از تصمیمهای جنجالی تا موج تئوریهای توطئه
۱۰ جنجال بزرگ جام جهانی ۲۰۲۶
جام جهانی ۲۰۲۶ در زمین مسابقه و خارج از آن، یکی از پرحاشیهترین دورههای تاریخ این رقابتها را پشت سر گذاشته است. از تصمیمهای بحثبرانگیز داوران گرفته تا اعتراض تیمها، اظهارنظرهای جنجالی سیاستمداران و موج گستردهای از تئوریهای توطئه، این دوره از جام جهانی بارها خبرساز شده است.
البته جنجال در فوتبال موضوع تازهای نیست. در هر تورنمنت بزرگی، شکستهای تلخ و حذفهای حساس معمولاً باعث میشود نگاهها به سمت داوری، برگزارکنندگان و تصمیمهای مدیریتی معطوف شود. هوادارانی که شکست تیم محبوبشان را باور نمیکنند، اغلب به دنبال مقصر میگردند.
با این حال، در جام جهانی ۲۰۲۶ شدت این اعتراضها در مراحل پایانی مسابقات افزایش یافت. بعضی واکنشها تنها حاصل ناراحتی و احساسات پس از شکست بودهاند و پشتوانه مستندی نداشتهاند، اما بعضی دیگر پرسشهای جدی درباره نحوه تصمیمگیری، استفاده از فناوری و شفافیت فرایندهای فیفا ایجاد کردهاند.
اکنون با نزدیک شدن به پایان مسابقات، مرور مهمترین حاشیههای این جام نشان میدهد که جام جهانی ۲۰۲۶ تنها یک جشن فوتبالی نبوده، بلکه صحنهای برای بحث درباره مدیریت فوتبال مدرن، نقش فناوری و میزان اعتماد عمومی به نهادهای تصمیمگیرنده نیز بوده است.
در ادامه، ۱۰ جنجال بزرگ این تورنمنت بررسی خواهد شد.
تعلیق محرومیت رونالدو
نخستین جنجال بزرگ جام جهانی ۲۰۲۶ حتی پیش از آغاز مسابقات رقم خورد؛ جایی که تصمیم فیفا درباره کریستیانو رونالدو موجی از انتقادها و تردیدها را به همراه داشت.
رونالدو در دیدار ماقبل پایانی مرحله مقدماتی مقابل جمهوری ایرلند، پس از ضربه آرنج به دارا اوشی با کارت قرمز مستقیم اخراج شد. طبق مقررات، چنین تخلفی میتوانست محرومیتی سه جلسهای برای کاپیتان پرتغال به همراه داشته باشد؛ محرومیتی که او را از آخرین بازی مقدماتی و دو مسابقه نخست جام جهانی دور میکرد.
کمیته انضباطی فیفا نیز در ابتدا تخلف را جدی ارزیابی کرد و محرومیت او را از یک جلسه به سه جلسه افزایش داد، اما در اقدامی بحثبرانگیز، اجرای این محرومیت را به حالت تعلیق درآورد.
بر اساس رأی صادرشده، رونالدو تحت یک دوره آزمایشی یکساله قرار گرفت؛ به این معنا که تا زمانی که مرتکب تخلف مشابه دیگری نشود، محرومیت سه جلسهای او اجرا نخواهد شد. فیفا این تصمیم را با استناد به ماده ۲۷ آییننامه انضباطی خود اتخاذ کرد؛ بندی که به این نهاد اجازه میدهد در شرایط خاص، اجرای مجازاتها را به حالت تعلیق درآورد.
با این حال، منتقدان معتقد بودند این تصمیم با روح قوانین انضباطی فیفا همخوانی ندارد. در ماده ۱۴ آییننامه انضباطی، برای رفتارهای خشونتآمیز از جمله ضربه با آرنج، حداقل سه جلسه محرومیت پیشبینی شده است؛ موضوعی که باعث شد بسیاری این رأی را نوعی استثنا برای یکی از بزرگترین ستارههای فوتبال جهان بدانند.
ابهامات زمانی بیشتر شد که مشخص شد فیفا در رأی خود، سابقه انضباطی رونالدو را نیز مدنظر قرار داده است؛ اینکه او در ۲۲۶ بازی ملی پیش از این هرگز اخراج نشده بود؛ موضوعی که معمولاً در چنین پروندههایی نقش تعیینکنندهای ندارد.
همزمان، بعضی رسانهها به حضور رونالدو در ضیافت رسمی کاخ سفید، تنها یک هفته پیش از اعلام این رأی، اشاره کردند؛ مراسمی که با حضور جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی و شماری از چهرههای سیاسی و اقتصادی برگزار شده بود. هرچند هیچ مدرکی مبنی بر ارتباط این دو موضوع وجود ندارد، اما همین هم به شکلگیری گمانهزنیها دامن زد.
از منظر تجاری نیز حضور رونالدو برای فیفا اهمیت زیادی داشت. آمار بازار فروش بلیت نشان میداد مسابقات پرتغال با حضور این فوقستاره، جزو پرتقاضاترین بازیهای مرحله گروهی بود و تنها دیدارهای برزیل و مکزیک بلیتهای گرانتری در بازار ثانویه داشتند.
به همین دلیل، منتقدان این پرونده را یکی از بحثبرانگیزترین تصمیمهای انضباطی سالهای اخیر دانستند؛ تصمیمی که بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که آیا قوانین برای همه یکسان اجرا میشود یا ستارههای بزرگ فوتبال از امتیازهای ویژه برخوردارند؟
جایزه صلح فیفا به دونالد ترامپ
یکی از جنجالیترین اتفاقات خارج از زمین در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶، معرفی ناگهانی «جایزه صلح فیفا؛ فوتبال جهان را متحد میکند» و اهدای نخستین نسخه آن به دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بود؛ تصمیمی که با انتقادهای گستردهای روبهرو شد.
فیفا در پنجم نوامبر از ایجاد جایزهای جدید با عنوان «جایزه صلح فیفا؛ فوتبال جهان را متحد میکند» خبر داد. جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، در بیانیه رسمی این نهاد اعلام کرد هدف از این جایزه، تقدیر از افرادی است که برای پایان دادن به مناقشات و ایجاد صلح و همبستگی میان ملتها تلاش میکنند.
او در این بیانیه تأکید کرد فوتبال نماد صلح است و این جایزه قرار است هر سال به افرادی اهدا شود که نقش مؤثری در نزدیک کردن ملتها به یکدیگر ایفا کردهاند.
اما تنها چند هفته بعد، نخستین برنده این جایزه در مراسم قرعهکشی جام جهانی در واشنگتن معرفی شد؛ دونالد ترامپ.
این تصمیم بلافاصله با موجی از انتقادها همراه شد. بر اساس گزارش منابع آگاه، بسیاری از اعضای شورای فیفا حتی از وجود چنین جایزهای اطلاع نداشتند و نه در طراحی آن مشارکت کرده بودند و نه درباره معیارهای انتخاب برنده با آنها مشورتی صورت گرفته بود. برخی از اعضای شورا نیز مانند افکار عمومی، تنها از طریق رسانهها از ایجاد این جایزه مطلع شدند.
منتقدان معتقد بودند روند انتخاب برنده فاقد شفافیت بوده و مشخص نیست بر چه اساسی ترامپ به عنوان نخستین دریافتکننده این جایزه انتخاب شده است.
حواشی زمانی بیشتر شد که این جایزه دقیقاً در روزی معرفی شد که اینفانتینو در مجمع تجاری آمریکا در کنار ترامپ حضور داشت. بسیاری این همزمانی را قابل توجه دانستند، بهویژه آنکه ترامپ در همان سال موفق به کسب جایزه صلح نوبل نشده بود.
مراسم قرعهکشی جام جهانی نیز به این بحثها دامن زد. این رویداد که در نهایت در مرکز هنرهای نمایشی کندی در واشنگتن برگزار شد، با اهدای جایزه به ترامپ و سپس اجرای گروه «ویلج پیپل» و آهنگ مشهور «YMCA» ــ قطعهای که به یکی از نمادهای گردهماییهای انتخاباتی ترامپ تبدیل شده بود ــ به پایان رسید.
فیفا مسیر جام را برای قدرتهای بزرگ هموار کرد؟
یکی دیگر از بحثبرانگیزترین موضوعات جام جهانی ۲۰۲۶، به نحوه طراحی جدول مسابقات و سیستم جدید سیدبندی فیفا مربوط میشود؛ سیستمی که به اعتقاد بسیاری، مسیر آسانتری را برای قدرتهای بزرگ فوتبال جهان فراهم کرده است.
فیفا برای نخستین بار از الگویی مشابه مسابقات تنیس استفاده کرد؛ روشی که در آن تیمهای برتر ردهبندی جهان به گونهای در جدول قرار میگیرند که تا مراحل پایانی با یکدیگر روبهرو نشوند.
بر اساس این سیستم، اسپانیا به عنوان تیم نخست رنکینگ فیفا در یک سمت جدول قرار گرفت و آرژانتین، تیم دوم جهان، در سمت دیگر. فرانسه و انگلیس نیز به همین شکل از یکدیگر جدا شدند تا در صورت صعود، تنها در نیمهنهایی یا فینال با هم دیدار کنند.
فیفا اعلام کرد هدف از این تغییر، ایجاد رقابتی متعادل بود، اما منتقدان اعتقاد دارند نتیجه نهایی، افزایش احتمال حضور قدرتهای سنتی در مراحل پایانی مسابقات بوده است؛ اتفاقی که در عمل نیز رخ داد.
برای نخستین بار از زمان آغاز ردهبندی رسمی فیفا در سال ۱۹۹۲، چهار تیم نخست رنکینگ جهانی همگی موفق شدند به نیمهنهایی جام جهانی برسند؛ آماری که بسیاری آن را حاصل طراحی جدید جدول مسابقات میدانند.
منتقدان معتقدند این سیستم، برخلاف ظاهر بیطرفانه خود، شانس تیمهای بزرگ را برای رسیدن به مراحل پایانی افزایش داده و مسیر دشوارتری را پیش روی تیمهای خارج از جمع مدعیان قرار داده است.
نروژ یکی از نمونههای بارز این موضوع بود. این تیم در مرحله گروهی مجبور شد برابر فرانسه و سنگال قرار بگیرد و سپس در مراحل حذفی با برزیل و انگلیس روبهرو شد؛ مسیری که یکی از سختترین برنامههای مسابقات محسوب میشد.
در مقابل، آرژانتین تا رسیدن به نیمهنهایی با هیچ تیمی از میان ۱۸ تیم برتر ردهبندی جهان روبهرو نشد. انگلیس نیز پیش از نیمهنهایی حتی یکبار هم مقابل تیمی از جمع ۱۰ تیم نخست رنکینگ قرار نگرفت.
فرانسه تنها یک مسابقه مقابل تیمی از میان ۱۰ تیم برتر جهان انجام داد، در حالی که اسپانیا، بر اساس ردهبندی فیفا، دشوارترین مسیر را میان چهار نیمهنهایی تجربه کرد و برای رسیدن به جمع چهار تیم پایانی، پرتغال و بلژیک را از پیش رو برداشت.
هرچند فیفا تأکید میکند این سیستم برای ایجاد تعادل و جذابیت بیشتر طراحی شده است، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند استفاده از مدل سیدبندی مشابه تنیس، ماهیت سنتی جام جهانی را تغییر داده و شائبه مهندسی مسیر مدعیان را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده است.
وقفههای آبرسانی؛ تصمیمی برای سلامت بازیکنان یا فرصتی برای تبلیغات؟
یکی از مهمترین تغییرات قوانین در جام جهانی ۲۰۲۶، اجرای رسمی وقفههای سهدقیقهای آبرسانی در هر نیمه بود؛ تصمیمی که برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی اجرا شد و موافقان و مخالفان زیادی پیدا کرد.
بر اساس این قانون، مسابقات عملاً به چهار بخش تقسیم شدند تا بازیکنان بتوانند در شرایط آبوهوایی گرم، آب بنوشند و کادرهای فنی نیز فرصت ارائه نکات تاکتیکی به بازیکنان را داشته باشند.
جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، تأکید کرد که این تصمیم صرفاً با هدف حفظ سلامت بازیکنان اتخاذ شده و هیچ منفعت مالی مستقیمی برای فیفا ندارد. اما منتقدان روایت دیگری داشتند.
نکتهای که بیش از همه مورد توجه قرار گرفت، اجرای این وقفهها حتی در ورزشگاههای مجهز به سیستم تهویه مطبوع بود؛ موضوعی که باعث شد بسیاری این تصمیم را بیش از آنکه پزشکی بدانند، تجاری ارزیابی کنند.
این وقفههای اضافی به شبکههای تلویزیونی امکان داد تا در هر نیمه زمان بیشتری برای پخش تبلیغات در اختیار داشته باشند؛ فرصتی ارزشمند که به اعتقاد کارشناسان، ارزش قراردادهای پخش و اسپانسرینگ را نیز افزایش میدهد.
هرچند فیفا تأکید کرد درآمد مستقیمی از این موضوع کسب نمیکند، اما بسیاری معتقد بودند این تصمیم در بلندمدت به افزایش ارزش حقوق پخش مسابقات کمک خواهد کرد. از منظر فنی نیز مخالفتها کم نبود.
مارسلو بیلسا، سرمربی اروگوئه، معتقد بود تقسیم فوتبال به چهار بخش، ریتم طبیعی مسابقه را از بین میبرد و چیزی به کیفیت بازی اضافه نمیکند.
توماس توخل، سرمربی انگلیس نیز اعلام کرد این وقفهها «هویت فوتبال» را تغییر میدهند و باعث میشوند جریان طبیعی مسابقات بارها متوقف شود.
ویرجیل فندایک، مدافع تیم ملی هلند نیز اگرچه ضرورت این وقفهها در هوای بسیار گرم را پذیرفت، اما تأکید کرد نباید این قانون به صورت یکسان در همه مسابقات اجرا شود و بهتر است شرایط هر بازی بهصورت جداگانه بررسی شود.
با وجود این انتقادها، بسیاری معتقدند وقفههای آبرسانی به بخشی ثابت از فوتبال ملی تبدیل خواهند شد؛ بهویژه با توجه به اینکه جام جهانی زنان ۲۰۲۷ در برزیل و جام جهانی ۲۰۳۰ در اسپانیا، پرتغال و مراکش نیز در شرایط آبوهوایی گرم برگزار خواهند شد.
به همین دلیل، یکی از مهمترین میراثهای جام جهانی ۲۰۲۶ شاید نه یک قانون داوری یا فناوری جدید، بلکه همین تغییر در ساختار سنتی ۹۰ دقیقه فوتبال باشد؛ تغییری که ممکن است برای همیشه شکل برگزاری مسابقات را دگرگون کند.
«وارژانتین»؛ وقتی آرژانتین در مرکز بزرگترین تئوری توطئه جام قرار گرفت
شاید هیچ جنجالی در جام جهانی ۲۰۲۶ به اندازه اتهام جانبداری از آرژانتین خبرساز نشد؛ تا جایی که هشتگ و عبارت «VARgentina» به یکی از پرتکرارترین واژههای شبکههای اجتماعی تبدیل شد.
پس از صعود آرژانتین به نیمهنهایی، فضای مجازی پر شد از تصاویر، میمها و ویدیوهایی که مدعی بودند فیفا مسیر قهرمان جهان را هموار کرده است؛ ادعاهایی که هیچ سند رسمی برای آنها ارائه نشد، اما مجموعهای از تصمیمهای داوری بحثبرانگیز، به این شایعات دامن زد.
این نخستین بار هم نبود که چنین ادعاهایی مطرح میشد. در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر نیز برخی تیمها، از جمله پرتغال، نسبت به آنچه جانبداری از آرژانتین میخواندند، اعتراض کرده بودند.
در جام جهانی ۲۰۲۶، نخستین اعتراض جدی پس از دیدار آرژانتین و الجزایر شکل گرفت. فدراسیون فوتبال الجزایر با ارسال شکایتی رسمی به فیفا، نسبت به تصمیمهای داوری اعتراض کرد؛ از جمله صحنهای که لیونل مسی با استوک خود روی ساق و تاندون آشیل عیسی ماندی فرود آمد اما از کارت قرمز یا حتی بازبینی جدی VAR خبری نشد.
اما اوج جنجال در مرحله یکهشتم نهایی و دیدار آرژانتین مقابل مصر رقم خورد.
مصریها معتقد بودند در حالی که یک بر صفر پیش بودند، گل دومشان پس از دخالت VAR به اشتباه مردود اعلام شد. آنها همچنین اعتقاد داشتند پیش از گل سوم آرژانتین باید یک ضربه پنالتی به سود مصر اعلام میشد.
حسام حسن، سرمربی مصر، پس از مسابقه با لحنی تند گفت: «شاید میخواستند قهرمان جهان را در مسابقات نگه دارند؛ شاید میخواستند مسی همچنان در جام باقی بماند. گاهی در فوتبال، مسائل فراتر از اتفاقات داخل زمین است.»
مصطفی زیکو، مهاجم مصر نیز داوری را عامل اصلی حذف تیمش دانست و مدعی شد جام جهانی «در مسیر منافع آرژانتین هدایت میشود».
این اعتراضها زمانی جدیتر شد که گراهام اسکات، داور سابق لیگ برتر انگلیس و کارشناس داوری نیز در تحلیل خود اعلام کرد تصمیم VAR برای مردود اعلام کردن گل مصر اشتباه بوده است.
به اعتقاد او، برخورد اولیه میان بازیکنان دو تیم یک تماس عادی فوتبالی بود و فاصله آن تا صحنه گل آنقدر زیاد بود که نباید مبنای دخالت VAR قرار میگرفت.
در مقابل، فیفا به شدت از عملکرد تیم داوری دفاع کرد.
پیرلوئیجی کولینا، رئیس کمیته داوران فیفا، ضمن رد تمام اتهامات، اعلام کرد زیر سؤال بردن سلامت داوران بدون ارائه هیچ مدرکی، اقدامی غیرقابل قبول است و حتی میتواند امنیت داوران و خانوادههای آنها را به خطر بیندازد.
انتهای پیام/
البته جنجال در فوتبال موضوع تازهای نیست. در هر تورنمنت بزرگی، شکستهای تلخ و حذفهای حساس معمولاً باعث میشود نگاهها به سمت داوری، برگزارکنندگان و تصمیمهای مدیریتی معطوف شود. هوادارانی که شکست تیم محبوبشان را باور نمیکنند، اغلب به دنبال مقصر میگردند.
با این حال، در جام جهانی ۲۰۲۶ شدت این اعتراضها در مراحل پایانی مسابقات افزایش یافت. بعضی واکنشها تنها حاصل ناراحتی و احساسات پس از شکست بودهاند و پشتوانه مستندی نداشتهاند، اما بعضی دیگر پرسشهای جدی درباره نحوه تصمیمگیری، استفاده از فناوری و شفافیت فرایندهای فیفا ایجاد کردهاند.
اکنون با نزدیک شدن به پایان مسابقات، مرور مهمترین حاشیههای این جام نشان میدهد که جام جهانی ۲۰۲۶ تنها یک جشن فوتبالی نبوده، بلکه صحنهای برای بحث درباره مدیریت فوتبال مدرن، نقش فناوری و میزان اعتماد عمومی به نهادهای تصمیمگیرنده نیز بوده است.
در ادامه، ۱۰ جنجال بزرگ این تورنمنت بررسی خواهد شد.
تعلیق محرومیت رونالدو
نخستین جنجال بزرگ جام جهانی ۲۰۲۶ حتی پیش از آغاز مسابقات رقم خورد؛ جایی که تصمیم فیفا درباره کریستیانو رونالدو موجی از انتقادها و تردیدها را به همراه داشت.
رونالدو در دیدار ماقبل پایانی مرحله مقدماتی مقابل جمهوری ایرلند، پس از ضربه آرنج به دارا اوشی با کارت قرمز مستقیم اخراج شد. طبق مقررات، چنین تخلفی میتوانست محرومیتی سه جلسهای برای کاپیتان پرتغال به همراه داشته باشد؛ محرومیتی که او را از آخرین بازی مقدماتی و دو مسابقه نخست جام جهانی دور میکرد.
کمیته انضباطی فیفا نیز در ابتدا تخلف را جدی ارزیابی کرد و محرومیت او را از یک جلسه به سه جلسه افزایش داد، اما در اقدامی بحثبرانگیز، اجرای این محرومیت را به حالت تعلیق درآورد.
بر اساس رأی صادرشده، رونالدو تحت یک دوره آزمایشی یکساله قرار گرفت؛ به این معنا که تا زمانی که مرتکب تخلف مشابه دیگری نشود، محرومیت سه جلسهای او اجرا نخواهد شد. فیفا این تصمیم را با استناد به ماده ۲۷ آییننامه انضباطی خود اتخاذ کرد؛ بندی که به این نهاد اجازه میدهد در شرایط خاص، اجرای مجازاتها را به حالت تعلیق درآورد.
با این حال، منتقدان معتقد بودند این تصمیم با روح قوانین انضباطی فیفا همخوانی ندارد. در ماده ۱۴ آییننامه انضباطی، برای رفتارهای خشونتآمیز از جمله ضربه با آرنج، حداقل سه جلسه محرومیت پیشبینی شده است؛ موضوعی که باعث شد بسیاری این رأی را نوعی استثنا برای یکی از بزرگترین ستارههای فوتبال جهان بدانند.
ابهامات زمانی بیشتر شد که مشخص شد فیفا در رأی خود، سابقه انضباطی رونالدو را نیز مدنظر قرار داده است؛ اینکه او در ۲۲۶ بازی ملی پیش از این هرگز اخراج نشده بود؛ موضوعی که معمولاً در چنین پروندههایی نقش تعیینکنندهای ندارد.
همزمان، بعضی رسانهها به حضور رونالدو در ضیافت رسمی کاخ سفید، تنها یک هفته پیش از اعلام این رأی، اشاره کردند؛ مراسمی که با حضور جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی و شماری از چهرههای سیاسی و اقتصادی برگزار شده بود. هرچند هیچ مدرکی مبنی بر ارتباط این دو موضوع وجود ندارد، اما همین هم به شکلگیری گمانهزنیها دامن زد.
از منظر تجاری نیز حضور رونالدو برای فیفا اهمیت زیادی داشت. آمار بازار فروش بلیت نشان میداد مسابقات پرتغال با حضور این فوقستاره، جزو پرتقاضاترین بازیهای مرحله گروهی بود و تنها دیدارهای برزیل و مکزیک بلیتهای گرانتری در بازار ثانویه داشتند.
به همین دلیل، منتقدان این پرونده را یکی از بحثبرانگیزترین تصمیمهای انضباطی سالهای اخیر دانستند؛ تصمیمی که بار دیگر این پرسش را مطرح کرد که آیا قوانین برای همه یکسان اجرا میشود یا ستارههای بزرگ فوتبال از امتیازهای ویژه برخوردارند؟
جایزه صلح فیفا به دونالد ترامپ
یکی از جنجالیترین اتفاقات خارج از زمین در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶، معرفی ناگهانی «جایزه صلح فیفا؛ فوتبال جهان را متحد میکند» و اهدای نخستین نسخه آن به دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا بود؛ تصمیمی که با انتقادهای گستردهای روبهرو شد.
فیفا در پنجم نوامبر از ایجاد جایزهای جدید با عنوان «جایزه صلح فیفا؛ فوتبال جهان را متحد میکند» خبر داد. جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، در بیانیه رسمی این نهاد اعلام کرد هدف از این جایزه، تقدیر از افرادی است که برای پایان دادن به مناقشات و ایجاد صلح و همبستگی میان ملتها تلاش میکنند.
او در این بیانیه تأکید کرد فوتبال نماد صلح است و این جایزه قرار است هر سال به افرادی اهدا شود که نقش مؤثری در نزدیک کردن ملتها به یکدیگر ایفا کردهاند.
اما تنها چند هفته بعد، نخستین برنده این جایزه در مراسم قرعهکشی جام جهانی در واشنگتن معرفی شد؛ دونالد ترامپ.
این تصمیم بلافاصله با موجی از انتقادها همراه شد. بر اساس گزارش منابع آگاه، بسیاری از اعضای شورای فیفا حتی از وجود چنین جایزهای اطلاع نداشتند و نه در طراحی آن مشارکت کرده بودند و نه درباره معیارهای انتخاب برنده با آنها مشورتی صورت گرفته بود. برخی از اعضای شورا نیز مانند افکار عمومی، تنها از طریق رسانهها از ایجاد این جایزه مطلع شدند.
منتقدان معتقد بودند روند انتخاب برنده فاقد شفافیت بوده و مشخص نیست بر چه اساسی ترامپ به عنوان نخستین دریافتکننده این جایزه انتخاب شده است.
حواشی زمانی بیشتر شد که این جایزه دقیقاً در روزی معرفی شد که اینفانتینو در مجمع تجاری آمریکا در کنار ترامپ حضور داشت. بسیاری این همزمانی را قابل توجه دانستند، بهویژه آنکه ترامپ در همان سال موفق به کسب جایزه صلح نوبل نشده بود.
مراسم قرعهکشی جام جهانی نیز به این بحثها دامن زد. این رویداد که در نهایت در مرکز هنرهای نمایشی کندی در واشنگتن برگزار شد، با اهدای جایزه به ترامپ و سپس اجرای گروه «ویلج پیپل» و آهنگ مشهور «YMCA» ــ قطعهای که به یکی از نمادهای گردهماییهای انتخاباتی ترامپ تبدیل شده بود ــ به پایان رسید.
فیفا مسیر جام را برای قدرتهای بزرگ هموار کرد؟
یکی دیگر از بحثبرانگیزترین موضوعات جام جهانی ۲۰۲۶، به نحوه طراحی جدول مسابقات و سیستم جدید سیدبندی فیفا مربوط میشود؛ سیستمی که به اعتقاد بسیاری، مسیر آسانتری را برای قدرتهای بزرگ فوتبال جهان فراهم کرده است.
فیفا برای نخستین بار از الگویی مشابه مسابقات تنیس استفاده کرد؛ روشی که در آن تیمهای برتر ردهبندی جهان به گونهای در جدول قرار میگیرند که تا مراحل پایانی با یکدیگر روبهرو نشوند.
بر اساس این سیستم، اسپانیا به عنوان تیم نخست رنکینگ فیفا در یک سمت جدول قرار گرفت و آرژانتین، تیم دوم جهان، در سمت دیگر. فرانسه و انگلیس نیز به همین شکل از یکدیگر جدا شدند تا در صورت صعود، تنها در نیمهنهایی یا فینال با هم دیدار کنند.
فیفا اعلام کرد هدف از این تغییر، ایجاد رقابتی متعادل بود، اما منتقدان اعتقاد دارند نتیجه نهایی، افزایش احتمال حضور قدرتهای سنتی در مراحل پایانی مسابقات بوده است؛ اتفاقی که در عمل نیز رخ داد.
برای نخستین بار از زمان آغاز ردهبندی رسمی فیفا در سال ۱۹۹۲، چهار تیم نخست رنکینگ جهانی همگی موفق شدند به نیمهنهایی جام جهانی برسند؛ آماری که بسیاری آن را حاصل طراحی جدید جدول مسابقات میدانند.
منتقدان معتقدند این سیستم، برخلاف ظاهر بیطرفانه خود، شانس تیمهای بزرگ را برای رسیدن به مراحل پایانی افزایش داده و مسیر دشوارتری را پیش روی تیمهای خارج از جمع مدعیان قرار داده است.
نروژ یکی از نمونههای بارز این موضوع بود. این تیم در مرحله گروهی مجبور شد برابر فرانسه و سنگال قرار بگیرد و سپس در مراحل حذفی با برزیل و انگلیس روبهرو شد؛ مسیری که یکی از سختترین برنامههای مسابقات محسوب میشد.
در مقابل، آرژانتین تا رسیدن به نیمهنهایی با هیچ تیمی از میان ۱۸ تیم برتر ردهبندی جهان روبهرو نشد. انگلیس نیز پیش از نیمهنهایی حتی یکبار هم مقابل تیمی از جمع ۱۰ تیم نخست رنکینگ قرار نگرفت.
فرانسه تنها یک مسابقه مقابل تیمی از میان ۱۰ تیم برتر جهان انجام داد، در حالی که اسپانیا، بر اساس ردهبندی فیفا، دشوارترین مسیر را میان چهار نیمهنهایی تجربه کرد و برای رسیدن به جمع چهار تیم پایانی، پرتغال و بلژیک را از پیش رو برداشت.
هرچند فیفا تأکید میکند این سیستم برای ایجاد تعادل و جذابیت بیشتر طراحی شده است، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند استفاده از مدل سیدبندی مشابه تنیس، ماهیت سنتی جام جهانی را تغییر داده و شائبه مهندسی مسیر مدعیان را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده است.
وقفههای آبرسانی؛ تصمیمی برای سلامت بازیکنان یا فرصتی برای تبلیغات؟
یکی از مهمترین تغییرات قوانین در جام جهانی ۲۰۲۶، اجرای رسمی وقفههای سهدقیقهای آبرسانی در هر نیمه بود؛ تصمیمی که برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی اجرا شد و موافقان و مخالفان زیادی پیدا کرد.
بر اساس این قانون، مسابقات عملاً به چهار بخش تقسیم شدند تا بازیکنان بتوانند در شرایط آبوهوایی گرم، آب بنوشند و کادرهای فنی نیز فرصت ارائه نکات تاکتیکی به بازیکنان را داشته باشند.
جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، تأکید کرد که این تصمیم صرفاً با هدف حفظ سلامت بازیکنان اتخاذ شده و هیچ منفعت مالی مستقیمی برای فیفا ندارد. اما منتقدان روایت دیگری داشتند.
نکتهای که بیش از همه مورد توجه قرار گرفت، اجرای این وقفهها حتی در ورزشگاههای مجهز به سیستم تهویه مطبوع بود؛ موضوعی که باعث شد بسیاری این تصمیم را بیش از آنکه پزشکی بدانند، تجاری ارزیابی کنند.
این وقفههای اضافی به شبکههای تلویزیونی امکان داد تا در هر نیمه زمان بیشتری برای پخش تبلیغات در اختیار داشته باشند؛ فرصتی ارزشمند که به اعتقاد کارشناسان، ارزش قراردادهای پخش و اسپانسرینگ را نیز افزایش میدهد.
هرچند فیفا تأکید کرد درآمد مستقیمی از این موضوع کسب نمیکند، اما بسیاری معتقد بودند این تصمیم در بلندمدت به افزایش ارزش حقوق پخش مسابقات کمک خواهد کرد. از منظر فنی نیز مخالفتها کم نبود.
مارسلو بیلسا، سرمربی اروگوئه، معتقد بود تقسیم فوتبال به چهار بخش، ریتم طبیعی مسابقه را از بین میبرد و چیزی به کیفیت بازی اضافه نمیکند.
توماس توخل، سرمربی انگلیس نیز اعلام کرد این وقفهها «هویت فوتبال» را تغییر میدهند و باعث میشوند جریان طبیعی مسابقات بارها متوقف شود.
ویرجیل فندایک، مدافع تیم ملی هلند نیز اگرچه ضرورت این وقفهها در هوای بسیار گرم را پذیرفت، اما تأکید کرد نباید این قانون به صورت یکسان در همه مسابقات اجرا شود و بهتر است شرایط هر بازی بهصورت جداگانه بررسی شود.
با وجود این انتقادها، بسیاری معتقدند وقفههای آبرسانی به بخشی ثابت از فوتبال ملی تبدیل خواهند شد؛ بهویژه با توجه به اینکه جام جهانی زنان ۲۰۲۷ در برزیل و جام جهانی ۲۰۳۰ در اسپانیا، پرتغال و مراکش نیز در شرایط آبوهوایی گرم برگزار خواهند شد.
به همین دلیل، یکی از مهمترین میراثهای جام جهانی ۲۰۲۶ شاید نه یک قانون داوری یا فناوری جدید، بلکه همین تغییر در ساختار سنتی ۹۰ دقیقه فوتبال باشد؛ تغییری که ممکن است برای همیشه شکل برگزاری مسابقات را دگرگون کند.
«وارژانتین»؛ وقتی آرژانتین در مرکز بزرگترین تئوری توطئه جام قرار گرفت
شاید هیچ جنجالی در جام جهانی ۲۰۲۶ به اندازه اتهام جانبداری از آرژانتین خبرساز نشد؛ تا جایی که هشتگ و عبارت «VARgentina» به یکی از پرتکرارترین واژههای شبکههای اجتماعی تبدیل شد.
پس از صعود آرژانتین به نیمهنهایی، فضای مجازی پر شد از تصاویر، میمها و ویدیوهایی که مدعی بودند فیفا مسیر قهرمان جهان را هموار کرده است؛ ادعاهایی که هیچ سند رسمی برای آنها ارائه نشد، اما مجموعهای از تصمیمهای داوری بحثبرانگیز، به این شایعات دامن زد.
این نخستین بار هم نبود که چنین ادعاهایی مطرح میشد. در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر نیز برخی تیمها، از جمله پرتغال، نسبت به آنچه جانبداری از آرژانتین میخواندند، اعتراض کرده بودند.
در جام جهانی ۲۰۲۶، نخستین اعتراض جدی پس از دیدار آرژانتین و الجزایر شکل گرفت. فدراسیون فوتبال الجزایر با ارسال شکایتی رسمی به فیفا، نسبت به تصمیمهای داوری اعتراض کرد؛ از جمله صحنهای که لیونل مسی با استوک خود روی ساق و تاندون آشیل عیسی ماندی فرود آمد اما از کارت قرمز یا حتی بازبینی جدی VAR خبری نشد.
اما اوج جنجال در مرحله یکهشتم نهایی و دیدار آرژانتین مقابل مصر رقم خورد.
مصریها معتقد بودند در حالی که یک بر صفر پیش بودند، گل دومشان پس از دخالت VAR به اشتباه مردود اعلام شد. آنها همچنین اعتقاد داشتند پیش از گل سوم آرژانتین باید یک ضربه پنالتی به سود مصر اعلام میشد.
حسام حسن، سرمربی مصر، پس از مسابقه با لحنی تند گفت: «شاید میخواستند قهرمان جهان را در مسابقات نگه دارند؛ شاید میخواستند مسی همچنان در جام باقی بماند. گاهی در فوتبال، مسائل فراتر از اتفاقات داخل زمین است.»
مصطفی زیکو، مهاجم مصر نیز داوری را عامل اصلی حذف تیمش دانست و مدعی شد جام جهانی «در مسیر منافع آرژانتین هدایت میشود».
این اعتراضها زمانی جدیتر شد که گراهام اسکات، داور سابق لیگ برتر انگلیس و کارشناس داوری نیز در تحلیل خود اعلام کرد تصمیم VAR برای مردود اعلام کردن گل مصر اشتباه بوده است.
به اعتقاد او، برخورد اولیه میان بازیکنان دو تیم یک تماس عادی فوتبالی بود و فاصله آن تا صحنه گل آنقدر زیاد بود که نباید مبنای دخالت VAR قرار میگرفت.
در مقابل، فیفا به شدت از عملکرد تیم داوری دفاع کرد.
پیرلوئیجی کولینا، رئیس کمیته داوران فیفا، ضمن رد تمام اتهامات، اعلام کرد زیر سؤال بردن سلامت داوران بدون ارائه هیچ مدرکی، اقدامی غیرقابل قبول است و حتی میتواند امنیت داوران و خانوادههای آنها را به خطر بیندازد.
انتهای پیام/