تمرکز سیاست اقتصادی چین بر گسترش بازارها

امیرسعید کرمی،صاحبنظر مسائل شرق آسیا:  بااین‌حال، روابط سیاسی دو کشور از زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های نهادی برخوردار است و نمی‌توان آن را صرفاً بر اساس شرایط مقطعی اقتصاد ارزیابی کرد. مناسبات چین و آمریکا، جایگاه ایران در معادلات این دو قدرت و همچنین روابط چین با روسیه، همگی بر پایداری این روابط تأثیرگذارند. بنابراین، اگرچه ممکن است همکاری‌های اقتصادی ایران و چین در مقاطعی تضعیف شود، این وضعیت لزوماً دائمی نخواهد بود و همچنان می‌توان دو کشور را شرکای راهبردی یکدیگر دانست.

از سوی دیگر، باید دید آیا چین ممکن است به‌دلیل مشکلات اقتصادی ایران، توسعه روابط تجاری خود با سایر کشورها را در اولویت قرار دهد و به‌تدریج از ظرفیت‌های اقتصادی ایران فاصله بگیرد، یا نه. باید توجه داشت که دامنه اقتصاد چین بسیار گسترده است. چین یکی از قطب‌های اصلی تولید جهان به شمار می‌رود و تنوع محصولات و ظرفیت تولیدی آن به‌اندازه‌ای است که بازار ایران، با وجود اهمیت خود، تنها بخشی از شبکه گسترده تجاری این کشور را تشکیل می‌دهد.

برای درک این موضوع کافی است به حجم تولیدات چین توجه کنیم؛ محصولی که ممکن است در ایران در مقیاس پنج هزار واحد تولید شود، در چین می‌تواند به پنج میلیون واحد برسد. بنابراین، محدودیت‌های اقتصادی ایران به‌تنهایی نمی‌تواند تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر ساختار کلی اقتصاد و صادرات چین داشته باشد.  موضوع دیگر، روابط اقتصادی گسترده چین با کشورهای حاشیه خلیج فارس از جمله عربستان سعودی و امارات متحده عربی، در کنار مناسبات این کشور با ایران است.

با توجه به تنش‌های موجود میان ایران و برخی کشورهای منطقه، باید دید آیا چنین وضعیتی چین را با تناقضی در روابط خود مواجه می‌کند یا خیر. واقعیت این است که سیاست اقتصادی چین عمدتاً بر مبنای منافع اقتصادی، توسعه تجارت و فروش محصولات استوار است. پکن تلاش می‌کند با کشورهایی که ظرفیت همکاری تجاری دارند، روابط اقتصادی خود را گسترش دهد و این سیاست را لزوماً در تعارض با روابطش با ایران نمی‌بیند. بنابراین، چین می‌تواند همزمان با ایران، عربستان و امارات همکاری اقتصادی داشته باشد. 
در نهایت، باید توجه داشت که سیاست اقتصادی چین بیش از هر چیز بر گسترش بازارها و تأمین منافع تجاری متمرکز است. ازاین‌رو، تنش‌های سیاسی منطقه‌ای الزاماً به قطع یا تضعیف همه روابط اقتصادی این کشور منجر نمی‌شود. بااین‌حال، چگونگی تحولات سیاسی و امنیتی منطقه و میزان ثبات در روابط کشورها می‌تواند بر شکل و سطح همکاری‌های اقتصادی چین در مراحل بعدی تأثیرگذار باشد.