شهرسازی؛ حلقه مفقوده توسعه متوازن شهرهای حومه تهران
امروز رشد فزاینده جمعیت شهری و گسترش شهرنشینی ضرورت توجه به الزامات شهرسازی و رعایت ضوابط توسعه شهری را بیش ازپیش آشکار می کند. شهرهای حومه تهران از جمله شهریار به دلیل افزایش تراکم جمعیتی و بارگذاری فراتر از ظرفیت زیرساختی با مجموعه‌ای از چالش‌های پیچیده مواجه‌اند که نقش حوزه شهرسازی در ساماندهی ومدیریت این چالش ها مهم وضروری است .
محمود غلامی / کمبودخدمات عمومی و سرانه‌های شهری، فشار بر منابع آب و انرژی، آلودگی هوا،تخریب محیط‌زیست، پسماندهای شهری، ترافیک، ضعف حمل‌ونقل عمومی و ساخت‌وسازهای غیرمجاز تنها بخشی از پیامدهای توسعه نامتوازن در این مناطق است.بخش قابل توجهی از این مسائل با کیفیت برنامه‌ریزی شهری، نحوه اجرای طرح‌های توسعه و میزان پایبندی مدیریت شهری به ضوابط شهرسازی ارتباط مستقیم دارد.
در واقع، شهرسازی قرار است پیش از آنکه بحران‌های شهری شکل گیرند،با پیش‌بینی نیازها،تعیین ظرفیت‌ها و هدایت توسعه از بروز آنها جلوگیری کند.در این میان طرح‌های جامع و تفصیلی به‌عنوان نقشه راه و مهمترین ابزار هدایت توسعه شهری، وظیفه تعیین کاربری اراضی، تامین سرانه ها، کنترل تراکم، جانمایی خدمات و زیرساخت‌ها و ایجاد تناسب میان جمعیت وامکانات را بر عهده دارند.با این حال، پرسش اساسی این است که این اسناد تا چه اندازه در ساختار واقعی شهرهای شهرستان شهریار مبنای تصمیم‌گیری و اجرا قرار گرفته‌اند؟نگاهی به وضعیت موجود شهرهای این شهرستان ضرورت بازنگری جدی در عملکرد حوزه شهرسازی و میزان تحقق اهداف طرح‌های توسعه شهری را برجسته می‌کند.ترافیک مزمن، ساخت‌وسازهای خارج از ضوابط، آشفتگی سیمای بصری و نمای ساختمان‌ها، آبگرفتگی معابر، جمع آوری فاضلاب شهری، پراکندگی صنوف مزاحم ،بافت فرسوده شهری،بهسازی معابر، فضای سبز،عدم تناسب سرانه‌های عمومی با جمعیت، توزیع نامتوازن امکانات، مشکلات مدیریت پسماند و انباشت نخاله‌های ساختمانی همگی نشانه‌هایی اندکه ضرورت ارزیابی عملکرد نظام برنامه‌ریزی و نظارت بر توسعه شهری را گوشزد می‌کنند.
البته نمی‌توان همه این معضلات را صرفاً به عملکرد یک حوزه یا دستگاه نسبت داد ولی حوزه شهرسازی به دلیل جایگاه راهبردی خود در هدایت توسعه شهری ودر اختیار اشتن طرح های جامع وتفصیلی،مسئولیت مهمی در پیشگیری از شکل‌گیری این بحران ها و ناهنجاری‌ها دارد.واقعیت این است که مشکل امروز شهرهای ما بیش از آنکه ناشی از فقدان قانون و مقررات باشد، به ضعف در اجرای ضوابط، نظارت ناکافی و فاصله میان برنامه‌ریزی و عملکرد بازمی‌گردد. زمانی که ضوابط تراکم، کاربری اراضی، تأمین سرانه‌ها و حفظ فضاهای عمومی در فرآیند توسعه نادیده گرفته می‌شوند، نتیجه چیزی جز آشفتگی شهری، ،تضعیف هویت شهری ونارضایتی عمومی نخواهد بود.شهرسازی را نباید به صدور پروانه ساختمانی، تعیین تراکم و بررسی نقشه‌های معماری تقلیل داد.
مأموریت اصلی این حوزه صیانت از منافع عمومی، تنظیم رابطه جمعیت با ظرفیت‌های زیستی و زیرساختی و هدایت شهر به سمت توسعه‌ای متوازن و پایدار است.امروز شهرهای حومه تهران بیش از هر زمان دیگری به بازتعریف جایگاه شهرسازی در نظام مدیریت شهری نیاز دارند،بازنگری در طرح‌های توسعه، انطباق بارگذاری جمعیتی با ظرفیت واقعی شهرها، حفاظت از اراضی کشاورزی و باغی، تأمین متناسب سرانه‌های خدماتی و برخورد قاطع با تخلفات شهرسازی باید دراولویت قرار گیرد.
شهرسازی اگر از جایگاه واقعی خود در مدیریت شهری برخوردار نباشد و ضوابط آن در برابر ملاحظات کوتاه‌مدت و منافع مقطعی نادیده گرفته شود، شهرها به‌تدریج هویت، تعادل و ظرفیت زیستی خود را از دست خواهند داد،واقعیتی که نشانه‌های آن را امروز می‌توان در شهرهای حومه تهران چون شهریار، قدس،ملارد،فردوسیه و باغستان مشاهده کرد.
انتهای پیام/