هشدار مدیرکل دفتر سلامت روان وزارت بهداشت درباره مصرف خودسرانه داروهای آرامبخش:
مصرف داروهای روان فقط با نسخه پزشک مجاز است
«قرص بخور، راحت بخواب. چیزی نیست، فقط یک قرص است. یک قرص برای خواب بهتر، یکی برای از بین بردن دلشوره و اضطراب و یکی برای رهایی از غم و غصه و احساس سبکی...» حتماً شما هم بارها با توصیههایی از این دست مواجه شدهاید.
سمیه افشینفر - گروه اجتماعی: همین توصیهها باعث میشود، بهراحتی قرصهای رنگارنگ بدون نسخه پزشک دستبهدست بچرخد تا آرامش، خواب راحت و آسودگی را برای افراد به ارمغان بیاورد.
اما به اذعان کارشناسان، این قرصهای آرامبخش رنگارنگی که افراد به راحتی برای هم تجویز میکنند، میتواند عوارض بیشماری به همراه داشته باشد. سیستم عصبی یکی از پیچیدهترین و مهمترین بخشهای بدن است که بر تمامی عملکردهای جسمی و روانی تأثیر میگذارد.
این سیستم مانند مرکز فرماندهی بدن عمل میکند و وظیفه انتقال سیگنالهای الکتریکی بین مغز، نخاع و سایر بخشهای بدن را بر عهده دارد. سلامت سیستم عصبی برای سلامت روان، کنترل احساسات و عملکرد روزانه ضروری است.
محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در رابطه با مصرف خودسرانه داروهای مربوط به سلامت روان به «ایران» میگوید:«مشکلات بیشماری از جمله بیخوابی و اضطراب با بعضی از داروها بهبود پیدا میکنند و این داروها اگر با میزان مناسب و توسط پزشک و به طور منظم تجویز شوند، میتوانند کمککننده باشند.» او با هشدار در مورد مصرف بیرویه قرصهای مخصوص خواب مثل «زولپیدم» میگوید:«هر چند داروها درمان مؤثری برای این مشکلات هستند، اما مصرف بیرویه برخی از این داروها مانند داروی «زولپیدم» یا بعضی از داروهایی که ما آنها را خانواده «بنزودیازپینها» مینامیم و شامل مصرف قرصهایی مانند «والیوم»، «زاناکس»، «کلونوپین» و «آتیوان» به شکل خودسرانه میشود، عوارض زیادی برای افراد به همراه خواهد داشت.»
مدیرکل دفتر سلامت روان وزارت بهداشت تأکید میکند:«اولین مسأله در مصرف خودسرانه داروهای اعصاب و روان این است که اولاً مشکل زمینهای برطرف نمیشود؛ یعنی فرد اضطراب و بیخوابیاش به معنای علمی آن و به طور کامل برطرف نمیشود. حتی ممکن است این مشکلات تشدید هم بشود. از طرف دیگر همانقدر که مصرف این داروها خطرناک است، قطع ناگهانی آنها هم آسیبزاست. قطع آنها میتواند با خطرات جدی از جمله تشنج همراه باشد.» بجز مصرف خودسرانه و قطع کردن ناگهانی داروها، شالبافان در مورد زمان مصرف این داروها هم هشدار میدهد:«مصرف این داروها به مقدار زیاد و در طولانیمدت میتواند با عوارض مغزی آزاردهندهای برای فرد همراه باشد. به عبارت دیگر همه این موارد نشاندهنده این است که افراد نباید خودسرانه این داروها را مصرف کنند.»
مصرف داروهای روان فقط با نسخه پزشک مجاز است
مدیرکل دفتر سلامت روان وزارت بهداشت با اشاره به نقش داروها در بهبود برخی از بیماریهای روان تأکید میکند:«این نگاه که بگوییم این داروها کلاً قابل استفاده نیستند و هر کس به هر میزانی آنها را مصرف کند، آسیب میبیند یا چون این داروها پرخطر هستند نباید آنها را مصرف کنیم هم درست نیست. نکته مهم این است که آسیب برخی از مشکلات روانپزشکی از جمله اضطراب، برخی اوقات برای زندگی فرد ممکن است بسیار آزاردهندهتر از عوارض دارو باشد. بنابراین درمان مختصر آنها با میزان معین این داروها و عموماً به شکل کوتاهمدت میتواند توسط پزشک در کنار داروهای دیگر مؤثر باشد.
افراد میتوانند این قبیل داروها را با نظر پزشک مصرف کنند.» اما بسیاری از این داروها به راحتی و بدون نسخه از طریق داروخانهها در اختیار مردم قرار میگیرد، موضوعی که شالبافان در مورد آن میگوید:«درباره همه داروها از جمله داروهای روانپزشکی، داروخانهها حق ندارند بدون تجویز پزشک آنها را در اختیار مردم قرار دهند. عموماً داروهایی که داروخانهها میتوانند بدون نسخه در اختیار مردم قرار دهند، مشخص شدهاند. این داروهای بدون نسخه لیست بلندی ندارند و داروخانهها نباید از آن تخطی کنند.»
او با اشاره به نظارتهایی که بر ارائه این قبیل داروها در داروخانهها انجام میشود، توضیح میدهد:«در این زمینه همکاران ما در سازمان غذا و دارو نظارت دقیقی دارند. ما هم خواهشمندیم بخصوص در مورد داروهای اعصاب و روان و کلاً هر دارویی که میتواند برای سلامت افراد جامعه آسیبزا باشد، توجه ویژهای داشته باشند. امیدواریم داروخانهها به خاطر سلامتی مردم سعی کنند فقط با نسخه پزشک داروهای تجویز شده را در اختیار آنها قرار دهند.»
برای همه افراد یک نسخه نوشته نمیشود
دکتر سید وحید شریعت، متخصص اعصاب و روان و رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران، در این زمینه به «ایران» میگوید:«مصرف خودسرانه این داروها مشکل بزرگی است که افراد باید توجه داشته باشند زمانی ما میتوانیم از دارودرمانی بهترین استفاده را داشته باشیم که ابتدا تشخیص بهدرستی انجام شود و سپس درمان مناسبی را انتخاب کرده باشیم. هر گونه مصرف دارویی بجز این، احتمال عوارض داروها را بیشتر میکند.» شریعت تأکید میکند:«اگر داروی نامناسبی به افراد داده شود، به جای اینکه فرد از گرفتن دارو سود ببرد دچار عوارض و مشکلات ناشی از دارو میشود. بسیاری از افرادی که با اضطراب و افسردگی مراجعه میکنند و از این مشکلات شکایت دارند، لزوماً به درمان دارویی نیاز ندارند، اگر به دارو هم نیاز داشته باشند، این مشکلات انواع مختلف و داروهای مختلف و متفاوتی دارد. بر اساس شدت، ضعف و شرایط بیمار، داروهای مختلفی تجویز میشود و هیچ وقت برای همه یک نسخه واحد در نظر گرفته نمیشود.»
به اعتقاد رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران، نکته مهم این است که مصرف برخی از داروها در برخی از افراد ممنوع است. شریعت میگوید:«بسیاری از داروهای افسردگی برای افرادی که از این بیماری رنج میبرند بخصوص اگر افسردگی دوقطبی باشد، اصلاً نباید استفاده شود. بنابراین وقتی این موضوعات و نحوه و مقدار مصرف دارو توسط متخصص شناسایی نشود، ممکن است داروی نامناسبی توسط فرد مورد استفاده قرار گیرد و باعث بروز مشکلات دیگری برای او شود.»
بــــرش
روشهای طبیعی حمایت از سلامت اعصاب و روان
به گفته کارشناسان سلامت روان، تغذیه و سبک زندگی، مصرف مواد غذایی غنی از ویتامینها و مواد معدنی، کاهش مصرف قند و کافئین، رعایت نظم خواب و استراحت کافی، ورزش و فعالیت بدنی، ورزشهای هوازی و کششی به کاهش اضطراب و تنش عضلانی کمک میکنند. فعالیت بدنی منظم باعث بهبود جریان خون و عملکرد مغز میشود، تکنیکهای تنفس و مدیتیشن، تمرین تنفس عمیق و مدیتیشن به کاهش فشار عصبی و آرامش ذهن کمک میکند؛ یوگا و تمرینات آرامسازی نیز بسیار مؤثرند.
انتهای پیام/