خبرنگار«ایران» ازآمادگی هرمرگان برای مقابله با یک پدیده اقلیمی گزارش می‌دهد؛
هرمزگان درانتظار«ال نینو»
پاییزهرمزگان بسان تابستان آن،گرم و سوزان است. دراین شرایط جوی مدیران استانی، نگران فصول پیش رو هستند.؛ نگرانی از پدیده اقلیمی طوفان «ال نینو» که می‌تواند بارشهای پاییزی را از روال عادی خارج کند و سیلابهای ناگهانی را به مهمان ناخوانده شهرها و روستاهای هرمزگان تبدیل نماید.
ایران آنلاین- بندرعباس- محمد خداکریمی: این هشدار، دستگاه‌های اجرایی استان را به حالت آماده باش کامل درآورده است.
«ال نینو» یک پدیده بزرگ‌مقیاس اقلیمی است که بر اثر گرم‌شدن غیرعادی آب‌های سطحی بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی و تغییر همزمان الگوهای جوی شکل می‌گیرد. این پدیده با ایجاد تغییر در فشار هوا، بادها، محل تشکیل ابرها و الگوی بارش، می‌تواند گردش عمومی جو را در مقیاس جهانی تحت تأثیر قرار دهد. اگرچه محل شکل‌گیری النینو هزاران کیلومتر با ایران فاصله دارد، آثار آن از طریق «دورپیوندهای جوی» می‌تواند الگوهای دما و بارش مناطق مختلف جهان، از جمله خاورمیانه و ایران را تغییر دهد. البته نوع و میزان این تأثیر در همه مناطق و در تمام رخدادهای النینو یکسان نیست.
ال نینو تا بهار
مجید بیجندی مدیرکل هواشناسی هرمزگان در گفت وگوی اختصاصی با خبرنگار«ایران» درپاسخ به این پرسش که این پدیده در سال جاری در چه بازه زمانی رخ خواهد داد و چند روز طول می‌کشد، می‌گوید: «النینو» برخلاف موج گرما، توفان یا یک سامانه بارشی، پدیده‌ای چندروزه نیست؛ بلکه معمولاً چندین ماه و گاهی حدود یک سال یا بیشتر دوام دارد. بر اساس آخرین ارزیابی مرکز پیش‌بینی اقلیم آمریکا، النینو هم اکنون فعال و در حال تقویت است و با احتمال بیش از ۹۰ درصد در پاییز و زمستان پیش‌رو به مرحله بسیار قوی خواهد رسید. انتظار می‌رود بیشترین شدت آن در اواخر پاییز و اوایل زمستان ۱۴۰۵ باشد و شرایط النینو تا بهار ۱۴۰۶ نیز تداوم یابد. باید توجه داشت که زمان شکل‌گیری و تقویت النینو در اقیانوس آرام، الزاماً با زمان بروز آثار احتمالی آن در ایران یکسان نیست و تأثیر آن بر کشور باید از طریق پیش‌بینی‌های فصلی و به‌روزرسانی‌های منظم بررسی شود.
پیامدهای غیر مستقیم
اوبا بیان اینکه، هرمزگان در محدوده مستقیم شکل‌گیری النینو قرارندارد،تاکیدمی‌کند:« ممکن است به‌طورغیرمستقیم و از طریق تغییر در الگوهای گردش عمومی جو تحت تأثیر آن قرار گیرد. النینو می‌تواند شرایط ورود و فعالیت برخی سامانه‌های بارشی در جنوب و جنوب‌شرق ایران را تغییر دهد، اما این تأثیر احتمالی است و به‌تنهایی نمی‌توان از وقوع یا افزایش قطعی بارش در هرمزگان سخن گفت. میزان اثرگذاری بر استان به برهم‌کنش النینو با عوامل دیگری مانند دوقطبی اقیانوس هند، نوسان مادن–جولیان، وضعیت دریای عرب و الگوهای منطقه‌ای جو بستگی دارد. بنابراین هم اکنون نمی‌توان شهرستان یا منطقه مشخصی از هرمزگان را به‌طور قطعی به‌عنوان منطقه پربارش معرفی کرد. النینو درنقاط نزدیک به اقیانوس آرام آثار مستقیم‌تر و مشخص‌تری دارد، اما درایران و هرمزگان پیامدهای آن غیرمستقیم، احتمالاتی و متغیر است.»
اخبار از منابع رسمی
مدیرکل هواشناسی هرمزگان معتقداست: «وجود یک ال‌نینوی بسیار قوی به‌تنهایی به معنای وقوع بارشهای شدید یا سیلاب در هرمزگان نیست. شهروندان و مسئولان باید اخبار مربوط به این پدیده را فقط از منابع رسمی دنبال کنند و از بازنشر مطالبی مانند «وقوع قطعی سیلاب» یا «پاییز و زمستان استثنایی» بدون استناد به پیش‌بینی‌های معتبرخودداری کنند. به دستگاه‌های اجرایی و مدیریت بحران توصیه می‌شود با توجه به احتمال افزایش نوسانات جوی، آمادگی عمومی خود را حفظ کنند، نقاط آسیب‌پذیر و مسیل‌ها را بررسی کنند، تجهیزات و نیروهای امدادی را آماده نگه دارند و برای مدیریت فعالیت‌های دریایی، بندری و جاده‌ای سناریوهای لازم را در نظر بگیرند. پیش‌بینی‌های فصلی صرفاً چشم‌اندازی احتمالاتی ارائه می‌کنند و برای تصمیم‌گیری‌های اجرایی باید اطلاعیه‌ها، پیش‌آگاهی‌ها و هشدارهای کوتاه‌مدت و میان‌مدت اداره‌کل هواشناسی استان هرمزگان ملاک عمل قرار گیرد.»
پایش مستمر پدیده
بیجندی ادامه می‌دهد:«اداره‌کل هواشناسی استان هرمزگان به‌صورت مستمر وضعیت النینو، دوقطبی اقیانوس هند، نوسان مادن–جولیان و سایر عوامل مؤثر بر بارشهای جنوب کشور را پایش می‌کند و نتایج پیش‌بینی‌های فصلی و هشدارهای جوی را متناسب با آخرین داده‌ها در اختیار دستگاه‌های مسئول و عموم مردم قرار خواهد داد. تأکید می‌شود قوی بودن النینو الزاماً به معنای وقوع بارشهای شدید و فراگیر در هرمزگان نیست و درباره میزان بارندگی، زمان وقوع و مناطق تحت تأثیر نمی‌توان از چند ماه قبل با قطعیت اظهارنظر کرد. از شهروندان، بهره‌برداران دریایی، کشاورزان و فعالان اقتصادی درخواست می‌شود اطلاعیه‌ها و هشدارهای رسمی اداره‌کل هواشناسی استان را دنبال کنند و به مطالب غیرکارشناسی یا پیش‌بینی‌های قطعی منتشرشده در فضای مجازی توجه نکنند.»
هشدار زودهنگام، ضرورت کشاورزی
رئیس گروه محیط زیست و توسعه پایدارسازمان جهاد کشاورزی هرمزگان نیزدرگفت وگوبا خبرنگارما با تأکید بر ضرورت آمادگی پیش ازوقوع اثرات ال نینو می‌گوید:«آمادگی پیش از وقوع اثرات النینو،یکی ازمهم‌ترین راهکارهای افزایش تاب‌آوری بخش کشاورزی دربرابر نوسانات اقلیمی است. دراستان هرمزگان و جنوب ایران، تغییر درالگوی بارش و دما می‌تواند پیامدهای قابل‌توجهی برای کشاورزی داشته باشد.»
مریم محمدی‌نژاد در تشریح پیامدهای احتمالی ال نینو بر کشاورزی استان تاکیدمی‌کند:«تغییر زمان و میزان بارندگی، وقوع بارشهای سنگین و سیلابی، دوره‌های کم‌بارش و افزایش دما می‌تواند بر تأمین منابع آب، زمان کاشت و برداشت، عملکرد محصولات، باغ‌های گرمسیری و نخیلات اثرگذار باشد. بارشهای شدید و کوتاه‌مدت نیز، در صورت وقوع، می‌توانند علاوه بر ایجاد رواناب و فرسایش خاک، موجب خسارت به مزارع، باغ‌ها و زیرساخت‌های کشاورزی شوند.»
این مقام مسئول معتقداست:« تغییرشرایط دما و رطوبت می‌تواند بر شیوع و پراکنش برخی آفات و بیماری‌های گیاهی وهمچنین نیازآبی محصولات اثر بگذارد.آثار النینو لزوماً به معنای کاهش تولید نیست،بسته به شرایط منطقه و فصل، افزایش بارش می‌تواند در برخی مناطق به بهبود وضعیت منابع آب و شرایط کشت نیزکمک کند.»
رئیس گروه محیط زیست و توسعه پایدار سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان درادامه براهمیت استفاده از پیش‌بینی‌های فصلی، پایش مستمر شرایط جوی و منابع آب و سامانه‌های هشدار زودهنگام تأکید می‌کند:« برنامه‌ریزی برای مدیریت بهینه آب، تنظیم تقویم کشت، انتخاب ارقام و محصولات متناسب با شرایط اقلیمی و آمادگی برای مقابله با بارشهای شدید و سیلاب می‌تواند به کاهش خسارات و افزایش تاب‌آوری کشاورزی هرمزگان در برابر نوسانات اقلیمی کمک کند.پایش و پیش‌آگاهی اقلیمی، همراه با اقدام به‌موقع، می‌تواند نقش مهمی در کاهش ریسک‌های ناشی از النینو و حفاظت از تولیدات کشاورزی جنوب ایران داشته باشد.»
آماده باش سازمان‌های عملیاتی
در هرمزگان، بارشهای شدید می‌تواند در مدت کوتاهی موجب آبگرفتگی معابر، طغیان مسیل‌ها، اختلال در تردد و آسیب به خانه‌ها و وسایل نقلیه شود؛ به‌ویژه در مناطقی که مسیر عبور آب مسدود یا ظرفیت شبکه دفع آب محدود است.آمادگی برای چنین شرایطی فقط وظیفه دستگاه‌های اجرایی نیست. شهرداری‌ها، مدیریت بحران، راهداری و دستگاه‌های امدادی باید نقاط پرخطر و مسیرهای اصلی عبور آب را پیش از بارندگی بررسی و پاکسازی کنند و تجهیزات امدادی را در آماده‌باش قرار دهند.درهمین راستا،فرماندار بندرعباس درجلسه‌ای اضطراری با مدیران اجرایی، هواشناسی، آتشنشانی ومدیریت بحران استان، براتخاذ تدابیر پیشگیرانه و افزایش سطح آمادگی تأکید دارد. احمد پویافر با اشاره به ماهیت تغییرات اقلیمی، می‌گوید:« نباید منتظر وقوع حادثه ماند؛ بلکه باید پیش از بروزپیامدها، با تکیه برپیش‌بینی‌های علمی، سناریوهای مقابله را اجرایی کرد.مدیریت بحران دربرابر ال نینو، نه یک وظیفه اداری، بلکه یک مسئولیت اجتماعی برای حفظ جان و مال شهروندان است.»
اوتاکیدمی‌کند:«تمام تجهیزات امداد و نجات، شل‌کن‌ها و خودروهای امدادی باید در وضعیت عملیاتی ۱۰۰ درصد باشند، بخش مدیریت بحران باید با همکاری رسانه‌ها، آموزش‌های لازم را به شهروندان در مناطق پرخطر ارائه دهد تا از وقوع حوادث جلوگیری شود و تمام گلوگاه‌های ارتباطی میان شهرداری، نیروگاه، سازمان آب و فاضلاب و بخش‌های امدادی باید جهت مدیریت سریع بحران تقویت شود.»
آمادگی پیش از ال نینو
ازسویی دیگرمدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان با هشدارنسبت به احتمال وقوع بارشهای فرانرمال ناشی از پدیده «النینو»، به خبرنگارما می‌گوید: با توجه به پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی مبنی بر وقوع پدیده النینو در جغرافیای کشور و به‌ویژه هرمزگان در روز‌های آینده، هماهنگی و بسیج امکانات برای پاسخ مؤثر و به‌موقع آغاز شده است.
مهرداد حسن‌زاده ازصدوردستورلایروبی فوری تمام مسیل‌ها، رودخانه‌ها و خورهای سطح استان برای پیشگیری از خسارات احتمالی سیل خبرمی‌دهد. او با اشاره به پیش‌بینی‌های اداره‌کل هواشناسی استان و سازمان هواشناسی کشورمبنی براحتمال فعالیت پدیده النینو و وقوع بارشهای فراتر از حد نرمال در بخش‌هایی از کشور به‌ویژه استان هرمزگان،می‌گوید:« اقدامات پیشگیرانه و افزایش آمادگی برای مقابله مؤثر با مخاطرات احتمالی ناشی از بارشهای پیش‌رو، در دستور کار جدی دستگاه‌های مسئول قرار گرفته است.با هدایت و راهبری این اداره‌کل و پیگیری مستمردستگاه‌های اجرایی،عملیات لایروبی درسطح شهربندرعباس، شهرستان‌های تابعه و نقاط حساس استان درحال انجام است و لازم است این اقدامات با سرعت و جدیت بیشتری دنبال شود تا در زمان وقوع بارش‌ها، کمترین چالش در هدایت آب‌های سطحی ایجاد شود.»
مدیر کل مدیریت بحران استانداری هرمزگان در ادامه به ساز و کار‌های حمایت از شهروندان در اثر حوادث طبیعی اشاره می‌کند: طبق دستورالعمل‌های مربوط به صندوق بیمه حوادث طبیعی، شهروندان آسیب‌دیده از مخاطراتی همچون سیل، می‌توانند با مراجعه به ادارات بنیاد مسکن، مدارک خود را برای ارزیابی و دریافت مبالغ بلاعوض بارگذاری کنند.
حسن زاده تاکیدمی‌کند: با توجه به آسیب‌پذیری بالای بخش کشاورزی در استان هرمزگان، از جامعه کشاورزی خواسته شد تا با توجه به اضافه شدن ۱۷ محصول جدید به سبد محصولات زیر پوشش صندوق بیمه، نسبت به بیمه کردن محصولات خود اقدام کنند.همچنین با توجه به تمرکز جمعیت سکونتگاهی استان در مناطق روستایی و بافت‌های فرسوده شهری، تأکید شد که بیمه واحدهای مسکونی با کمترین هزینه، می‌تواند در زمان بروز خسارت، حمایت مالی قابل‌توجهی را برای خانواده‌ها به ارمغان آورد.
چشم اندازی به پاییز
هرمزگان هم‌اکنون با لایروبی رودخانه‌ها، پاکسازی مسیل‌ها و آموزش شهروندان، خود را برای هر دو سناریوی خوشبینانه و بدبینانه آماده کرده است.آیا پاییزامسال باران‌هایش لبخند برلبان کشاورزان می‌نشاند یا خشم سیلاب بر شهرها و روستاها فرود می‌آید.گفتنی است ال نینو هر ۲ تا ۷ سال یکبار رخ می‌دهد و می‌تواند تا ۱۸ ماه تداوم یابد. این پدیده در فاز گرم خود منجر به وقوع سیلاب و در فاز سرد (لانینا) خشکسالی ایجاد می‌کند. آمارها نشان می‌دهد در۵۰ سال گذشته، بیشترین خشکسالی‌های جهان همزمان با ال نینو رخ داده است. شاید باور این موضوع سخت باشد که گرم شدن آب‌های اقیانوس آرام، اینچنین زندگی را در کرانه‌های خلیج فارس تحت تاثیر قرار دهد؛ اما علم هواشناسی، سال‌هاست که این پیوند شگفت انگیز را به تصویر کشیده است.اما آنچه مسلم است، هرمزگان با تمام توان، خود را برای رویارویی با هر دو روی سکه ال نینو مهیا ساخته است.
انتهای پیام/