نقش توسعه شهری برسلامت روان شهروندان

یادداشت ، محمود غلامی :فقر، تورم،طلاق، تبعیض،ناامیدی و‌ناامنی اقتصادی ازجمله عوامل مهمی است که سلامت روان جامعه را تهدیدکرده وتاثیرنامطلوبی بر رفتاراجتماعی دارد.علاوه برعوامل فوق نحوه وچگونگی برنامه ریزی توسعه شهری و اجرای پروژه های شهری نیزنقش اساسی بر کیفیت سلامت روان جامعه دارد.قطعا شهروندسالم، بانشاط وپویادرتحقق توسعه پایدار وشهرسالم نقش اول وضروری دارد.

با نگاهی به ساختارشهری ونحوه شهرسازی در غرب استان تهران خواهیم دید که «سلامت روان »در طرح ها وبرنامه ریزی های توسعه شهری موردغفلت وبی توجهی قرار گرفته است وبه رغم تلاش شهرداریها ،نهادها ودستگاه های متولی سلامت ،تا رسیدن به شرایط مطلوب و استاندارد فاصله زیادی داریم.

ترافیک سنگین شهری، فقدان فضای سبز و پارک های مناسب به نسبت رشد جمعیت،آلودگی هوا، کمبود فضاهای ورزشی وفرهنگی ،توزیع ناعادلانه خدمات درمانی دراستان تهران، فقدان مسیر دوچرخه سواری و‌پیاده روی مناسب،بی توجهی به زیرساخت های مورد نیاز کودکان ،نوجوانان و سالمندان، وکیفیت پایین محیط های سکونت شهری از جمله عوامل مهمی است که مدیریت شهری در کیفیت وایجاد آنها نقش مستقیم وموثری دارد.

محیط زندگی یکی از عوامل تأثیرگذار بر سلامت روان افراد است.کیفیت فضاهای عمومی، شرایط حمل‌ونقل، آلودگی‌های محیطی، امنیت محله و کیفیت روابط اجتماعی می‌توانند در کاهش یا افزایش فشارهای روانی و اجتماعی نقش داشته باشند.

از این منظر توسعه شهری می‌تواند به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم پیشگیری اولیه در حوزه سلامت روان مورد توجه قرار گیرد؛ رویکردی که به‌جای تمرکز صرف بر درمان اختلالات، بر ایجاد محیط‌های سالم، حمایتگر و توانمندساز تأکید می‌کند.باور ما این است که شهر سالم، شهری است که در کنار تأمین نیازهای کالبدی و اقتصادی، به نیازهای روانی و اجتماعی شهروندان نیز پاسخ دهد.

تحقق این هدف مستلزم آن است که سلامت روان به یکی از مؤلفه‌های اصلی تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی شهری تبدیل شود و همکاری بین‌بخشی از سطح توصیه و شعار به سطح برنامه عملیاتی، شاخص‌های سنجش‌پذیر و پاسخ‌گویی مشترک ارتقا یابد.

امروز محلات و شهرهایی چون فازیک اندیشه، امیریه،نصیرآباد، فردوسیه، شهرک بهاران، ویره و وایین از جمله نقاط شهری شهرستان شهریار است که به دلیل فقدان زیرساخت های مناسب بیش از سایر نقاط در معرض آسیب های اجتماعی و تهدید سلامت روان قرار دارند.هرچند این کمبودها وعقب ماندگی ها ریشه در گذشته دارد ولی امروز مدیران و‌برنامه ریزان شهری می توانندبا توزیع عادلانه منابع ،تقویت زیرساخت ها ،ارتقاء سرانه ها وساخت وسازهای اصولی و‌منطبق با ضوابط شهرسازی زمینه وبسترارتقاء سلامت روان جامعه را فراهم کنند.

امروز بارگذاری جمعیتی خارج از ظرفیت زیستی و بدون توجه به زیرساخت های شهری وبلندمرتبه سازی های خارج از طرح های تفصیلی و ضوابط شهرسازی در شهرستان‌ شهریار ،بستر تهدید سلامت روانی، اجتماعی را فراهم کرده است،تهدیدی که ما را از دستیابی به شهر سالم، بانشاط،توسعه یافته و زندگی بهتر دورکرده است.

لازم است نهادهایی چون آموزش و‌پرورش،ورزش و‌جوانان، بهزیستی، بهداشت و درمان، فرهنگ وارشاد اسلامی ،سازمان تبلیغات اسلامی وکمیته امداددر این مسیردر انجام وظایف ذاتی بیش از گذشته درکنار شهرداریها قرار گیرند.‌