پیام دکتر پزشکیان به مناسبت افتتاح بارگاه شمس تبریزی

دکتر مسعود پزشکیان در پیامی به مناسبت افتتاح مجموعه فرهنگی بارگاه شمس تبریزی در شهرستان خوی، با تاکید بر اینکه آذربایجان در سراسر تاریخ، یکی از استوارترین ستون‌های ایران و سرزمین فرهنگ، خرد، آزادی‌خواهی، ایستادگی و دفاع از تمامیت این سرزمین بوده است و خوی و تبریز در حاشیه تاریخ و هویت ملی ما نایستاده‌اند، بلکه در متن آن حضور داشته‌اند افزود: امروز نیز نام شمس، حلقه‌ای دیگر از پیوند ناگسستنی آذربایجان با ایران و ایران با معنویت، خرد و انسانیت است.

رئیس جمهور در این پیام با بیان اینکه افتتاح مجموعه فرهنگی و بارگاه شمس تبریزی، تنها گشایش یک بنا یا پایان یک پروژه عمرانی نیست؛ آغاز فصلی تازه در پاسداشت و بازشناسی میراث یکی از درخشان‌ترین چهره‌های اندیشه و عرفان ایرانی است، تصریح کرد: خوی، به اعتبار این پیوند تاریخی، می‌تواند نه فقط در مقام آرامگاه شمس، بلکه به‌مثابه کانونی زنده برای پژوهش، گفت‌وگو و بازخوانی میراث او و مولانا جایگاهی شایسته در ایران و جهان بیابد.

دکتر پزشکیان همچنین با تاکید بر لزوم تبدیل این مجموعه فرهنگی به خانه‌ای برای اندیشه و پژوهش که پژوهشگران، فرهیختگان، هنرمندان و علاقه‌مندان، از ایران و دیگر نقاط جهان در آن گرد آیند و نسل‌های تازه با گنجینه‌ای آشنا شوند که در آن سخن از کرامت انسان، حقیقت‌جویی، معنویت، مدارا و پیوند میان انسان‌هاست افزود: کتابخانه، پژوهشکده، نگارخانه و دیگر فضاهای این مجموعه زمانی به مقصد حقیقی خود خواهند رسید که زنده و پویا باشند و در کنار پاسداشت میراث شمس، به رونق علمی و فرهنگی خوی، توسعه گردشگری معنوی و بهبود زندگی مردم این دیار نیز یاری رسانند.

رئیس جمهور همچنین افتتاح این مجموعه در روزگار جنگ، تحریم و تهدید را معنایی فراتر از یک رویداد فرهنگی توصیف و تصریح کرد: دشمنان ایران ممکن است زیرساخت‌ها و زندگی مردم ما را هدف قرار دهند و با فشار و تحریم برای این ملت دشواری بیافرینند، اما نمی‌توانند اراده ایرانیان را در ساختن آینده، پاسداری از هویت و زنده نگه‌داشتن میراث خود درهم بشکنند.

دکتر پزشکیان با اشاره به اینکه ساخت و تکمیل این مجموعه حاصل کوشش یک فرد، یک نهاد یا یک دولت نیست افزود: این آرزو در طول سالیان، با عشق و پایداری مردم خوی و تبریز، تلاش پژوهشگران و هنرمندان و همراهی مدیران ملی و محلی زنده نگه داشته شد و از همه دولت‌ها، مدیران، خیرخواهان و کسانی که از نخستین گام تا طراحی، تأمین اعتبار، ساخت و تکمیل این مجموعه نقش داشته‌اند، صمیمانه قدردانی می‌کنم.

متن پیام رئیس جمهور به شرح زیر است:

بسم‌الله الرحمن الرحیم

ایران در گستره تاریخ و تمدن بشری، همواره سرزمینی بوده است که زبان، ادب، حکمت و عرفان آن، فراتر از مرزهای جغرافیایی و سیاسی، در شکل‌گیری و بالندگی اندیشه و معنویت در جهان، خاصه در بلاد اسلامی نقشی ماندگار داشته است.

در این میان، آذربایجان و به‌ویژه خوی، جایگاهی ممتاز دارد؛ دیاری که نام یکی از بلندترین قله‌های عرفان و اندیشه ایرانی ـ اسلامی، محمد بن علی بن ملک‌داد، مشهور به شمس تبریزی، با آن پیوندی ناگسستنی یافته است.

شمس تبریزی، آن جوینده بی‌قرار حقیقت و کاشف گوهرهای نهان روح آدمی، در دیدار با مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، یکی از سرنوشت‌سازترین پیوندهای فکری و روحی تاریخ را رقم زد. آن دیدار، تنها ملاقات دو انسان بزرگ نبود؛ گشایش افقی تازه در اندیشه و سلوک مولانا بود و آتشی از عشق، معرفت و حقیقت‌جویی را برافروخت که پس از قرن‌ها همچنان در جان جست‌وجوگران حقیقت فروزان است.

شمس و مولانا دو جلوه از یک حقیقت‌اند؛ حقیقتی که انسان را از تنگنای ظاهر و تعصب فراتر می‌برد و به مهر، گفت‌وگو، معنویت و یگانگی فرامی‌خواند.

تبریز، زادگاه شمس، و خوی، مأمن نام و خاطره اوست. این پیوند، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی را در روایتی مشترک از تاریخ، عرفان و هویت ایرانی به یکدیگر پیوند می‌دهد؛ روایتی که به همه ایرانیان تعلق دارد و بخشی جدایی‌ناپذیر از میراث مشترک این سرزمین است.

آذربایجان در سراسر تاریخ، یکی از استوارترین ستون‌های ایران و سرزمین فرهنگ، خرد، آزادی‌خواهی، ایستادگی و دفاع از تمامیت این سرزمین بوده است. خوی و تبریز در حاشیه تاریخ و هویت ملی ما نایستاده‌اند، بلکه در متن آن حضور داشته‌اند. امروز نیز نام شمس، حلقه‌ای دیگر از پیوند ناگسستنی آذربایجان با ایران و ایران با معنویت، خرد و انسانیت است.

افتتاح مجموعه فرهنگی و بارگاه شمس تبریزی، تنها گشایش یک بنا یا پایان یک پروژه عمرانی نیست؛ آغاز فصلی تازه در پاسداشت و بازشناسی میراث یکی از درخشان‌ترین چهره‌های اندیشه و عرفان ایرانی است. خوی، به اعتبار این پیوند تاریخی، می‌تواند نه فقط در مقام آرامگاه شمس، بلکه به‌مثابه کانونی زنده برای پژوهش، گفت‌وگو و بازخوانی میراث او و مولانا جایگاهی شایسته در ایران و جهان بیابد.

این مجموعه باید خانه‌ای برای اندیشه و پژوهش باشد؛ جایی که پژوهشگران، فرهیختگان، هنرمندان و علاقه‌مندان، از ایران و دیگر نقاط جهان در آن گرد آیند و نسل‌های تازه با گنجینه‌ای آشنا شوند که در آن سخن از کرامت انسان، حقیقت‌جویی، معنویت، مدارا و پیوند میان انسان‌هاست. کتابخانه، پژوهشکده، نگارخانه و دیگر فضاهای این مجموعه زمانی به مقصد حقیقی خود خواهند رسید که زنده و پویا باشند و در کنار پاسداشت میراث شمس، به رونق علمی و فرهنگی خوی، توسعه گردشگری معنوی و بهبود زندگی مردم این دیار نیز یاری رسانند.

افتتاح این مجموعه در روزگار جنگ، تحریم و تهدید، معنایی فراتر از یک رویداد فرهنگی دارد. دشمنان ایران ممکن است زیرساخت‌ها و زندگی مردم ما را هدف قرار دهند و با فشار و تحریم برای این ملت دشواری بیافرینند، اما نمی‌توانند اراده ایرانیان را در ساختن آینده، پاسداری از هویت و زنده نگه‌داشتن میراث خود درهم بشکنند. گشایش بارگاه شمس در چنین روزگاری نشان می‌دهد که ایران در تمامی ساحات خویش از جمله ساحت فرهنگی زنده و پویاست و ملت ایران، حتی در سخت‌ترین شرایط، ساختن، آموختن و پاسداشت سرمایه‌های معنوی خود را متوقف نمی‌کند.

ساخت و تکمیل این مجموعه حاصل کوشش یک فرد، یک نهاد یا یک دولت نیست. این آرزو در طول سالیان، با عشق و پایداری مردم خوی و تبریز، تلاش پژوهشگران و هنرمندان و همراهی مدیران ملی و محلی زنده نگه داشته شد. از همه دولت‌ها، مدیران، خیرخواهان و کسانی که از نخستین گام تا طراحی، تأمین اعتبار، ساخت و تکمیل این مجموعه نقش داشته‌اند، صمیمانه قدردانی می‌کنم.

در این میان، لازم می‌دانم به‌طور ویژه از اهتمام و پیگیری وزیر محترم میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، رئیس محترم سازمان برنامه و بودجه کشور و استاندار محترم آذربایجان غربی سپاسگزاری کنم که با همکاری مدیران اجرایی، مسئولان محلی و مردم فرهنگ‌دوست خوی، مسیر طولانی این پروژه را به سرانجام رساندند. همچنین از همه فرهیختگان و پژوهشگرانی که در شناساندن مقام شمس و شکل‌گیری این مجموعه کوشیده‌اند، به‌ویژه استاد ارجمند دکتر محمدعلی موحد، قدردانی می‌کنم.

امروز که جهان گرفتار خشونت، خصومت و جدایی است، بیش از هر زمان دیگری به سرچشمه‌هایی نیاز داریم که انسان را به محبت، عدالت، معنویت و خردورزی بازگردانند. شمس تبریزی یکی از همین سرچشمه‌هاست؛ نامی که قرن‌ها پس از خاموشی جسم، همچنان از حقیقتی سخن می‌گوید که می‌تواند انسان‌ها را به یکدیگر نزدیک‌تر کند.

گشایش این مجموعه، از همین رو، پیام روشنی از ایران به جهان دارد: ایران در میانه تهدید می‌ایستد، در میانه تحریم می‌سازد و در میانه جنگ، چراغ اندیشه، معنویت و زندگی را روشن نگاه می‌دارد.

امروز در خوی، تنها دری به روی یک بارگاه گشوده نمی‌شود؛ چراغی از ایران فرهنگی در خانه همه ایرانیان و دوستداران فرهنگ ایرانی گشوده می‌شود؛ چراغی که جنگ و تحریم و تهدید، توان خاموش‌کردنش را ندارد.

مسعود پزشکیان

رئیس‌جمهوری اسلامی ایران