تیتر: از چراغ راهنمایی تا مستطیل سبز

اگر امروز تماشای اخراج یک بازیکن با برشی از یک کارت پلاستیکی قرمز رنگ، امری بدیهی و ساده به نظر می‌رسد، باید بدانید که این ابزار ساده، محصول یکی از آشوب‌زده‌ترین روزهای تاریخ فوتبال در جام جهانی ۱۹۶۲ است. اختراع کارت‌های زرد و قرمز، نه در اتاق‌های فکر فیفا، بلکه در ذهن مستأصل داوری شکل گرفت که در میانه‌ مشت و لگدهای بازی شیلی و ایتالیا، به دنبال راهی برای زنده ماندن می‌گشت.
در سال ۱۹۶۲، هنوز خبری از کارت نبود. داور اگر می‌خواست بازیکنی را اخراج کند، باید به صورت شفاهی به او می‌گفت: «از زمین بیرون برو!» اما در بازی مشهور به «نبرد سانتیاگو» میان شیلی و ایتالیا، یک مشکل بزرگ وجود داشت: مانع زبانی.
«کن استون»، داور انگلیسی آن مسابقه، با صحنه‌هایی روبه‌رو شد که بیشتر به فیلم‌های اکشن شباهت داشت تا فوتبال. وقتی او دستور اخراج «جورجیو فرینی» ایتالیایی را صادر کرد، بازیکن ایتالیایی تظاهر کرد که زبان انگلیسی نمی‌فهمد. او هشت دقیقه تمام در زمین ماند، به داور پوزخند زد و در نهایت پلیس شیلی وارد زمین شد تا او را کشان‌کشان به بیرون ببرد. در همان بازی، لئونل سانچز شیلیایی با مشتی محکم بینی بازیکن حریف را شکست، اما چون داور پشتش به صحنه بود و راهی برای ابلاغ فوری و بصری جریمه نداشت، بازی ادامه یافت. آن روز، کن استون متوجه شد که فوتبال به یک «زبان بین‌المللی بصری» نیاز دارد.
داستان اختراع کارت‌ها به یک لحظه‌ «یافتم، یافتمِ» نیوتونی در خیابان‌های لندن بازمی‌گردد. چند سال پس از آن جام جهانی پرآشوب، در حالی که کن استون در حال رانندگی بود، پشت یک چراغ راهنمایی ایستاد. او به تغییر رنگ چراغ‌ها خیره شد: زرد برای احتیاط و قرمز برای ایست.
او بعدها در خاطراتش نوشت: «در حالی که پشت چراغ ایستاده بودم، فکر کردم: چقدر عالی می‌شود اگر برای فوتبال هم چنین کدهایی داشته باشیم. زرد یعنی آرام باش و احتیاط کن، و قرمز یعنی ایست، تو اخراجی!»
این ایده سادگی نبوغ‌آمیزی داشت. کارت‌ها زبان نمی‌شناختند؛ فرقی نمی‌کرد بازیکن برزیلی باشد، روسی یا ایتالیایی؛ رنگ قرمز در تمام فرهنگ‌ها نشانه‌ خطر و توقف بود.
اگرچه جرقه این اختراع در جام ۱۹۶۲ و در پی خشونت‌های افسارگسیخته آن زده شد اما فیفا تا جام جهانی ۱۹۷۰ مکزیک برای رونمایی رسمی از آنها صبر کرد. با این حال، معمار اصلی این تغییر، همان فجایع سانتیاگو بود. کارت قرمز به داور قدرت بخشید تا بدون نیاز به بحث‌های طولانی یا مداخله پلیس، نظم را به زمین بازگرداند.
اختراع کارت قرمز، فوتبال را از یک ورزش محلی که قوانینش در گلوگاه زبان‌های مختلف گیر می‌کرد، به یک پدیده جهانی تبدیل کرد. امروز هر بار که داوری دست در جیب عقب خود می‌برد و کارتی را رو به آسمان می‌گیرد، در واقع دارد از میراث «کن استون» و درس‌های تلخی که فوتبال در کوهپایه‌های آند آموخت، حراست می‌کند.
انتهای پیام/