تبعات سنگین حقوقی و انضباطی در صورت انصراف تیم ملی ایران

حضور در جام جهانی، افتخاری نیست که هیچ تیمی به‌راحتی از آن بگذرد. ده‌ها تیم در سراسر جهان سال‌ها جان می‌کنند تا به این رقابت‌ها برسند و حتی بسیاری از قدرت‌های فوتبال دنیا بارها از این صعود بازمانده‌اند. در چنین شرایطی، وقوع جنگ تحمیلی سبب شده تا برخی موضوع انصراف را مطرح کنند؛ آن هم در حالی که تیم ملی ایران این سهمیه را در دل زمین مسابقه به دست آورده و حالا ممکن است با کناره‌گیری، آن را به تیمی هدیه دهد که در همان زمین شکست خورده است.

کناره‌گیری از جام جهانی اما هرگز تصمیمی ساده نیست و تبعاتی سنگین، حقوقی و مالی به دنبال دارد. بر اساس مقررات فیفا، اگر تیمی تا ۳۰ روز پیش از شروع مسابقات انصراف دهد، «دست‌کم» ۲۵۰ هزار فرانک سوییس جریمه می‌شود و اگر این انصراف در فاصله کمتر از ۳۰ روز رخ دهد، جریمه به «حداقل» ۵۰۰ هزار فرانک افزایش می‌یابد. افزون بر این، کمیته انضباطی فیفا می‌تواند مجازات‌های بیشتری از جمله محرومیت از رقابت‌های بعدی یا سایر تنبیهات را نیز اعمال کند.

ماجرا تنها به جریمه ختم نمی‌شود. تیمی که از جام جهانی کنار می‌کشد، باید مبالغی را که فیفا برای آماده‌سازی پرداخت کرده بازگرداند؛ رقمی نزدیک به ۱.۵ میلیون یورو. مهم‌تر از همه، چنین تصمیمی می‌تواند به محرومیت‌های سنگین و طولانی‌مدت از مسابقات بین‌المللی بینجامد و عملاً فوتبال یک کشور را در گردابی از بحران فرو ببرد. بنابراین موضوع صرفاً «به جام جهانی نرفتن» نیست، بلکه آمیزه‌ای از خسارت‌های مالی، حقوقی و ورزشی است.

حال تصور کنید در شرایطی که ایران با پاداش حضور در جام جهانی بخشی از هزینه‌هایش را تأمین می‌کند، افزون بر این ضرر، با جریمه مالی نیز روبه‌رو شود. اما قضیه فقط پول نیست؛ حتی یک دوره محرومیت از جام جهانی بعدی می‌تواند یک نسل از فوتبال ایران را نابود کند. پس موضوع تنها به ۲۰۲۶ مربوط نمی‌شود، بلکه می‌تواند جایگاه فوتبال ایران در صدر آسیا را به طور جدی دستخوش تغییر کند.

از سوی دیگر، نباید فراموش کرد که هر بار این بحث مطرح می‌شود، بلافاصله در برخی کشورها موضوع جایگزینی ایران جان می‌گیرد؛ کشورهایی که به هر دلیل از صعود بازمانده‌اند اکنون چشم به چنین سناریویی دوخته‌اند. طبیعی است که برای فیفا نیز حضور تیم‌های بزرگتر و پرتماشاگرتر مانند ایتالیا، یک فرصت اقتصادی و رسانه‌ای مهم محسوب می‌شود؛ همین امر باعث می‌شود هر بار این بحث‌ها داغ می‌شود، فضای رسانه‌ای چنان جهت پیدا کند که گویی ممکن است جای ایران را تیمی دیگر بگیرد.

بخش جذاب این ماجرا برای رسانه‌های ایتالیایی، همان موضوع جانشینی است. اگر ایران در نهایت در جام جهانی حاضر نشود، آیا ایتالیا می‌تواند بازگردد؟ پاسخ، دست‌کم در شرایط کنونی، چندان امیدوارکننده نیست. طبق بند ۶.۷ مقررات جام جهانی، فیفا اختیار تام دارد که تیم جایگزین را انتخاب کند، بدون آنکه الزامی به رعایت معیار خاصی مانند رنکینگ داشته باشد. یعنی استدلال‌هایی که بر پایه جایگاه ایتالیا در رده‌بندی جهانی مطرح می‌شوند، لزوماً تعیین‌کننده نخواهند بود.

در عمل، احتمال زیادی دارد که معیار جغرافیایی در این تصمیم نقش اصلی را ایفا کند. به بیان ساده‌تر، فیفا ترجیح می‌دهد تعادل سهمیه قاره‌ها حفظ شود. در چنین وضعیتی، تیمی از قاره آسیا بیش از هر گزینه دیگری شانس جایگزینی خواهد داشت. در این میان، نام امارات متحده عربی بیش از سایر رقبا شنیده می‌شود؛ تیمی که در مسیر پلی‌آف تا دور نهایی پیش رفت و مغلوب عراق شد.

در چنین شرایطی، ادامه دادن به این بحث‌ها عملاً بازی در زمین دیگران است. تیم ملی صعود کرده، برنامه آماده‌سازی‌اش آغاز شده، بازیکنان و کادر فنی در حال برنامه‌ریزی هستند و افکار عمومی فوتبال نیز مخالف کناره‌گیری است. پس شاید وقت آن رسیده که یک‌بار برای همیشه این پرونده بسته شود چرا که جام جهانی جایی نیست که تیم‌ها به‌راحتی از آن کنار بکشند، بلکه جایی است که همه دنیا برای رسیدن به آن سر و دست می‌شکنند.