نمی‌گذاریم فشارهای ناشی از جنگ اقتصادی به ناترازی تبدیل شود

   عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، در یک گفت‌وگوی تلویزیونی با تشریح اقدامات این بانک در ماه‌های اخیر اظهار کرد: بانک مرکزی در حداقل شش ماه اول امسال، اگرچه اقداماتش به یکی دو ماه قبل از عید نیز برمی‌گردد، عمده کارهایی که انجام داده با هدف به نتیجه رساندن دو امر مهم بوده است؛ نخست اینکه بتوانیم تورم را کنترل کنیم که مهم‌ترین وظیفه بانک مرکزی است و دوم اینکه در شرایط خاصی که فشارها زیاد است، کالاهای اساسی، دارو، معیشت مردم و مواد اولیه کارخانجات را تأمین کنیم.

به گزارش ایسنا، وی افزود: این دو مورد در واقع استراتژی اصلی بانک مرکزی در این مدت بوده و اقداماتی که انجام دادیم، خوشبختانه بخشی از آنها به نتیجه رسیده است؛ به‌خصوص در حوزه تورم.

همتی ادامه داد: بنابراین قبل از اینکه وارد بحث‌های ارزی بشوم، می‌خواهم درباره تورم توضیح بدهم. یکی از مسائلی که مهم است این است که ما باید رشد نقدینگی را کند کنیم و به‌تدریج کاهش دهیم.

وی گفت: اگر یادتان باشد، خیلی‌ها در اوایل، در واقع بعد از جنگ ۴۰ روزه، جنگ رمضان و فشارهایی که شروع شد، محاصره‌ها و تحریم‌ها، صحبت از ابرتورم و ورود اقتصاد کشور به یک دوره تورم بالا می‌کردند.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: تلاش جدی را همکاران من در بانک مرکزی انجام دادند تا بتوانیم این موضوع را کنترل کنیم. البته دولت محترم هم کمک کرد؛ به این معنا که خیلی به بانک مرکزی برای تأمین مالی خودش تکیه نکرد و ما نیز سعی کردیم کنترل‌های لازم را در نقدینگی ایجاد کنیم.

وی تصریح کرد: آن چیزی که اتفاق افتاد، به نظر من یکی از اتفاقات مهم بود. من اصلاً صحبت از تورم پایین نمی‌کنم؛ صحبت من این است که قرار بود تورم‌های سنگینی اتفاق بیفتد و یکی از اهداف آمریکا نیز همین بود؛ هدفی که هر روز تکرار می‌کنم و ترامپ و وزیر خزانه‌داری او نیز تکرار می‌کنند.

همتی ادامه داد: من فقط دو، سه نمودار نشان می‌دهم تا مشخص شود که روند، به‌خصوص در این ماه‌های اخیر، به چه نتیجه‌ای رسیده است. اولین نمودار، رشد نقدینگی ماهانه است که نشان می‌دهد روند نقدینگی در کشورمان چگونه پیش می‌رود.

وی گفت: ماه گذشته، یعنی شهریور، رشد نقدینگی به ۱.۳ درصد رسیده است که رقم فوق‌العاده‌ای برای رشد نقدینگی است. حالا توضیح می‌دهم که این رشد نقدینگی همراه با چه اقداماتی بوده است.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: اگر همین رشد نقدینگی را به صورت نقطه‌به‌نقطه ببینید، در شش ماه اول امسال به این صورت اتفاق افتاده است؛ یعنی از اوج خود فاصله گرفته و اکنون به ۵۱ درصد رسیده است.

وی اظهار کرد: ما یک هدف‌گذاری مهم برای رشد نقدینگی گذاشته‌ایم تا ان‌شاءالله در ماه‌های آینده کنترل بیشتری روی آن داشته باشیم. طبیعی است وقتی بتوانیم رشد نقدینگی را کنترل کنیم، اثر آن را در تورم خواهیم دید.
همتی ادامه داد: یکی از مؤلفه‌های مهم ایجاد تورم، البته در کنار دلایل مختلفی که در بخش عرضه و تقاضا وجود دارد، همین موضوع است. به خاطر التهابات و نقدینگی‌هایی که اضافه شده بود، میزان تقاضا افزایش پیدا کرده و فشار تقاضا بسیار زیاد شده بود.

وی گفت: بنابراین تورم ماهانه ما کاهشی شد و روند ماه‌های گذشته را نشان می‌دهد. در سه ماه گذشته، یعنی تیر، مرداد و شهریور، می‌بینید که تقریباً نصف سه‌ماهه قبل بوده است. این موضوع کمک کرده که تورم متوقف و به سمت کاهش حرکت کند.

رئیس‌کل بانک مرکزی تصریح کرد: نمی‌خواهم بگویم که واقعاً شرایط خوب است. همه مردم عزیز می‌دانند تورم بالاست. مردم در کشور ما احساس خوبی از این موضوع ندارند. وقتی برای خرید به مغازه می‌روند و اقلام و لوازمی را که نیاز دارند تهیه می‌کنند، می‌بینند که تورم بالاست.

وی افزود: من درباره آن چیزی صحبت می‌کنم که می‌توانست اتفاق بیفتد و هدف آمریکا و اسرائیل بود؛ اینکه از عامل تورم برای فشار بر مردم استفاده کنند و ما را وارد یک دوره تورم‌های سنگین کنند. خوشبختانه این اتفاق نیفتاد و بانک مرکزی برنامه دارد و به دنبال کنترل نقدینگی است.

همتی درباره تأثیر التهابات ارزی بر تورم نیز گفت: التهابات ارزی هم می‌تواند دوباره باعث تورم شود، ولی برای آن هم برنامه داریم که ان‌شاءالله بتوانیم شتاب آن را کنترل کنیم.

وی در پاسخ به این موضوع که مردم می‌گویند کاهش تورم را در سفره خود احساس نمی‌کنند، اظهار کرد: من عرض کردم که شتاب تورم را گرفته‌ایم. نکته‌ای که می‌خواهم توضیح بدهم این است که وقتی می‌گوییم نرخ تورم کاهش پیدا می‌کند، معنایش این نیست که شتاب گرانی متوقف شده است.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: آن شتابی که در واقع دنبال آن بودند تا ما وارد تورم‌های بالا بشویم، کاهش پیدا کرده است. بالاخره شرایط جنگی است.

همتی ادامه داد: خیلی از دوستان به این موضوع توجه نمی‌کنند که ما با یک ابرقدرت اقتصادی در حال مقابله هستیم و من همیشه همین را می‌گویم. این دولت، در واقع دولت آمریکا، دولت بی‌رحمی است. شما می‌بینید کودکان ما را در میناب چگونه به شهادت رساندند، رهبر عزیزمان را چگونه به شهادت رساندند و خیلی‌های دیگر را نیز به شهادت رساندند.

وی گفت: قرار بود ظرف دو هفته ایران را به فروپاشی برسانند و پیروز شوند و بروند؛ الان نه ماه مانده‌اند. حالا آمده‌اند و ۱۰ روز پیش اعلام کرده‌اند که دو هفته دیگر می‌خواهیم ایران از نظر اقتصادی فروپاشی شود.

همتی افزود: الان ۱۰ روز از آن گذشته و ما در خط مقدم جنگ اقتصادی هستیم و همان جواب را به آنها خواهیم داد؛ یعنی همان نتیجه‌ای را که آنها می‌خواهند، خودشان خواهند گرفت. مردم عزیز ما مطمئن باشند که ما شرایط، مشکلات و فشارها را می‌دانیم و می‌فهمیم. مردم در زندگی روزمره‌شان اینها را لمس می‌کنند، ولی فشار سنگین است و ما برای آن برنامه داریم.

وی تصریح کرد: این‌طور نیست که بی‌برنامه باشیم. ما در واقع تابع واکنش داریم. بانک مرکزی بر اساس سناریوهای مختلفی که علیه کشورمان به کار گرفته می‌شود، توابع مختلف واکنش دارد و برای شرایط مختلف برنامه داریم.

رئیس‌کل بانک مرکزی ادامه داد: ما برنامه‌ریزی کرده‌ایم و اکنون شش ماه از ابتدای سال گذشته است. از زمانی که فشار اقتصادی را به‌طور جدی‌تر شروع کردند و محاصره را آغاز کردند، بیش از دو تا دو و نیم ماه گذشته است، ولی کشور ما محکم ایستاده است.

وی گفت: معیشت مردم، داروی کشور و به هر حال کالاهای ضروری کشور را با سرعت و قدرت تأمین می‌کنیم.

همتی افزود: بنابراین می‌خواستم عرض کنم که ما در کنار اقداماتی که برای کنترل تورم انجام می‌دهیم ـ که تورم بسیار مهم است و پیشتاز اهداف بانک مرکزی، کنترل آن است ـ باید بقیه امور را هم به دنبال آن سر و سامان بدهیم که یکی از آنها مسئله ارز است.

وی درباره چشم‌انداز کنترل تورم و زمان رسیدن به یک عدد پایدار اظهار کرد: با توجه به نموداری که نشان دادم، ما اکنون به میانگین بلندمدت نزدیک شده‌ایم. ما در طول چند سال گذشته روی میانگین بلندمدت بودیم و پس از شوکی که بعد از شروع جنگ ایجاد شد، از میانگین بلندمدت و میان‌مدت خود فاصله گرفتیم.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: تمام تلاش ما این است که فعلاً به میانگین بلندمدت و میان‌مدت خود برگردیم و به‌تدریج، ان‌شاءالله با کنترل بیشتر نقدینگی و ابزارهای مختلف سیاست پولی، این روند را ادامه دهیم.

وی گفت: یکی از مسائل مهمی که داریم، خلق نقدینگی توسط بانک‌هاست که به‌طور جدی جلوی آن ایستاده‌ایم و جلوی بانک‌های ناتراز را می‌گیریم و به سرعت آنها را به سمت اصلاح می‌بریم.

همتی ادامه داد: من قبلاً هم گفتم، هر بانکی را که بتوانیم اصلاح کنیم، اصلاح می‌کنیم و اگر نتوانیم، حتماً از صحنه فعالیت بانکی خارجش می‌کنیم و این یکی از مسائل مهم ماست. ان‌شاءالله این کار را در ماه‌های آینده پیگیری خواهیم کرد.

وی تصریح کرد: بنابراین اگر از آن ناحیه فشار به پایه پولی و نقدینگی وارد نشود، ما از مسیرهای دیگر نقدینگی را کنترل می‌کنیم و ان‌شاءالله بتوانیم نتایج خوبی بگیریم.

رئیس‌کل بانک مرکزی درباره اینکه آیا می‌توان تا پایان سال عدد مشخصی برای رشد نقدینگی پیش‌بینی کرد، گفت: فکر کنم تا پایان سال آن ۵۱.۶... اصلاً من که نمی‌توانم الان بگویم چه می‌شود. باید ببینیم حوادث و اتفاقات چه خواهد شد. بالاخره ما همچنان در حال جنگ هستیم و جنگ ما که تمام نشده است.

وی افزود: اظهارات وزیر خزانه‌داری نشان می‌دهد که کاملاً جنگ اقتصادی در جریان است. من همیشه همین را گفته‌ام و گفتم که آنها اکنون شیفت داده‌اند به جنگ اقتصادی.

همتی ادامه داد: همان‌طور که آنها می‌گفتند ۹۰ درصد موشک‌هایشان تمام شد و فلان اتفاق افتاد و بعد دوباره می‌دیدند که همین‌طور سیل موشک می‌آید روی سرشان، الان هم همین است. مرتب می‌گویند ارز آنها تمام شد، درآمدشان تمام شد، اما باز می‌بینند که اتفاقی نیفتاده است.

وی گفت: بالاخره فشارهای روانی و تبلیغات می‌آورند و مدیریت کشورهای منطقه را انجام می‌دهند. همه اینها را می‌خواهند برای اینکه به هر حال اقتصاد ایران را بشکنند. من این اطمینان را به مردم می‌دهم که با این چیزها اقتصاد ایران نمی‌شکند.

تأمین نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار ارز از ابتدای سال

همتی با اشاره به سیاست‌های ارزی بانک مرکزی اظهار کرد: در همین جنگ اقتصادی، یکی از هدف‌گذاری‌های دشمن روی ارز است.

وی افزود: در ارتباط با ارز، خوشبختانه امسال روند تأمین ارز خیلی خوب بود. با اینکه این همه فشار روی کشور بود و با برنامه‌ای که ما همان اوایل سال ریختیم، اقدامات لازم را انجام دادیم.
رئیس‌کل بانک مرکزی ادامه داد: من یک بار هم گفتم و بعضی دوستان برداشت‌های متفاوتی از صحبت من داشتند. ما گفتیم بالاخره میلیاردها دلار ارز خریدیم و ذخیره کردیم. بعضی دوستان فکر کردند من از بازار رفتم و مثل همین ارز خریدم. در حالی که ما نشستیم، فکر کردیم، برنامه‌ریزی کردیم و پیش‌بینی این روزها را می‌کردیم و مقادیر زیادی ارز را از طریق تراستیا و جاهای دیگر، که فکر می‌کردیم شاید ناامن باشد، منتقل کردیم و به جاهای امن‌تر بردیم.

وی گفت: ما الان پشتوانه برای کارمان داریم. چرا من همان اول سال خدمت مقام معظم رهبری هم عرض کردم و پیغام دادم که خیالشان از تأمین کالاهای اساسی، دارو و مواد اولیه راحت باشد. ما معیشت مردم را تأمین می‌کنیم و این کار را انجام دادیم.

همتی افزود: الان هم باز می‌گویم که این موضوع را تأمین خواهیم کرد. برای آن برنامه داریم، برنامه‌ریزی کرده‌ایم و آمادگی داریم در هر شرایطی این کار را انجام دهیم.

وی تصریح کرد: از ابتدای سال تا الان که در خدمت شما هستم، یعنی تقریباً در همین نیمه مهرماه، ۲۴.۹ میلیارد دلار، یعنی نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار، برای کشور تأمین ارز کرده‌ایم و کالا وارد کشور شده است.

رئیس‌کل بانک مرکزی ادامه داد: این رقم نسبت به مدت مشابه سال قبل که تا همین زمان در مجموع ۲۸ میلیارد دلار بوده، ۱۲ درصد کاهش تأمین ارز را نشان می‌دهد و آن ۱۲ درصد هم بخشی در صنعت بوده است.

وی گفت: اما در کالاهای اساسی و دارو، در کالاهای اساسی اصلاً کاهش نداشتیم و در دارو تازه ۳۰ درصد بیشتر تأمین ارز کرده‌ایم.

همتی افزود: بنابراین ما هدف‌گذاری کرده‌ایم. بالاخره شرایط طوری است که ما هدف را می‌گذاریم. در جاهایی که آنهایی که به کشورمان حمله و تجاوز می‌کنند، خوشحال می‌شوند که اشکالی پیدا شود، ما اجازه نمی‌دهیم آن بخش دچار اشکال شود.

افزایش تقاضای ارزی ناشی از انتظارات تورمی

وی در پاسخ به این پرسش که اگر منابع کافی ارزی وجود دارد، دلیل افزایش قیمت ارز و جهش‌های اخیر چیست، گفت: توضیح می‌دهم و به‌طور جدی توضیح خواهم داد.

رئیس‌کل بانک مرکزی اظهار کرد: در بخش ارز، عرض کردم که آنها از چند هفته پیش شروع کردند که فشار را تشدید کنند. اصطلاحاتی هم برای خودشان دارند. هر روز توییت می‌زنند، توییت یکدیگر را ریتوییت می‌کنند و فکر می‌کنند با ریتوییت کردن می‌توانند مسائل اقتصاد ما را به هم بزنند.

وی افزود: بالاخره القای روانی که انجام دادند و انتظارات را در کشور ما بالا بردند، انتظارات منفی تورمی را، طبیعی هم هست که وقتی انتظارات تورمی بالا می‌رود، همه به سراغ دارایی‌هایی می‌روند که بتوانند با آن احتمال کاهش یا افزایش تورم و یا احتمال پایین بودن درآمد ارزی کشور را پوشش دهند.

همتی ادامه داد: همین موضوع باعث شد تقاضا و افزایش تقاضا در بازار بالا برود. فقط تقاضای کالا نیست؛ چون کالایی که ما داریم روزانه تأمین می‌کنیم، آن التهابی که در بازار ایجاد شد باعث شد قیمت‌ها به ارقام فعلی برسد.

وی گفت: ما برای همه اینها، همان‌طور که از قبل گفتم، تابع واکنش داریم و در بانک مرکزی آن را طراحی کرده‌ایم. بنابراین بلافاصله وقتی این اتفاق افتاد، بر اساس تابع واکنش خود که مدیریت بازار ارز است، وارد شدیم.

رئیس‌کل بانک مرکزی درباره نحوه ورود بانک مرکزی به بازار ارز اظهار کرد: ما اعلام کردیم که در این طرح، ۱۰ هزار دلار خواهد بود.

وی افزود: بعضی از دوستان ممکن است درباره این موضوع سؤال‌هایی داشته باشند و خیلی حاشیه ایجاد شد. بعضی از دوستان صحبت کردند و نمایندگان محترم مجلس نیز نظراتی داشتند.

همتی ادامه داد: چند نکته را عرض می‌کنم تا مردم عزیز و نمایندگان عزیز بدانند. بالاخره فشار زیاد بود و می‌خواستند در واقع ارز را از کنترل خارج کنند، بنابراین ما خیلی سریع عمل کردیم.

وی گفت: علت اینکه این انتخاب‌ها را کردیم و این اعداد را تعیین کردیم این بود که گفتیم دو میلیارد دلار می‌خواهیم عرضه کنیم و در مرحله اول هم یک میلیارد دلار بانک مرکزی خواست به ترامپ و وزیر خزانه‌داری‌اش بگوید که اینهایی که شما می‌گویید ارز آنها تمام شده، من فقط برای مدیریت داخلی بازار ارز می‌توانم این میزان ورز تأمین کنم و کردم و الان هم دارم می‌دهم؛ هر روز هم داریم می‌دهیم.

رئیس‌کل بانک مرکزی افزود: بعضی‌ها ابتدا فکر کردند بانک مرکزی دارد بلوف می‌زند. برای چه باید بلوف بزنم؟ ما که با مردم هیچ‌وقت خلاف واقع نگفتیم. من همیشه می‌گویم ما گفتیم، اعلام کردیم، می‌دهیم و دادیم. الان هم می‌دهیم و ادامه می‌دهیم و تا وقتی که احساس کنیم ضروری است، این کار را ادامه خواهیم داد.

وی درباره تعیین سقف ۱۰ هزار دلار نیز اظهار کرد: چرا گفتیم ۱۰ هزار؟ اولاً ۱۰ هزار سقف آن است، چون طبق قانون، در واقع در بحث قاچاق و اینها، هیچ‌کس بیشتر از ۱۰ هزار دلار نمی‌تواند داشته باشد. اگر بالاتر بود، شاید بیشتر هم می‌فروختیم.

همتی گفت: ما می‌خواهیم تقاضاها و نیازهای مردم را در بازار رسمی تأمین کنیم. مردم نروند در کوچه‌پس‌کوچه‌ها و با کیسه‌های مشکی ارز بخرند و ببرند؛ اصلاً چهره خوبی ندارد.

وی افزود: ما گفتیم اگر واقعاً مردم نیاز دارند، تأمین کنیم. اگر فکر می‌کنند با خرید ارز می‌توانند نگرانی‌شان را رفع کنند، ما نگرانی‌شان را رفع می‌کنیم.

رئیس‌کل بانک مرکزی ادامه داد: شما گروه مشخصی از مردم را هدف... همه مردم؛ هیچ، هر کسی می‌تواند بیاید بخرد. الان مگر مانعی وجود دارد؟ حتی خیلی از بانک‌ها الان به صورت آنلاین ارز می‌فروشند.

وی گفت: از نظر مردم، نداشتن آن پول است که بیایند بخرند. یعنی میانگین آن الان حدود ۵۰۰۰ دلار بود؛ یعنی هزار دلار خریدند، ۱۵۰۰ دلار خریدند، ۵۰۰ دلار خریدند و سقف آن ۱۰ هزار دلار است.


اختیار بانک مرکزی برای مداخله در بازار ارز

همتی با اشاره به اختیارات بانک مرکزی برای مدیریت بازار ارز اظهار کرد: بانک مرکزی در شرایطی که نوسانات شدید شود، مجاز است و این اختیار را دارد که مداخله کند. حتی اختیار مدیریت کمیته بازار ارز بانک مرکزی را دارد که مداخله کند و این مداخله را خودش تصمیم می‌گیرد که چگونه انجام دهد.

وی افزود: بالاخره یک مواقعی لازم می‌شود ورود کند و بخرد و یک زمان‌هایی لازم می‌شود ورود کند و بفروشد. هدف ما مدیریت نوسان است؛ یعنی هدف بانک مرکزی ثبات است.

رئیس‌کل بانک مرکزی تصریح کرد: نمی‌خواهیم بگذاریم نااطمینانی سیاسی یا ناآرامی‌هایی که در واقع ناشی از تبلیغ سوء دشمنان است، تبدیل به ناترازی اقتصادی یا نااطمینانی اقتصادی بلندمدت شود.

وی گفت: الان شما نگاه کنید، از روزی که ما ورود کردیم، بازار مقاومت کرد، ولی الان دو، سه روز است که به یک ثبات نسبی رسیده است.

همتی تأکید کرد: البته این ثبات نسبی به این مفهوم نیست که ما کف‌سازی کرده‌ایم؛ چون بعضی‌ها را دیدم که می‌گویند بانک مرکزی آمده و کف‌سازی کرده است.

وی ادامه داد: اولاً من این را خدمت شما بگویم که خیلی‌ها می‌گویند شما بازار غیررسمی دارید و به آن رسمیت می‌بخشید. اصلاً بازار غیررسمی یعنی چه؟

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: من از خیلی از دوستان پرسیدم و نتوانستم جواب بگیرم. گفتم اگر شما ارز داشته باشید، می‌گویید بازار، فرض کنید این عدد و این رقم، غیررسمی است و من به رسمیت نمی‌شناسم؟

ادامه دارد . . .