۳ هزار پله تا آینده / روبات‌ها در آزمون سخت کوهستان

  محبوبه ستارزاده گروه علم و فناوری /   کوه «تای»، یکی از مشهورترین مکان‌های مقدس چین که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار دارد، این بار میزبان رقابتی متفاوت بود؛ جایی که روبات‌ها به جای نمایش توانایی‌های خود در محیط‌های کنترل‌شده آزمایشگاهی، باید در یک مسیر کوهستانی واقعی ناهموار و پیش‌بینی‌ناپذیر، استقامت، تعادل و قابلیت حرکت خود را به اثبات می‌رساندند. آزمون«چالش جهانی روبات‌های کوهستان» می‌تواند مسیر توسعه نسل آینده ماشین‌های هوشمند را تحت تأثیر قرار دهد.
 
رقابت 90 تیم در مسابقه روبات‌های کوهستان
در مسابقه«چالش جهانی روبات‌های کوهستان»، حدود 90 تیم‌ از بیش از ۵۰ شرکت فناوری، دانشگاه و مراکز تحقیقاتی در بخش‌های مختلف رقابت داشتند و روبات‌ها مسیر ۳.۹ کیلومتری با بیش از ۶۰۰ متر افزایش ارتفاع و حدود ۳۱۰۰ پله سنگی را طی ‌کردند.
در مسیر مسابقه، چندین جاذبه شناخته‌شده کوه «تای» وجود داشت و به دلیل تفاوت ارتفاع و تغییرعرض پله‌ها، سطوح ناهموار و شیب‌های متغیر، چالش‌های متعددی پیش روی روبات‌ها قرار می‌داد. برخی روبات‌ها هم علاوه بر صعود، به منظور سنجش دقت حرکت و پایداری سیستم‌های روباتیک، مأموریت آزمایشی حمل بارهایی شکننده مانند تخم‌مرغ و هندوانه تا قله را بر عهده داشتند.

این مسابقه چهار بخش اصلی رقابت روبات‌های انسان‌نما، سگ‌های روباتیک، روبات‌های دوپا با قابلیت حمل بار و روبات‌های مجهز به اسکلت بیرونی داشت و در هر بخش علاوه بر سرعت، قابلیت حفظ پایداری و انجام مأموریت در شرایط دشوار اهمیت داشت. در بخش سگ‌های روباتیک، روبات ساخته‌شده توسط شرکت «Beijing Lingyi Technology»، از زیرمجموعه‌های شرکت یونیتری، با زمان ۴۳ دقیقه و ۴۱ ثانیه به مقام اول رسید.

در بخش حمل بار نیز سگ روباتیک شرکت Linxai Intelligence با زمان یک ساعت و ۵۱ دقیقه و ۲۹ ثانیه برنده شد. رقابت روبات‌های انسان‌نما نیز با پیروزی تیم Zhishen Lingyue و ثبت زمان ۲۷ دقیقه و ۲۶ ثانیه به پایان رسید.
فتح قله توسط برخی روبات‌ها، به این معنا نیست که این فناوری‌های جذاب در طول مسیر خود مشکلی نداشتند. در چنین مسیر پرفرازونشیبی، روبات‌ها باید همزمان تعادل خود را حفظ کنند، حرکت مفاصل را تنظیم کنند، با تغییرات زمین سازگار شوند و انرژی مصرفی و دمای موتورهای خود را نیز مدیریت کنند. حمل بار نیز فشار بالایی بر باتری، سیستم حرکتی و پایداری دستگاه وارد می‌کند.
با توجه به این مسائل، در جریان مسابقه، مشکلات فنی به‌وضوح نمایان شد، برخی روبات‌ها با مشکلاتی مانند افزایش دمای موتور، کاهش خودکار توان، از دست دادن تعادل و ناپایداری هنگام حمل بار مواجه شدند. یک روبات انسان‌نما روی مسیر سنگفرش‌شده، زمین خورد و مهندسان برای تعمیر آن وارد عمل شدند.
روبات دیگری نیز پایش گیر کرد و با سروصدای زیاد از پله‌ها پایین غلتید و درنهایت در کنار یک سطل زباله در طول مسیر متوقف شد. این اتفاقات نشان داد که حرکت روبات‌ها بر سطوح واقعی، همچنان یکی از چالش‌های مهم توسعه آنهاست و توانایی راه رفتن روی سطح صاف، به‌تنهایی برای آماده ‌بودن یک روبات جهت فعالیت در فضای باز کافی نیست. 

کوه «تای» آزمایشگاهی برای آینده روباتیک
اهمیت این رقابت تنها به نتایج و رکوردهای ثبت‌شده محدود نمی‌شود. کوه «تای» به‌ عنوان یک محیط طبیعی دشوار، امکان ارزیابی عملکرد روبات‌ها در شرایطی را فراهم کرد که با آزمایش‌های معمول آزمایشگاهی تفاوت زیادی دارد. 
این رویداد نمونه‌ای از توسعه «هوش مصنوعی تجسم‌یافته» (Embodied AI) است؛ رویکردی که در آن هوش مصنوعی تنها به پردازش اطلاعات و تولید پاسخ، محدود نمی‌شود بلکه باید از طریق یک جسم فیزیکی با محیط تعامل داشته باشد، حرکت کند و تصمیم‌های خود را بر اساس شرایط واقعی تغییر دهد. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای چنین رقابت‌هایی، فراهم‌شدن امکان جمع‌آوری داده‌های واقعی از عملکرد روبات‌هاست. اطلاعات مربوط به مصرف انرژی، پایداری حرکت، واکنش به موانع و بازیابی تعادل می‌تواند به مهندسان کمک کند تا نقاط ضعف طراحی و الگوریتم‌های کنترلی را شناسایی کنند. صعود روبات‌ها به کوه «تای» را می‌توان نشانه‌ای از تغییر مسیر صنعت روباتیک دانست؛ تغییر نمایش توانایی‌های ماشین‌ها در محیط‌های آزمایشگاهی به ارزیابی عملکرد آنها در شرایط واقعی. برگزارکنندگان امیدوارند داده‌های حاصل از این رقابت به توسعه نسل‌های آینده روبات‌های انسان‌نما و سگ‌های روباتیک کمک کند؛ ماشین‌هایی که ممکن است در آینده در حوزه‌هایی مانند بازرسی صنعتی، امدادونجات کوهستانی و حمل‌ونقل در محیط‌های دشوار به کار گرفته شوند.