«ایران» بررسی میکند:علل پیشرفت کند ساختوسازها و بازسازی پروژههای ورزشی کشور
۴ هزار پروژه ورزشی در انتظار ۱۰۰ همت
ورزش
129321
سرگردانی چهار هزار پروژه ورزشی نیمهتمام در کشور، روایتی یکخطی از وضعیت فعلی ساختوساز در حوزه ورزش است. برای اتمام و بهرهبرداری از این پروژهها نیاز به حدود ۱۰۰ همت اعتبار است؛ مبلغی که تأمین آن برای دولت کاری دشوار و طاقتفرسا خواهد بود.
ایران آنلاین: با این حال، دولت وفاق در تلاش است با اتخاذ روشهای کارشناسی و بهرهگیری از راهکارهای قانونی، وضعیت نابسامان پروژههای دولتی را تا حد امکان سامان دهد تا با تکمیل این طرحها، سرانه فضای ورزشی کشور افزایش یابد و مردم بتوانند از این محیطها استفاده مطلوبی داشته باشند؛ اما این فرآیند به سادگی امکانپذیر نیست. بررسیهای «ایران» نشان میدهد تصمیمات غیرکارشناسی و رفتارهای هیجانی تصمیمگیرندگان در گذشته، زمینهساز بحرانهای فعلی شده است؛ بحرانهایی که عبور از آنها به سادگی ممکن نیست.
نبود نیازسنجی، بیتوجهی به آمایش سرزمین و در مواردی سفارشهای بدون پشتوانه، منجر به کلنگزنیهای بیهدف شده است، بهگونهای که پروژههای ورزشی بدون هدف مشخص آغاز و پس از مدت کوتاهی بهدلیل کمبود منابع مالی به حال خود رها شدهاند. شاید اگر به جای اصرار بر آغاز ساختوساز پروژههای متعدد و غیرضروری که هیچ سودی برای ورزش کشور نداشت، با بهرهگیری از نظرات کارشناسی به سمت کیفیسازی گام برمیداشتیم، امروز با چنین بحرانی مواجه نبودیم و زیرساختهایی استاندارد و کارآمد در اختیار داشتیم تا سرانه فضای ورزشی کشور به شکل ایدهآل افزایش یابد.
اما تصمیمات عجولانه و بدون پشتوانه کارشناسی موجب شد بحران امروز شکل گیرد و دولت با چالشی پیچیده به نام پروژههای نیمهتمام ورزشی روبهرو شود. برای واکاوی این فرآیند و یافتن راهکارهای برونرفت از وضعیت موجود، سراغ کارشناسان و صاحبنظران حوزه ورزش رفتیم تا دیدگاههای آنان را درباره مسیر اصلاح و ساماندهی این پروژهها بررسی کنیم.
رئیس گروه ورزش و جوانان سازمان برنامه و بودجه خبر داد
ممنوعیت کلنگزنی پروژههای جدید ورزشی در کشور
سینا حسینی / رئیس گروه ورزش و جوانان سازمان برنامه و بودجه کشور از ممنوعیت کلنگزنی پروژههای جدید ورزشی در کشور خبر داد و تأکید کرد: «در راستای تکمیل پروژههای ورزشی موجود، به هیچ عنوان اجازه کلنگزنی پروژههای جدید را نخواهیم داد تا مجموعههای نیمهتمام کشور ساماندهی شوند.»
عباس ظهوری در گفتوگو با خبرنگار« ایران» با بیان این مطلب توضیح میدهد: «علت اصلی پیشرفت کند و با تأخیر پروژههای ورزشی و بازسازی آنها، کلنگزنیهای متعدد و بدون برنامه در دولتهای گذشته است. به همین دلیل دیگر به هیچکس اجازه نخواهیم داد پروژه جدیدی ایجاد کند. ما در شرایط کنونی گرفتار معضلی به نام پروژههای نیمهتمام شدهایم که برای تکمیل آنها با مشکلات عدیدهای روبهرو هستیم.»
وی درادامه توضیح میدهد: «در حال حاضر حدود ۴ هزار پروژه نیمهتمام ورزشی در کشور داریم که دولت برای تکمیل آنها به ۱۰۰ همت نیاز دارد. این رقم عدد کمی نیست، اما واقعیت آن است که دولت به دلیل نبود برنامهریزی و رفتارهای غیرکارشناسی با بحرانی بزرگ در حوزه پروژههای نیمهتمام ورزشی مواجه شده است. دولتهای پیشین بدون برنامهریزی و آمایش سرزمینی، با تکیه بر درآمدهای نفتی تصمیم به احداث پروژهها گرفتند و به سرعت کلنگزنی کردند، بدون آنکه بودجه تکمیل آنها را در نظر بگیرند. باورش کمی دشوار است، اما اکثر قریب به اتفاق این پروژهها تنها حدود ۲۰ درصد پیشرفت داشته و سپس رها شدهاند.»
ظهوری مدتزمان موردنیاز برای تکمیل پروژههای نیمهتمام ورزشی را حداقل ۱۰ سال دانست و دراین باره میگوید: «دولت نمیتواند یکشبه این حجم از پروژههای نیمهتمام را تکمیل کند. حداقل زمانی که برای اتمام این پروژهها پیشبینی میشود، ۱۰ سال است. البته نکته مهم اینجاست که هر سال که میگذرد، به دلیل تورم و افزایش هزینهها، بودجه بیشتری مورد نیاز خواهد بود و این مسأله نیز در روند تکمیل پروژهها دردسرهایی ایجاد میکند.»
رئیس گروه ورزش و جوانان سازمان برنامه و بودجه با انتقاد از کلنگزنیهای بدون حساب و کتاب گذشته، توضیح داد: «وقتی برنامهریزی فراموش شود، کشور با چالش مواجه میشود. برای مثال، هماکنون با پروژههایی روبهرو هستیم که بیش از ۲۰ سال از کلنگزنی آنها میگذرد. وقتی موانع موجود در مسیر تکمیل این پروژهها را بررسی میکنیم، میبینیم در آن اقلیم اصلاً نیازی به چنین پروژهای نبوده است. وقتی بدون برنامهریزی و آمایش سرزمینی صرفاً به دنبال ایجاد و کلنگزنی باشیم، چنین نتایجی رخ میدهد. مثلاً در ارومیه، اصلاً نیازی به ورزشگاه فوتبال نداریم، چون ورزش اصلی آن اقلیم والیبال است، اما ورزشگاه فوتبال ساخته شده است یا در برخی روستاها در فاصله چند کیلومتری، دو پروژه مشابه احداث شده، در حالی که هیچ ضرورتی برای آن وجود نداشته است. به همین علت، برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقات تلخی، جلوی هرگونه کلنگزنی جدید را گرفتیم و اجازه احداث پروژه تازهای را نمیدهیم. ما باید بر اساس کمبودهای کشور عمل کنیم، نه بهخاطر اصرار یک نماینده مجلس یا توصیههای سیاسی.»
ظهوری برای برونرفت از وضعیت کنونی و سامانبخشی به پروژههای نیمهتمام ورزشی توضیح داد: «برای بهبود اوضاع، سه روش را در دستور کار قرار دادهایم. روش اول، جلوگیری از کلنگزنی پروژههای جدید بود که با وجود فشارهای فراوان، آن را متوقف کردیم. گام دوم، دستهبندی و طبقهبندی پروژهها بر اساس نیاز جامعه است تا روند تکمیل و بازسازی بر مبنای اولویتها انجام شود. گام سوم، اجرای طرح مولدسازی است که میتواند در این مسیر کمک قابل توجهی به پیشرفت پروژههای ورزشی داشته باشد. همزمان با این اقدامات، به سراغ بخش خصوصی نیز رفتهایم تا با مشارکت آنها روند تکمیل و بازسازی پروژهها با سرعت بیشتری در کشور پیش برود.»
برش
342 پروژه آماده واگذاری به بخش خصوصی
مهری رنجبر/ زیرساخت همیشه جزءلاینفک توسعه ورزش به حساب میآید. درواقع پیشرفت ورزش قهرمانی و همگانی بدون زیرساخت معنا ندارد. اما ایران در مقایسه با همسایههای خود، حتی کشورهای عربی از نظر زیرساختها با فقر سرانه ورزشی روبهروست. در حالی که کشورهایی مثل امارات و قطر با صرف هزینههای گزاف و ساخت ورزشگاههای مدرن با یک تیر دو نشان میزنند؛ هم میزبانی مسابقات بزرگ را از فدراسیونهای جهانی میگیرند و هم درآمدزایی میکنند.
اما ورزش ایران همچنان در پیچ
نیمه کاره ماندن پروژهها گرفتار شده است. اردیبهشت ماه امسال بود که احمد دنیامالی، وزیر ورزش تعداد پروژههای نیمه کاره ایران را بیش از 4 هزار و 500 پروژه خواند که حتی بعضی از این پروژهها بیشتر از یک دهه است که رها شدهاند و برای تکمیل آنها اعتبار 100 هزار میلیارد تومانی لازم است. وزارت ورزش برای تکمیل پروژهها دو راهکار دارد؛ مولدسازی و سهیم کردن بخش خصوصی. وزارت ورزش امسال 342 پروژه را برای سرمایهگذاری بخش خصوصی تعیین کرده است. پروژههای ملی واستانی که از 5 تا 95 درصد ساخت آنها پیشرفت فیزیکی داشته و برای تکمیل اعتبار 5/13 هزار میلیارد و 151 میلیون و 203 هزار تومان لازم دارد. پروژههایی که شامل ورزشگاهها، استخر، زمین چمن فوتبال، سالنهای ورزشی چند منظوره، زمین تنیس، خوابگاه- هتل وسایت- پیست میشود.
هادیانی: پیشرفت نکردن پروژههای ورزشی تقصیر دولت نیست
گروه ورزشی/ رئیس اسبق شرکت توسعه و تجهیز اماکن ورزشی دلیل پیشرفت کند پروژههای ورزشی کشور را نبود بودجه مناسب میداند و در این خصوص میگوید:« بحث بودجه در تکمیل پروژههای ورزشی کشور بسیار حائزاهمیت است و تا زمانی که بودجههای عمرانی مورد نیاز تأمین نشود، امکان بهرهبرداری از این پروژهها وجود ندارد.»
هادیانی در گفتوگو با خبرنگار «ایران» توضیح داد: «اگر موفقیت در ورزش قهرمانی و افتخارآفرینی در میادین بینالمللی دارای اهمیت است، باید به همان میزان به ایجاد زیرساختهای ورزشی نیز توجه کرد. ما قادر نیستیم با زیرساخت موجود، نیاز جامعه ورزشی را تأمین کنیم. خوشبختانه از زمان تشکیل وزارت ورزش و جوانان، نگاه نظام به مقوله ورزش حرفهایتر شد و میزان موفقیتها به شکل چشمگیری افزایش یافت، اما با بودجه محدود، امکان توسعه زیرساختها وجود ندارد. کشور نیاز جدی به ایجاد زیرساخت دارد و باید به این سمت برویم که به دولت کمک کنیم تا پروژههای تکمیل نشده در دولتهای قبل را کامل کند.»
وی با اشاره به چالشهای موجود در حوزه پروژههای نیمهتمام ورزشی در ادامه میگوید:« دولتهای قبل با هدف توسعه زیرساختهای ورزشی اقدام به کلنگزنی و ایجاد مجموعههای ورزشی کردند، اما بسیاری از این پروژهها، بویژه ورزشگاههای پانزدههزارنفری، به دست فراموشی سپرده شده است. همچنین به دلیل چالشهای اقتصادی و بحران کسری بودجه، روند پیشرفت این پروژهها با تأخیر و کندی مواجه شده است. بنابراین، این مسأله تقصیر دولت نیست و مشکل به نبود بودجه برمیگردد. با این حال، باید برای تکمیل این پروژهها راهحلی اندیشیده شود.»
هادیانی با اشاره به پیشرفت کشورهای آسیایی در حوزه قهرمانی و زیرساخت توضیح داد: «اگر چین در تمام رشتهها موفق به مدالآوری میشود و ورزشکاران زن و مرد آنها تمامی مدالها را در مسابقات بینالمللی درو میکنند، به این دلیل است که به آنها از هر نظر بها داده میشود. اما ما در ورزش ایران چقدر بستر را برای ورزشکاران خود فراهم کردهایم؟ ما در حوزه زیرساخت برای زنان و مردان خوب عمل نکردهایم.»
وی در پایان توضیح داد: «توان دولت در همین حد است. طبیعی است که دولت در مقطع کنونی به فکر افزایش معیشت مردم و تأمین کالاهای اساسی جامعه باشد. بنابراین باید به سمت سپردن کار به بخش خصوصی برویم. اگر بخش خصوصی وارد فرآیند ساختوساز شود، میتوانیم سرعت تکمیل پروژههای ورزشی را افزایش دهیم. متأسفانه نقش بخش خصوصی در ورزش ما بسیار کمرنگ است. کافی است فرآیند واگذاری دو باشگاه استقلال و پرسپولیس را بررسی کنید تا متوجه این واقعیت تلخ شوید. برای پیشرفت در حوزه پروژههای ورزشی باید بار را از دوش دولت برداریم.»
دولت پزشکیان وارث تصمیمات غلط دولتهای قبل است
کریمی: باید بدون توجه به درخواستها بر اساس نیاز جامعه عمل کنیم
گروه ورزشی / حسن کریمی معتقد است تأخیر در پیشرفت پروژههای ورزشی کشور بهواسطه تصمیمات غلط دولتهای گذشته است که بدون برنامه و نیازسنجی اقدام به کلنگزنی پروژههای پرتعداد ورزشی کردهاند.
رئیس سابق شرکت توسعه و تجهیز اماکن ورزشی در گفتوگو با خبرنگار« ایران» میگوید: «تأخیر در پیشرفت پروژههای عمرانی حوزه ورزش ناشی از کمبود بودجههای عمرانی در کشور است. البته این مسأله اتفاق جدیدی نیست؛ در دولتهای قبل نیز این معضل وجود داشت. اما آنچه مهم است، این است که دولت چهاردهم وارث پروژههای نیمهتمام و رهاشده در دولتهای قبلی است.» وی در ادامه توضیح داد: «در فرآیند ساختوساز و پروژههای عمرانی باید اولویتبندی و نیازسنجی استاندارد را در نظر بگیریم. قرار نیست ما بهصورت همزمان ۳۰۰ پروژه ورزشی را به سرانجام برسانیم، چون بودجه این کار در شرایط کنونی وجود ندارد. بر این اساس، پیش از هر اقدامی باید با در نظر گرفتن اهمیت پروژهها، آنها را طبقهبندی کنیم و بر اساس اولویت به سراغ تکمیلشان برویم. اگر اهمیت پروژهها بر اساس نیاز جامعه در نظر گرفته شود، میتوانیم نتیجه بهتری را مشاهده کنیم.»
حسن کریمی با اشاره به عقبماندگی ورزش در حوزه تکمیل پروژههای ورزشی میگوید: «نگاه استاندارد و منطقی میتواند عامل پیشرفت تلقی شود. توانمندی دولت از نظر بودجه برای توسعه زیرساختهای ورزشی اهمیت فوقالعادهای دارد؛ بنابراین نباید بیش از توان دولت توقع ایجاد کنیم. اگر امروز در حوزه توسعه زیرساخت و پروژههای ورزشی دچار عقبماندگی شدهایم، بهواسطه رفتارهای غلط در دولتهای قبل بوده است. برای جبران عقبماندگی موجود در این حوزه باید تمام پروژههای ورزشی را مورد بازنگری و بازبینی قرار دهیم و بهصورت واقعی به این نتیجه برسیم که کدام پروژه دارای اهمیت است. آنگاه تمام تمرکز را بر تکمیل آن پروژه قرار دهیم تا به بهرهبرداری برسد.»
رئیس سابق شرکت توسعه و تجهیز با انتقاد از روند غیراستاندارد در مسیر تکمیل پروژههای ورزشی میگوید: «اینکه ما بر اساس توصیه نمایندگان مجلس بخواهیم پیشرفت و توسعه پروژههای ورزشی را جلو ببریم، اصلاً منطقی نیست. عمده پروژههایی که امروز بر عهده دولت گذاشته شده است، بهواسطه سفارشها و توصیههای غیرکارشناسی بوده است. اگر منافع ملی و اهمیت پروژهها را در نظر بگیریم، کار درست را انجام دادهایم. ضعف زیرساختی در استانهای کشور وجود دارد و به هیچ عنوان نمیتوان آن را نفی کرد، اما اگر نیازسنجی استاندارد صورت گیرد، میتوانیم نتیجهای ایدهآل به دست آوریم.»
وی در ادامه توضیح داد: «ملاک مهم برای تکمیل پروژههای ورزشی، نیاز واقعی جامعه ورزش است. روزگاری در کشور سازمان مدیریت و برنامهریزی داشتیم که در این سازمان تصمیمگیریهای استاندارد صورت میگرفت، اما در کمال ناباوری در دولت محمود احمدینژاد این سازمان منحل شد و بهدنبال آن در موضوع برنامهریزی دچار ضعف جدی شدیم. سازمان مدیریت قدرت لازم برای برنامهریزی را در اختیار داشت، اما بعد از انحلال آن، مشکلات اساسی آغاز شد.» کریمی راهحل منطقی برای پایان دادن به وضعیت موجود را برنامهریزی استاندارد میداند و دراین باره میگوید: «راه برونرفت از وضعیت کنونی و سرعت دادن به روند ساختوساز و بازسازی پروژههای ورزشی این است که دولت در مقابل توقعات غیرضروری ایستادگی کند. کلنگزنی پروژههای ورزشی ضرورت و نیاز جامعه نیست. دولت باید بدون توجه به درخواستها، بر اساس نیاز جامعه رفتار کند؛ حالا اگر در این میان عدهای هم دلخور و ناراحت شوند، اصلاً مهم نیست. موضوع کلیدی این است که ما در جهت دستیابی به منافع ملی گام برداریم تا پروژههای مورد نیاز جامعه ورزش تکمیل و به بهرهبرداری برسند.»
نسبت منابع به مصارف کم است
عباس صوفی
عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی
دلیل اصلی کندی پیشرفت ساخت و بازسازی پروژههای ورزشی در ایران بودجه محدود است. متأسفانه نسبت منابع مالی به مصارف کم است. امسال درآمد کشور خیلی پایین آمده و روند تکمیل پروژههای بسیاری کند شده است. در این شرایط مهمترین راهحل برای رفع مشکل، مولدسازی است. نمیتوانیم به مولدسازی بیتوجه باشیم؛ چرا که در شرایط فعلی این راهکار تنها راه نجات پروژههای نیمهکاره ورزشی و راهسازی است. دولت برای شروع تکمیل پروژهها به منابع مالی نیاز دارد، اما با وجود درآمد خیلی کم، اولویت کشور مباحث اقتصادی و معیشتی مردم است. بنابراین باید با فعال کردن مولدسازی، پروژههای ورزشی را تکمیل کنیم.
با اینکه شاید خیلیها معتقد باشند وقتی پول نیست نباید کلنگ پروژهای به زمین زده شود، اما باید گفت کشور ما نیاز به زیرساخت ورزشی دارد. ممکن است نگاه بالادستی این باشد که پروژهای جدید شروع نشود، اما خواست مردم چیز دیگری است. مردم با درخواستهای خود به نمایندگان و مسئولان، برای ساخت پروژههای ورزشی فشار میآورند البته آنها نیز حق دارند زیرساخت ورزشی داشته باشند. این مسأله حکم شمشیر دولبه را دارد.
ما در مجلس به دنبال روشها و راهکار حل این معضل هستیم که با برگزاری اولین جلسه مولدسازی گمان میکنم این مشکل و موانع موجود با این روش به کلی برطرف شود تا روند ساخت و بازسازی پروژهها با سرعت بیشتری صورت بگیرد.
کسری بودجه را فراموش نکنید
مصطفی پوردهقان
عضو هیأترئیسه کمیسیون صنایع و معادن مجلس
کمیسیون صنایع و معادن مجلس اعتباری حدود 450 همتی را درحوزه عمران مصوب کرده است. مصوبهای که برای ساخت پروژههای ورزشی، زیرساختهای حملونقل و درمان هزینه میشود. اما فراموش نکنید که دولت کسری بودجه
1500 هزار همتی دارد و بنابراین در چنین شرایطی مجبور است اول هزینههای جاری را پرداخت کند. یعنی اولویت دولت در این شرایط پرداخت حقوق و دستمزد کارمندان است و بعد به قسمتهای دیگر بودجه تخصیص میدهد. در چنین وضعیتی طبیعی است که تخصیص بودجه محدود شود و دولت هم محتاطتر بودجهها را تقسیم کند. در واقع شاید دولت اعتبار 300 میلیاردی را برای زیرساختهای ورزشی در نظر بگیرد اما سازمان برنامه و بودجه تنها 10 درصد آن بودجه را میدهد، چرا که حتی با تأیید 300 میلیارد نمیتواند همه اعتبار را تأمین کند و همین باعث میشود که خیلی از پروژهها در حد کلنگ زنی بماند یا روند بازسازی و ساخت آنها کند شود یا نیمه کاره بماند.
ضعف در برنامهریزی و کارشناسی
سعید فائقی
معاون سابق سازمان تربیت بدنی
واقعیت این است که تکمیل هر پروژهای در ایران با تأخیر روبهرو میشود، زیرا زمانی که کاری را آغاز میکنیم، بررسیهای لازم و کارشناسی کافی انجام نمیدهیم. جای تأسف دارد که میانگین ساختوساز پروژههای ورزشی در کشور که باید بر مبنای دو ساله به اتمام برسد، معمولاً تا 10 سال زمان میبرد.
زمانی نمایندگان مجلس قانونی را تصویب کردند که بر اساس آن، یک ریال از هر نخ سیگار و یکهزارم درآمد شرکتها و ارگانها به ساختوساز اماکن ورزشی اختصاص مییافت. بر پایه همان مصوبه، پروژههای متعددی در حوزه ورزش احداث شد. اما نمایندگان مجلس بعد، این قانون را لغو کردند و اعلام شد که بودجه ساختوساز و تجهیز اماکن ورزشی در سرانه وزارت ورزش پیشبینی خواهد شد؛ بودجهای که هیچگاه بیش از ۳۰ درصد آن به وزارتخانه تخصیص نیافت.
سالهاست اعتبارات عمرانی با کسری بودجه روبهرو شده است. نتیجه آن شد که نهتنها از مسیر توسعه و تجهیز بازماندیم، بلکه در نگهداری اماکن موجود نیز با مشکلات جدی مواجه شدیم. به مرور زمان، ورزشگاهها مستهلک شدند تا جایی که امسال تازه متوجه شدیم در چه وضعیت دشواری قرار گرفتهایم.
دنیامالی به عنوان متولی دستگاه ورزش مسیر توسعه را میشناسد. او در حوزههای خارج از ورزش نیز موفق بوده است، اما در بخش ورزش، به محض آنکه تأمین اعتباری صورت میگیرد، تورم و کسری بودجه به دنبال آن میآید و اجرای پروژهها با تأخیر معنادار مواجه میشود. با دانستن این موضوع، نمیدانم چرا این همه پروژه عمرانی جدید تعریف شده است، وقتی این همه مشکل و مانع وجود دارد نباید تعداد پروژههای ورزشی افزایش یابد. برای نمونه، در شهر بناب در زمان مهرعلیزاده مجموعه ورزشیای تعریف شد که در آن زمان تنها به دو میلیارد تومان بودجه نیاز داشت، اما هنوز پس از سالها در حد پیریزی باقی مانده و مجموعه به دلیل کسری بودجه به حال خود رها شده است.
انتهای پیام/