افجه؛
نگین کوهپایه‌های لواسان، روستایی که میان اصالت و توسعه
دهیار افجه: اگر همه روستاها به شهر تبدیل شوند، شهرها نیز یکی پس از دیگری از بین می‌روند
از مقابله با ساخت‌وسازهای غیرمجاز تا مهاجرت معکوس؛ روایت دهیار افجه از شب‌بیداری‌ها، امیدها و دغدغه‌های مردمانی اصیل و مؤمن در دل کوهستان‌های سرسبز لواسان کوچک افجه، روستایی در دامنه‌های کوهستانی لواسان است؛ جایی که درختان گردو و گیلاس، هوای خنک و بافت قدیمی روستا، تصویری متفاوت از زندگی در نزدیکی پایتخت پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. این روستا در کنار ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری خود، همچنان محل زندگی مردمانی است که سال‌هاست در آن سکونت دارند و تلاش می‌کنند میان نیازهای امروز و حفظ ویژگی‌های روستایی منطقه تعادل برقرار کنند.
به گزارش ایران، محمدرضا چیذری، دهیار افجه، از سال ۱۴۰۱ مسئولیت دهیاری این روستا را بر عهده دارد. او افجه را مرکز دهستان لواسان کوچک و از روستاهای قدیمی منطقه می‌داند؛ روستایی که حدود پنج کیلومتر با شهر لواسان فاصله دارد و به گفته او، از مذهبی‌ترین روستاهای منطقه به شمار می‌رود.
به گفته چیذری، بخش مهمی از فعالیت اقتصادی اهالی افجه به باغداری و دامداری اختصاص دارد و گیلاس و گردو از محصولات اصلی روستا هستند. با این حال، طی سال‌های گذشته سطح باغ‌ها کاهش یافته و در مقابل، ساخت‌وساز در برخی نقاط افزایش پیدا کرده است؛ موضوعی که ضرورت مدیریت توسعه روستا را بیش از گذشته مورد توجه قرار داده است.
مطالبات مردم؛ نقطه آغاز پروژه‌های عمرانی
نیاز به اجرای پروژه‌های عمرانی، از دل مطالبات به‌حق مردم و بررسی‌های میدانی در روستا احساس شد؛ جایی که فرسودگی برخی زیرساخت‌ها، ضرورت ارتقای ایمنی، بهبود مسیرهای دسترسی و توجه به کیفیت فضاهای عمومی، بیش از پیش خود را نشان می‌داد.
بر همین اساس، دهیاری افجه با هماهنگی و پشتوانه تصمیمات شورای اسلامی و در چارچوب ضوابط و قوانین، این نیازها را به برنامه‌های عملیاتی تبدیل کرد. امروز حرکت از مرحله شناسایی مسائل به سوی اجرای پروژه‌های عمرانی، نشان‌دهنده عزم مشترک برای آبادانی روستا و پاسخ‌گویی مسئولانه به نیازهای اهالی است؛ مسیری که با اولویت‌بندی، پیگیری مستمر و مشارکت مردم، گام‌به‌گام جامه عمل می‌پوشد.
یکی از اقدامات انجام‌شده، ساماندهی و بهسازی مسیر اصلی روستاست. بخش عمده‌ای از این مسیر، پیش از این نیز آسفالت بوده، اما کیفیت آسفالت طی سال‌های گذشته کاهش پیدا کرده بود. به همین دلیل، عملیات مربوط به زیرسازی و اجرای روکش آسفالت با همکاری دهیاری و شورای اسلامی روستا انجام شد.
در کنار این اقدام، اجرای دیوار حائل، ایجاد موانع و سازه‌های مورد نیاز برای هدایت آب‌های سطحی، پاکسازی مسیر آبراهه‌ها، جدول‌گذاری، اجرای کف‌سازی و بتن‌ریزی برخی معابر و همچنین اقداماتی برای زیباسازی میدان اصلی و بلوار روستا در دستور کار قرار گرفت. نصب تابلوی ورودی و تصاویر شهدا نیز از دیگر اقداماتی است که در فضای روستا انجام شده است.
نظارت بر ساخت‌وسازها در بافت مصوب روستا
یکی از موضوعات مهم در افجه، مدیریت ساخت‌وساز و جلوگیری از تخلفاتی است که می‌تواند روند توسعه روستا را از مسیر قانونی خارج کند.
چیذری با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در این زمینه می‌گوید بخش قابل توجهی از تخلفات ساخت‌وساز پس از آغاز فعالیت او در دهیاری کنترل شده است. به گفته او، در مقاطعی برای جلوگیری از ادامه برخی ساخت‌وسازهای غیرمجاز، عوامل دهیاری حتی تا ساعات پایانی شب نیز در روستا حضور داشته‌اند.
او درباره روند فعلی نظارت بر ساخت‌وسازها توضیح می‌دهد: ساخت‌وسازهایی که در داخل بافت مصوب روستایی و در چارچوب مجوز انجام می‌شوند، روند قانونی خود را طی می‌کنند، اما براساس مشاهدات میدانی عوامل دهیاری و گزارش مهندسان، در صورت مشاهده مغایرت با پروانه یا ساخت‌وساز مازاد بر پروانه، موضوع براساس دستورالعمل ابلاغی برای رسیدگی به کمیسیون ماده ۹۹ ارسال می‌شود.
گردشگران در کنار زندگی اهالی
افجه در روزهای پنجشنبه و جمعه میزبان شمار قابل توجهی از گردشگرانی است که از تهران و دیگر نقاط برای استفاده از طبیعت و باغ‌های روستا به این منطقه می‌آیند. دهیار افجه حضور گردشگران را فرصتی برای رونق روستا می‌داند، اما در عین حال بر ضرورت رعایت حقوق اهالی و حفظ طبیعت تأکید دارد.
او از گردشگران می‌خواهد هنگام حضور در باغ‌ها از آسیب‌زدن به درختان، شکستن شاخه‌ها و رها کردن زباله خودداری کنند.
چیذری در این‌باره می‌گوید: «برای ما، اینجا فقط محیط زیست نیست؛ اینجا محیط زندگی است. برای شما مقصد گردشگری است، اما برای ما خانه است.»
از جمع‌آوری پسماند تا تأمین امنیت
مدیریت پسماند یکی دیگر از موضوعاتی است که دهیاری افجه به آن توجه دارد. به گفته دهیار، روزانه ۶ نفر مسئول جمع‌آوری زباله‌های روستا هستند و این فعالیت معمولاً در ساعات ۸ تا ۱۰ صبح انجام می‌شود.
در زمینه ساماندهی سگ‌های بلاصاحب نیز هر ۴۰ روز یک‌بار با همکاری فعالان و حامیان حیوانات، اقدامات مربوط به جمع‌آوری و عقیم‌سازی انجام می‌شود.
برای افزایش نظارت و تأمین امنیت نیز ۱۶ دوربین مداربسته در نقاط مختلف روستا نصب شده است.
در ایام‌الله ملی و مذهبی نیز مینی‌بوس روستا برای خدمت‌رسانی به اهالی و رساندن آنان به محل تجمعات و برنامه‌ها، چه در شهر لواسان و چه در تهران، آماده خدمت‌رسانی است. همین مینی‌بوس در جابه‌جایی دانش‌آموزان نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مدرسه؛ ظرفیتی برای آموزش و ورزش
افجه دارای دو مدرسه است؛ یک مدرسه ابتدایی پسرانه و یک مدرسه دخترانه که دوره ابتدایی و متوسطه اول را پوشش می‌دهد. به گفته دهیار، حدود ۹۰ درصد ظرفیت آموزشی این مدارس هوشمندسازی شده و در این زمینه از ظرفیت خیرین و همکاری آموزش و پرورش استفاده شده است.
در کنار مدارس، خانه بهداشت روستا نیز به صورت فعال خدمات ارائه می‌دهد. با توجه به جمعیت روستا، امکان ایجاد مرکز بهداشت دائمی وجود ندارد، اما خانه بهداشت برای ارائه خدمات مورد نیاز اهالی فعال است.
افجه همچنین دارای یک سالن ورزشی است که در اختیار این روستا و چهار روستای همجوار قرار دارد. در کنار آن، سالن ورزشی کوچک دیگری در یکی از مدارس روستا با تعامل آموزش و پرورش ایجاد شده که برای بهره‌وری و افزایش سرانه ورزشی روستا تخصیص یافته است.
این سالن در ساعات فعالیت مدرسه نیز به عنوان ظرفیتی در اختیار متولیان و مسئولان مدرسه قرار دارد تا در پیشبرد اهداف آموزشی، ورزشی و پرورشی مورد استفاده قرار گیرد.
بازگشت برخی خانواده‌ها به افجه
یکی از موضوعاتی که دهیار افجه به آن اشاره می‌کند، تغییر روند مهاجرت در سال‌های اخیر است. به گفته چیذری، طی سه تا چهار سال گذشته، تعداد افرادی که به روستا بازگشته‌اند، در مقایسه با گذشته افزایش یافته و در برخی موارد شاهد مهاجرت معکوس به افجه بوده‌اند.
او عواملی مانند افزایش جمعیت و تراکم در تهران، مسائل اقتصادی و برخی شرایط و تنش‌های سال‌های اخیر را از جمله دلایلی می‌داند که موجب شده برخی خانواده‌ها زندگی در روستا را دوباره انتخاب کنند.
در همین راستا، ارائه خدمات مرتبط با بیمه روستایی و خدمات سلامت و همچنین معرفی و پرداخت تسهیلات خوداشتغالی به برخی از اهالی، از جمله اقداماتی است که برای حمایت از ساکنان روستا دنبال شده است.
روستا باید روستا بماند
دهیار افجه در پایان با قدردانی از مسئولان محلی و مجموعه‌هایی که در اجرای طرح‌ها و پیگیری مسائل روستا همکاری داشته‌اند، بر ضرورت تداوم این حمایت‌ها تأکید می‌کند.
او معتقد است توسعه روستا نباید به معنای از بین رفتن ماهیت روستایی آن باشد و در این‌باره می‌گوید: «روستا باید روستا بماند تا شهر هم بتواند نفس بکشد. اگر همه روستاها به شهر تبدیل شوند، شهرهایمان نیز یکی پس از دیگری از بین می‌روند. روستا مقدمه‌ای برای شهر است؛ ریشه‌ای که اگر خشک شود، شاخه‌ها نیز پژمرده خواهند شد.»
افجه امروز در میان کوهپایه‌های لواسان، همچنان در تلاش است مسیر توسعه را در کنار زندگی روستایی خود ادامه دهد؛ مسیری که از یک سو به بهسازی زیرساخت‌ها، افزایش خدمات و پاسخ به مطالبات مردم نیاز دارد و از سوی دیگر، به حفظ آنچه این روستا را به افجه تبدیل کرده است.
چیذری در پایان تأکید می‌کند: «ما می‌خواهیم افجه، افجه بماند؛ با همه اصالت و زیبایی‌اش.»
انتهای پیام/