نخستین همایش بین‌المللی نیم قرن روابط دیپلماتیک ایران و جمهوری خلق چین: //// خبر تکمیل می شود......
روابط ایران و چین بر پایه احترام متقابل است
همایش بین‌المللی نیم قرن روابط دیپلماتیک ایران و جمهوری خلق چین؛ با هدف بررسی روابط ایران و چین آغاز به کار کرد.
اولین همایش بین‌المللی «نیم قرن روابط دیپلماتیک ایران و جمهوری خلق چین» با هدف بازخوانی انتقادی، وضعیت کنونی و چشم‌انداز همکاری‌های راهبردی، روز دوشنبه ۲۷ مهرماه به همت مرکز مطالعات عالی بین‌المللی دانشگاه تهران آغاز شد.
به گزارش ایرنا، در ابتدای این نشست «رکسانا نیکنامی» رئیس مرکز مطالعات عالی بین‌المللی دانشگاه تهران و دبیر علمی همایش، در گزارشی از اهداف این نشست گفت: «این همایش یکی از بزرگترین نشست‌های بررسی روابط ایران و چین است. برای برگزار آن تلاش‌های بسیاری صورت گرفته و ۸ پیش‌نشست برگزار شده است و نهادهای مختلفی از مرکز پژوهش‌های مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام و سازمان‌ها دیگر در برگزاری آن یاری کردند.»
وی ادامه داد:« ۲۸۶ چکیده دریافت کردیم که با توجه به تخصصی بودن همایش قابل ملاحظه است. با داوری‌های بسیار سخت ۱۷۰ چکیده برگزیده انتخاب شدند که در مجلات پژوهشی به صورت کامل چاپ خواهد شد.»
نیکنامی ضمن قدردانی از دانشگاه تهران و بخش‌های مختلف آن، گفت: «میزبان سفیر چین هستیم که نشان‌دهنده اهمیت همایش است. دکتر علی ربیعی دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور و دکتر سعید حمزه معاون بین‌الملل دانشگاه تهران هم حضور دارند و امیدواریم روز خوبی برای چین‌پژوهان باشد.»
ربیعی: مقاومت امروز ایران، مقاومت برای حفاظت از تمام کشورهای استقلال‌خواه است
دستیار رئیس‌جمهور در امور اجتماعی با تاکید بر اینکه آمریکا، ایران را تنها سد باقی‌مانده برای تسلط بر شرق به ویژه چین می‌داند، گفت: مقاومت امروز ایران، مقاومت برای حفاظت از تمامی کشورهای استقلال‌خواه است، سرنوشت ایران، معادلات آینده را نه تنها در منطقه، بلکه در روابط قدرت جهانی تعیین خواهد کرد.
علی ربیعی امروز یکشنبه در همایش نیم قرن روابط دیپلماتیک ایران و جمهوری خلق چین، ضمن تقدیر از سخنان سفیر چین در خصوص مسائل منطقه و حمایت از حق مردم منطقه برای تصمیم‌گیری درباره سرنوشت خود، گفت: ۵۵ سال از برقراری روابط دیپلماتیک ایران و چین، ۱۰ سال از شکل‌گیری مشارکت جامع راهبردی و بیش از پنج سال از امضای برنامه جامع همکاری ۲۵ ساله ایران و چین می‌گذرد. دو تمدن کهن، با وجود بیش از نیم قرن روابط دیپلماتیک، اکنون در جهانی قرار گرفته‌اند که با سرعت در حال تغییر است؛ جهانی که در آن، ناگهان چهره‌ای جدید و خشن از روابط بین‌الملل پدیدار شده و نظم‌های شناخته‌شده با شتاب در حال دگرگونی هستند.
ارتباط ایران و چین بر پایه احترام متقابل بنا شده است
وی افزود: بسیاری از شعارهای زیبا، در عمل، ابزاری برای تجاوز و ریشه‌دواندن سلطه بوده‌اند. با این وصف، لازم است درباره ساختن آینده روابط دو کشور، تأمل و گفت‌وگوی بیشتری صورت گیرد. روابط ایران و چین از آبشخوری به وسعت بلندای تاریخ کهن این دو تمدن در شرق و غرب آسیا سیراب شده و همواره از اصالت و جایگاهی ویژه در روابط میان ملت‌ها برخوردار بوده است.
دستیار رئیس‌جمهور از پیوند دو تمدن بزرگ ایران و چین به واسطه جاده ابریشم سخن گفت و اظهار کرد: دستاوردهای این پیوند تا قلب دنیای غرب به ارمغان برده می‌شد و دیگر ملت‌ها و تمدن‌ها را نیز از این روابط بهره‌مند می‌کرد.
ربیعی گفت: به شهادت تاریخ، روابط ایران و چین هیچ‌گاه علیه کشور دیگری نبوده است. اصالت این رابطه چنان بوده که همواره روابطی سودمند و احترام‌آمیز میان دو کشور برقرار بوده است. در دوران معاصر نیز، به‌رغم همه تلاش‌ها برای استیلای استعماری استعمار کهن و جدید کشورهای غربی، ایران و چین همواره هویت و اصالت خویش را پاس داشته‌اند و در این مسیر همت گماشته‌اند.
فلسفه‌های کهن ایران و چین همواره بر رسالت اخلاقی و نفع بشریت متمرکز است
وی سابقه تاریخی روابط ایران و چین را سرمایه‌ای ارزشمند توصیف کرد و افزود: نباید تنها به افتخارات گذشته بسنده کرد، بلکه باید با بهره‌گیری از آن، آینده را ساخت. وظیفه امروز ما این است که پاسخ دهیم چگونه می‌توان این سرمایه تاریخی و دستاوردهای تمدنی را در سایه اعتماد سیاسی به مرحله تازه‌ای از همکاری‌های عملیاتی منتقل کرد.
دستیار رئیس‌جمهور در امور اجتماعی به دیدار رئیس‌جمهور چین و رهبر شهید انقلاب اسلامی در سال ۲۰۱۶ اشاره و تصریح کرد: آیت‌الله خامنه‌ای توافق دو کشور برای روابط راهبردی ۲۵ ساله را اقدامی خردمندانه دانستند و بر پیگیری جدی توافقات تأکید کردند. عالیجناب شی جین‌پینگ نیز ایران و چین را در چارچوب ابتکار «کمربند و راه» شرکای طبیعی توصیف کرد و بر پیوند راهبردهای توسعه دو کشور تأکید کردند. پیام این دو نگاه روشن است؛ روابط راهبردی با اراده سیاسی آغاز می‌شود، اما با اجرای مستمر معنا پیدا می‌کند.
منافع همکاری‌های دوجانبه ایران و چین باید به ثبات منطقه کمک کند
ربیعی با تاکید بر اینکه «همایش نیم قرن روابط دیپلماتیک ایران و جمهوری خلق چین» فرصتی است مغتنم تا با نگاهی علمی، واقع‌بینانه و آینده‌نگر، میراث ۵۵ سال روابط دو کشور بازخوانی شود، خاطر نشان کرد: باید ظرفیت‌ها و دستاوردهای این روابط در کنار محدودیت‌ها و چالش‌های آن ارزیابی شود و درباره مسیرهای عملی تعمیق همکاری دو کشور گفت وگو شود. همچنین هدف این است که با شناخت دقیق، پیشنهادهای سیاستی و راه‌حل‌های عملی مشخصی برای گسترش همکاری‌های اقتصادی، علمی و فناورانه، توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و ترانزیتی و تقویت همکاری‌های فرهنگی و انسانی میان دو کشور ارائه شود، پیشنهادهایی که در خدمت منافع ملی ایران و چین و تقویت ثبات و همکاری در منطقه قرار گیرد.
وی فلسفه‌های کهن چین و ایران را مبتنی بر رسالت اخلاقی برای بشریت دانست و گفت: نظم مطلوب جهانی نه از طریق سلطه، تحمیل اراده و محروم‌ساختن دیگران از فرصت‌های رشد، بلکه از رهگذر فراهم‌آوردن شرایط کمال، شکوفایی و سعادت ملت‌ها تحقق می‌یابد. بنابراین، عدالت در روابط بین‌الملل مستلزم آن است که قدرت در خدمت خیر عمومی قرار گیرد، تفاوت‌های تمدنی به رسمیت شناخته شوند و همکاری جایگزین منطق سلطه و حذف شود.
دستیار رئیس‌جمهور تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران همواره از ایده «کمربند و راه» حمایت کرده است و تحولات جهانی نیز حاکی از پویایی و اهمیت این ایده است. مقامات کشورمان بارها ارزش استراتژیک مسیر زمینی چین و ایران را تصدیق کرده‌اند. در سطح امنیتی و نهادی نیز ایران صراحتاً مخالفت خود را با تروریسم، جدایی‌طلبی و افراط‌گرایی اعلام کرده و به عنوان دیواری امنیتی در شرق آسیا، هم در چارچوب همکاری‌های دوجانبه و هم در چارچوب سازمان همکاری شانگهای گام برداشته است.
ربیعی با تاکید بر اینکه واژه «دیوار امنیتی» بار معنایی ویژه‌ای برای جهان و چین دارد، اظهار کرد: این دیوار در ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم در سازمان همکاری شانگهای به عنوان دریچه‌ای به معماری امنیتی آینده منطقه شناخته می‌شود. معماری امنیتی جدید موضوعی است که هم در مواضع رهبر جدید ایران و هم در ابتکار چهارماده‌ای جناب شی جین‌پینگ بازتاب یافته و زمینه مناسبی برای ورود دو کشور به عرصه نظم‌سازی منطقه‌ای فراهم ساخته است.
قدیر از اقدامات چین در برابر یک‌جانبه‌گرایی ظالمانه آمریکا
وی با تاکید بر اینکه قدرتمند شدن چین، افسانه‌سازی غربی‌ها مبنی بر اینکه سرنوشت شرق، عقب‌ماندگی است را باطل کرد، گفت: این ایده که به آن صفت علمی نیز می‌دادند، مبنی بر اینکه شرق همواره عقب خواهد ماند و این غرب است که بشریت را نجات خواهد داد، با رشد و توسعه کشورهای آسیایی و ابطال این افسانه‌های دروغین، از میان رفته است.
دستیار رئیس‌جمهور در امور اجتماعی اظهار کرد: برای جوامع جنوب که خواهان زیست مستقل در جهان پرآشوب هستند، بزرگ‌تر شدن و قدرتمندتر شدن چین نویدبخش بوده، چرا که چین رشد یافته و با قدرت به ایجاد توازن در جهان کمک کرده است.
ربیعی، ایستادگی دولت چین در برابر یک‌جانبه‌گرایی ظالمانه آمریکا و وتوی قطعنامه‌ها جهت مشروعیت‌بخشی خودساخته غرب و آمریکا را رفتاری مسئولانه توصیف کرد و افزود: مردم ایران این حمایت‌ها را به یاد خواهند داشت، و سنجش افکار عمومی در ایران نیز احساس ایرانیان را نشان می‌دهد.
ایران همچون ققنوس از خاکستر خود بر خواهد خواست
وی اضافه کرد: مطمئنیم که ایرانِ کهن نیز از میان نیرنگ‌ها، فشارها، ترورها، بمب‌ها و نیات شوم استعمارگران نفت‌خوار دیروز و قلدران جهان‌خوار امروز عبور کرده و حتی همچون ققنوس از خاکستر خود بر خواهد خواست. ایران بیش از دو قرن است که هیچ جنگی را تحمیل نکرده و همواره خیرخواه منطقه بوده است.
دستیار رئیس‌جمهور در امور اجتماعی با تاکید بر اینکه قدرت ایران، همواره در خدمت صلح و جهان قرار داشته است، تصریح کرد: تعریف آمریکا و غرب از شرق، تعریفی ایدئولوژیک و برای جهان خطرناک است. این ایدئولوژی، بدون توجه به قوانین و ۸۰ سال پس از جنگ جهانی دوم، استفاده از زور بدون هیچ قید و بندی را تجویز می‌کند.
مقاومت امروز ایران، مقاومت برای حفاظت از تمام کشورهای استقلال‌خواه است
ربیعی تاکید کرد: مقاومت امروز ایران، مقاومت برای حفاظت از تمامی کشورهای استقلال‌خواه است و این هشدار را می‌دهم که سرنوشت ایران، معادلات آینده را نه تنها در منطقه، بلکه در روابط قدرت جهانی نیز تعیین خواهد کرد.
وی افزود: در ایران، دوران جدید و پس از جنگ تحمیلی، با امید به تقویت روابط میان دو ملت ایران و چین در چارچوب ابتکار تمدن جهانی، می‌توان این تعامل را به یکی از محورهای مهم بازسازی اعتماد متقابل و گسترش شناخت فرهنگی دو جامعه تبدیل کرد. در این راستا، بنیاد سعدی در ایران و موسسه کنفوسیوس در چین می‌توانند با همکاری نزدیک‌تر، از طریق برگزاری دوره‌های آموزش زبان فارسی و چینی، تبادل دانشجو و استاد، حمایت از ترجمه آثار ادبی، برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و گفتگوهای دانشگاهی و جوانان، زمینه‌ای برای تعاملات مستمر و فراتر از ضوابط رسمی دولت‌ها فراهم کنند.
دستیار رئیس‌جمهور همچنین بر توسعه برنامه‌های مشترک دو کشور در فضای مجازی و تولید محتوای دو زبانه در حوزه‌های فرهنگ و جامعه تاکید کرد و گفت: این برنامه‌ها می‌تواند به ایجاد شبکه‌ای از دانشجویان، هنرمندان، مترجمان و پژوهشگران کمک کرده و با کاهش سوءبرداشت‌های احتمالی، موجب تقویت روابط انسانی شود.
ربیعی اظهار کرد: در گذشته روابط انسانی و نهادهای اجتماعی میان مردمان آسیا بسیار کارساز بوده است؛ امروز نیز علاوه بر روابط در سطح قدرت و دولت‌ها، روابط میان مردم دو ملت می‌تواند کمک بسیار بزرگی کند. به‌خصوص نهاد علم و دانشگاه؛ در راستای رسیدن به یک هویت آسیایی و همکاری تمدنی میان شرق و غرب آسیا، ابتکاراتی نظیر تأسیس مرکز مطالعات مشترک علمی میان نهادهای علمی دو کشور در خصوص امنیت جهان، منطقه، انرژی، مسائل آینده آسیا و سایر ابتکارات در حوزه‌های فناوری، اقتصادی، فرهنگی و احیای جاده ابریشم را می‌توان مد نظر قرار داد.
«عباس شیری» رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران:
روابط ایران و چین باید از مناسبات تاریخی به همکاری پایدار و موثر تبدیل شود
رئیس همایش بین‌المللی نیم‌قرن روابط دیپلماتیک ایران و چین، با بیان اینکه این روابط بیش از پنج دهه سابقه دارد، تأکید کرد: باید ظرفیت این روابط برای پاسخ به نیازهای امروز و ساختن آینده به کار گرفته شود.
«عباس شیری» رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و رئیس همایش بین‌المللی نیم‌قرن روابط دیپلماتیک ایران و چین به بررسی ضرورت تبدیل روابط دو کشور از یک سابقه تاریخی به همکاری‌های پایدار، مؤثر و متناسب با تحولات جهان معاصر و تأکید بر ضعف همکاری‌های دانشگاهی میان دو کشور پرداخت.
مشروح سخنان او را در زیر می خوانید:
سخنان خودم رو با این پرسش آغاز کنم که چگونه ممکن است روابط دیپلماتیک ایران و چین رو از ابعاد مختلف از یک سابقه تاریخی صرف به یک همکاری‌های پایدار موثر و متناسب با تحولات جهان معاصر تبدیل کرد. این پرسش در مرکز موضوع همایش امروز ما قرار دارد زیرا اهمیت روابط بین‌المللی نه فقط در گذشته و دستاوردهای آن بلکه در ظرفیت این روابط برای پاسخگویی به نیازهای امروز و ساختن آینده بهتر نیز نهفته است.
روابط دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین از ۱۶ اوت ۱۹۷۱ آغاز شد بیش از ۵ دهه سابقه تاریخی وجود دارد و اتفاقاتی که در یک سال گذشته به ویژه تجاوز آمریکا و اسرائیل به کشور عزیز ما صورت گرفت به هر حال چین در کنار ما و پشتیبان ما بود و ما قدردان در واقع حمایت‌های چین از کشور خود هستیم و برگزاری این همایش هم با همین در واقع نگاه بود. امیدوار هستم که این همایش سرآغاز فصل نوینی از همکاری‌های حقوقی و دانشگاهی بین کشور ایران و چین باشد. یکی از معیارهای مهم در تحلیل روابط دو کشور معاهده‌ها و قراردادهای دوجانبه متقابلی است که بین کشورها بسته می‌شود. که به هر حال روابط را از یک سطح تشریفاتی به یک سطح حقوقی تبدیل می‌کنند.
این قراردادهای دوجانبه هستند که پایداری در روابط دو کشور را در ابعاد مختلف ایجاد می‌کنند چون آنها ساختارهایی را خلق می‌کنند؛ ساختارهایی را پدید می آوردند که فعل و انفعالات تغییرات تحولات سیاسی نمی تواند به آنها لطمه‌ای وارد کند. روابط ایران و چین نه تنها در مناسبات سیاسی و دیپلماتیک بلکه در ابعاد دیگری مانند تجارت سرمایه‌گذاری حمل و نقل همکار علمی و حقوقی و مسائل قضایی و حقوقی در معاهدات دوجانبه تعریف شده و تعهدات طرفین مشخص شده بخش‌هایش هم به حالت اجرایی در آمده است.
همکاری‌های قضایی و حقوقی جایگاه ویژه‌ای در روابط ایران و چین دارد
پایداری روابط دو کشور و مناسباتی که ایجاد می‌شود، بیشتر تحت تأثیر همین مناسبات حقوقی قرار دارد. در ابعاد مختلف روابط ایران و چین، همکاری‌های قضایی و حقوقی جایگاه ویژه‌ای دارد.
نخستین، معاهده استرداد میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین است که در سال ۲۰۱۲ امضا شد و از سال ۲۰۱۷ لازم‌الاجرا شد. امروز جرایم بین‌المللی، جرایم فراملی، پولشویی، قاچاق و جرایم گسترده دیگری وجود دارد که افراد در یک سرزمین مرتکب جرم می‌شوند و بعد فرار می‌کنند، به کشورهای دیگر می‌روند و بدین ترتیب از تعقیب و مجازات رها می‌شوند. این معاهدات استرداد می‌تواند کمک کند که این‌گونه جرایم توسعه پیدا نکند. با توجه به توسعه هوش مصنوعی، توسعه فضای مجازی در کشور ما، رمزارزها و بسیاری از موضوعات دیگر، اهمیت این قضیه دوچندان است؛ هرچند این معاهده از سال ۲۰۱۷ با تأخیر بسیار طولانی لازم‌الاجرا شد.
مسئله دوم، انتقال اشخاص محکوم‌شده میان دو کشور است. ایرانیان در چین محکوم می‌شوند و چینی‌ها در ایران محکوم می‌شوند؛ لازم است مبادله محکومان صورت بگیرد. مثلاً یک چینی را در زندان‌های خودمان کجا نگه داریم و چگونه می‌تواند در زندان تحت رژیم‌های بازپروری و اصلاح قرار بگیرد، و برعکس. در همین ارتباط، سند دیگری میان ایران و چین به امضا رسید و اشخاص محکوم‌شده امکان مبادله پیدا کردند؛ یعنی زندانیان خودمان را در کشور چین به ایران منتقل کنیم و در زندان‌های خودمان نگه داریم و بالعکس. این هم به هر حال مسئله بسیار مهمی از نظر حقوق کیفری است.
معاهده دیگری با عنوان معاضدت قضایی در امور کیفری میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری خلق چین منعقد شد که آن هم در سال ۲۰۱۶ به امضا رسید و در سال ۲۰۲۱ لازم‌الاجرا شد. این معاهده چارچوب مناسبی برای اشکال مختلف همکاری‌های قضایی پدید آورد که در نوع خود می‌تواند تحولاتی ایجاد کند.
معاهده دیگر، معاهده قضایی در امور مدنی و تجاری است که آن هم در سال ۲۰۲۱ لازم‌الاجرا شد.
باید ارزیابی جامع و مستمری از معاهدات و اسناد همکاری دوجانبه میان ایران و چین صورت بگیرد
همکاری‌های دانشگاهی میان ایران و چین در سطح مطلوبی قرار ندارد و با توجه به سطح روابط ایران با چین، لازم است این همکاری‌ها افزایش پیدا کند. این همکاری‌ها می‌تواند در قالب اعزام دانشجو، دادن بورس به دانشجویان ایرانی برای تحصیل در دانشگاه‌های چین و برعکس، آمدن بیشتر دانشجویان چینی به ایران و آشنا شدن آنها با موضوعات مختلف در دانشگاه‌های ایران باشد. ظرفیت بالایی در دانشکده حقوق و علوم سیاسی وجود دارد؛ نمی‌دانم در دانشکده‌های فنی و پزشکی چنین ظرفیتی هست یا نه، اما در حقوق و علوم سیاسی ظرفیت بالاست. این همکاری‌ها در سطح ضعیفی قرار دارد و باید تقویت شود.
لازم است موافقت‌نامه‌هایی میان دانشکده‌های دانشگاه تهران و دانشگاه‌های معتبر ایران با دانشگاه‌های چین منعقد شود، مبادله استاد صورت بگیرد، بتوانیم اساتیدمان را برای فرصت‌های مطالعاتی به دانشگاه‌های چین اعزام کنیم، بورس‌هایی در این زمینه دریافت کنیم و متقابلاً بورس‌هایی ارائه دهیم. به نظر من این وضعیت در سطح خوبی قرار ندارد، بلکه در سطح پایینی است.
من در سی و خرده‌ای سالی که در این دانشکده هستم، شاید در مجموع چهار یا پنج دانشجوی چینی بیشتر ندیده‌ام. خودم دو یا سه دانشجوی چینی داشتم که اتفاقاً دانشجویان بسیار خوبی هم بودند؛ فارسی را خیلی خوب بلد بودند و نمرات خوبی هم از من گرفتند، با اینکه استاد خوش‌نمره‌ای نیستم. فکر می‌کنم این بُعد هم باید مدنظر قرار بگیرد.
به عنوان نتیجه‌گیری، پیشنهادهایی برای آینده همکاری‌های ایران و چین نوشته‌ام که فهرست آنها را عرض می‌کنم:
یکم، باید ارزیابی جامع و مستمری از معاهدات و اسناد همکاری دوجانبه میان ایران و چین صورت بگیرد. چنین کاری انجام نشده است. در همین چند ماهی که من بررسی کردم، لازم است در قلمرو حقوق کیفری واقعاً ارزیابی انجام شود. باید پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دکتری در این زمینه در دانشگاه تهران انجام شود تا ببینیم استرداد مجرمین، مبادله محکومان و معاضدت‌های قضایی تا چه میزان صورت گرفته، چه میزان مؤثر بوده و چه تأثیراتی داشته است. نمی‌گویم در قوه قضائیه این کار شده یا نشده؛ من از آن اطلاعی ندارم. از بُعد دانشگاهی می‌گویم که این کار ضعیف است و حتماً باید تقویت شود.
دوم، همان‌طور که اشاره کردم، تقویت همکاری‌های دانشگاهی و پژوهشی.
سوم، ارتقای همکاری‌های قضایی.
موضوع پایانی، تقویت ارتباط میان دانشگاه، دستگاه‌های دیپلماسی و نهادهای اجرایی است. لازم است دانشگاه، وزارت خارجه و نهادهای مرتبط با نهاد ریاست‌جمهوری در یک همکاری چندجانبه، فعالیت‌های نزدیک‌تری با یکدیگر داشته باشند. امیدوارم این همایش آغازگر راهی باشد که بتوانیم ان‌شاءالله در آینده‌ای نه‌چندان دور این بُعد را تقویت کنیم.
همایش دیگری هم در دانشکده در دستور کار قرار دارد که آقای دکتر نظری بخش‌هایی از کار آن را انجام داده‌اند و امیدواریم ان‌شاءالله آن هم به نتیجه برسد. ما درصدد استخدام یک استاد متخصص چین در دانشکده هستیم. در گذشته آقای دکتر شاهنده را داشتیم و در حال حاضر هم نیاز داریم استادی داشته باشیم که تمرکزش فقط بر چین باشد؛ البته بیشتر ابعاد سیاسی و روابط بین‌الملل. در زمینه حقوق چین نیز در گذشته آقای دکتر محمدزاده را داشتیم که در حقوق چین کار کرده بود. این دپارتمان نیازمند تقویت است. در مؤسسه حقوق تطبیقی خودمان هم این نیاز وجود دارد و امیدواریم بتوانیم این کار را انجام دهیم.
انتهای پیام/