودجه عمومی باز کند.
 فارس اکنون تنها به فروش املاک انجام‌شده اکتفا نکرده است. بر اساس اعلام مدیرکل امور اقتصادی و دارایی استان، برای ۱۳۷ ملک مازاد دستگاه‌های اجرایی مجوز فروش اخذ شده و پس از طی فرآیندهای کارشناسی، ارزش‌افزایی و قیمت‌گذاری، برآورد اولیه نشان می‌دهد در صورت فروش این املاک حدود ۴.۷ هزار میلیارد تومان منابع قابل دستیابی خواهد بود.
این رقم نشان می‌دهد بخش مهمی از ظرفیت مولدسازی فارس هنوز به مرحله وصول منابع نرسیده و به همین دلیل مسئولان اقتصادی استان اکنون بر افزایش «نرخ تبدیل مجوز به ریال» تأکید دارند؛ یعنی اینکه مجوزهای صادرشده صرفاً در آمار باقی نمانند و به فروش واقعی و وصول منابع تبدیل شوند.
 
زمین دولتی در خدمت شبکه حمل‌ونقل
یکی از روشن‌ترین نمونه‌های این رویکرد در آزادراه شیراز-اصفهان دیده می‌شود.
حدود ۹۰۰ میلیارد تومان از طریق تهاتر در این پروژه به کار گرفته شده‌است. اهمیت این اقدام زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم آزادراه شیراز-اصفهان تنها یک پروژه راهسازی نیست؛ بلکه بخشی از شبکه ارتباطی فارس با مرکز کشور را شکل می‌دهد و می‌تواند بر کاهش زمان سفر، هزینه حمل‌ونقل و جابه‌جایی کالا و مسافر اثر بگذارد. بخش آب نیز از دیگر حوزه‌هایی است که منابع حاصل از مولدسازی در فارس برای آن مورد استفاده قرار گرفته است.
در گزارش‌های قبلی مسئولان استان، از اختصاص حدود ۶۰۰ میلیارد تومان برای پروژه آبرسانی خرامه و ۹۵ روستای اطراف آن از محل فروش املاک مازاد خبر داده شده بود.
اهمیت این نوع هزینه‌کرد برای فارس دوچندان است؛ استانی که همزمان با توسعه کشاورزی و جمعیت، با فشار بر منابع آب نیز مواجه است. بنابراین اگر فروش یک دارایی بلااستفاده بتواند به ایجاد یا تکمیل یک شبکه آبرسانی منجر شود، ارزش اقتصادی آن تنها در رقم فروش ملک خلاصه نمی‌شود.
دارایی‌ای که پیش از این بازدهی برای دولت نداشته، اکنون می‌تواند زیرساختی ایجاد کند که برای یک شهر و ده‌ها روستا منفعت عمومی داشته باشد.

برش

پول مولدسازی کجا می‌‌رود؟
گزارش‌های ارائه شده  نشان می‌دهد منابع حاصل از فروش یا تهاتر املاک مازاد در فارس در چند محور اصلی در حال هدایت است:
حمل‌ونقل: تکمیل پروژه آزادراه شیراز-اصفهان و تسویه مطالبات پیمانکاران از طریق تهاتر.
آب: اجرای طرح‌های آبرسانی از جمله پروژه خرامه و روستاهای اطراف و همچنین طرح انتقال آب از سد درودزن.
آموزش: تأمین مالی و تسویه مطالبات پیمانکاران پروژه‌های نهضت مدرسه‌سازی و تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام آموزشی.
ورزش: تأمین مالی برای تکمیل ورزشگاه پارس شیراز.
درمان: پیش‌بینی استفاده از منابع برای پروژه‌های درمانی و بیمارستانی در شیراز، لارستان و فسا.
راه‌های استان: ایمن‌سازی راه‌ها و نقاط حادثه‌خیز.
خدمات اجتماعی: تکمیل ساختمان مددجویان بهزیستی و انتقال زندان عادل‌آباد.
فناوری اطلاعات: توسعه زیرساخت‌های فناوری و خدمات دیجیتال استان.