تغییر استراتژی معامله گران بورس

حبیب آرین_ گروه بورس: هرچند منفی شدن صندوق‌های اهرمی احتمال آنکه امروز نیز شروع بازار سهام کم‌رمق و در محدوده منفی باشد را افزایش داد، اما ارزش بالای معاملات خرد که چیزی نزدیک ۲۷ هزار میلیارد تومان بود، همچنان نشان داد دماسنج رونق بورس نشان‌دهنده سلامت بازار است. بنابراین، همچنان می‌توان گفت کفه ترازو به نفع اصلاحات اقتصادی در بورس تهران سنگین‌تر است و بازار سهام از نگاه فعالان اقتصادی کماکان ارزنده است. در شرایطی که بورسی‌ها در انتظار گزارش‌های ۹ ماهه شرکت‌ها هستند، سیگنال‌های تازه‌ای از سیاست‌های ارزی به چشم می‌خورد که نویدبخش ادامه وضعیت حذف ارز ترجیحی است. شکل دوم کالابرگ نشان می‌دهد دولت قصد دارد یارانه ناشی از حذف ارز ترجیحی به صورت متغیر به مردم و دهک‌های ضعیف پرداخت می‌کند. چنین مسأله‌ای به معنای آن است که سیاست‌های ارزی به طور کلی تغییر پیدا کرده‌اند و در نتیجه بورس تهران به عنوان بخش واقعی تولید که پیش‌تر سودش را به دلالان میانی می‌باخت، اکنون می‌تواند وضعیت بهتری را نسبت به گذشته تجربه کند. هرچند ریسک‌های غیراقتصادی ممکن است هنوز فضای احتیاطی بورس تهران را حفظ کند، اما به تدریج کاهش جذابیت بازارهای رقیب مانند ارز و حتی طلا نیز ممکن است به رونق سهام کمک کند.
 
نگاه آماری بر بورس تهران
بر اساس آخرین داده‌های آماری، شاخص کل با افزایش ۳۶٫۰۰۶ واحدی (معادل ۰.۸۱ درصد)، خود را به سطح ۴ میلیون و ۴۹۱ هزار واحد رساند. این حرکت متین شاخص نشان‌دهنده آن است که بازار پس از هیجانات مثبت اولیه ناشی از رفع تنش‌های سیاسی، اکنون در حال تثبیت موقعیت و شناسایی سود در برخی گروه‌ها و همزمان ورود به موقعیت‌های جدید در صنایع پیشرو است. شاخص هم‌وزن نیز با رشدی مشابه (۰.۹ درصد) و افزایش ۹٫۹۰۹ واحدی، بر فراز قله یک میلیون و ۱۰۹ هزار واحد ایستاد تا نشان دهد جو عمومی بازار همچنان با خریداران همراه است و تمایل به رشد در تمامی ارکان بازار، از صنایع بزرگ تا نمادهای کوچک، به شکلی همگن جریان دارد.
 تحلیل جریان نقدینگی در این روز معاملاتی، تصویری بسیار شفاف از تغییر استراتژی معامله‌گران ارائه می‌دهد. ورود خالص پول به کل بازار به رقم ۱٫۴۰۴ میلیارد تومان رسید که بخش عمده‌ای از آن، یعنی بالغ بر ۲٫۲۰۴ میلیارد تومان، به طور مشخص به سمت سهام، حق‌تقدم‌ها و صندوق‌های سهامی سرازیر شد. این عدد در تقابل با خروج ۸۰۰ میلیارد تومانی نقدینگی از صندوق‌های درآمد ثابت، حکایت از یک جابه‌جایی در سبد دارایی سرمایه‌گذاران دارد. به زبانی دیگر، سرمایه‌گذاران با اطمینان از فروکش کردن ناآرامی های هفته گذشته، پول‌های خود را از پناهگاه‌های امن و کم‌بازده (درآمد ثابت) خارج کرده و به سمت دارایی‌های پرریسک‌تر اما با پتانسیل رشد بالا (سهام) هدایت کرده‌اند.

جهش ارزش معاملات 
ارزش معاملات در بازار خرد به رقم ۲۷ هزار میلیارد تومان رسید که نشان‌دهنده پویایی و نقدشوندگی بالای بازار در این مقطع زمانی است.

بزرگ‌ها همچنان پیشتاز 
در میان گروه‌های مختلف، «پنجاه شرکت بزرگ» بورس تهران با جذب ۱٫۴۵۹ میلیارد تومان پول جدید، کانون توجه معامله‌گران بودند. این استقبال گسترده از بزرگان بازار، ریشه در شفافیت سودآوری آنها در سایه اصلاحات ارزی دولت و حرکت به سمت تک‌نرخی شدن ارز دارد. زمانی که نرخ‌های صادراتی و عملیاتی شرکت‌های بزرگ با واقعیت‌های اقتصادی تطبیق پیدا می‌کند، تحلیل‌گران بنیادی با اطمینان بیشتری به برآورد عایدی هر سهم (EPS) می‌پردازند. در همین حال، صندوق‌های اهرمی که همواره نبض هیجان و پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت بازار را نشان می‌دهند، با تراز ورود پول ۸۹.۴ میلیارد تومانی مواجه شدند. اگرچه قدرت خرید در این صندوق‌ها با نسبت منفی ۱.۶۵ همراه بود، اما حجم معاملات ۲ میلیارد برگه سهمی در آنها نشان‌دهنده دست‌به‌دست شدن سنگین واحدها بین معامله‌گران نوسان‌گیر و میان‌مدتی است.

فاصله از صف نشینی مطلق 
نگاهی به نقشه محدوده قیمتی نمادها، غلبه رنگ سبز را به وضوح تأیید می‌کند. بر اساس نمودارهای توزیع فراوانی، بیش از ۳۰۱ نماد در محدوده مثبت ۲ تا مثبت ۴ درصد معامله شدند که بیشترین تراکم بازار را شامل می‌شد. در مقابل، تنها ۱۳۰ نماد در محدوده منفی ۲ تا منفی ۳ درصد قرار داشتند که بخش عمده‌ای از آنها مربوط به اصلاح طبیعی پس از رشدهای شارپ روزهای اخیر یا شناسایی سود توسط معامله‌گران روزانه بود. این توزیع نرمال و متمایل به سمت مثبت، نشان‌دهنده این است که بازار از وضعیت «صف‌نشینی» مطلق فاصله گرفته و به سمت یک تعادل معاملاتی پویا حرکت کرده است؛ وضعیتی که در آن تحلیل و انتخاب سهم برتر، جایگزین رفتارهای گله‌ای و هیجانی شده است.
 
روند صندوق‌ها
یکی از نکات کلیدی که در آمارهای امروز خودنمایی می‌کرد، وضعیت صندوق‌های سهامی و مختلط بود. این صندوق‌ها با ارزش معاملاتی بالغ بر ۹ هزار و ۹۳۳ میلیارد تومان، نقش ویژه‌ای در نقدشوندگی بازار ایفا کردند. هرچند سرانه فروش در این صندوق‌ها (۲۴۵.۵ میلیون تومان) بالاتر از سرانه خرید (۱۷۶ میلیون تومان) بود، اما جذب ۱۴۸ میلیارد تومان پول جدید نشان داد که بخشی از جامعه سرمایه‌گذار که ریسک مستقیم خرید سهام را نمی‌پذیرد، از طریق این واسطه‌های مالی در حال ورود به گردونه رقابت است. این موضوع از این جهت اهمیت دارد که پایداری صعود بورس را بیمه می‌کند؛ چرا که ورود نقدینگی از طریق صندوق‌ها معمولاً ماندگاری بیشتری نسبت به ورود مستقیم و هیجانی افراد حقیقی دارد.
در جبهه مقابل، رفتار صندوق‌های درآمد ثابت (Fixed Income) پیامی کاملاً نزولی برای طرفداران رکود مخابره کرد. خروج ۸۰۰ میلیارد تومان از این صندوق‌ها در یک روز، آن هم در شرایطی که نرخ بهره بدون ریسک در سطوح جذابی قرار دارد، نشان می‌دهد که هزینه فرصت ماندن در این صندوق‌ها برای معامله‌گران بالا رفته است. به بیانی دیگر، زمانی که بازار سرمایه پتانسیل رشد روزانه یک تا دو درصدی را از خود نشان می‌دهد، سود ماهانه دو درصدی صندوق‌های درآمد ثابت دیگر جذابیت سابق را ندارد. این جابه‌جایی نقدینگی، پول داغ را به بازار تزریق کرده است که می‌تواند در صورت مدیریت صحیح عرضه و تقاضا، شاخص را به راحتی از سد مقاومت‌های تکنیکالی پیش‌رو عبور دهد.

‌کدام صنایع جذاب‌ترند؟
از منظر تحلیل صنایع، گروه‌های کالا‌محور و صادراتی که همواره حساسیت بالایی به نرخ ارز تک‌نرخی دارند، امروز به عنوان ستون خیمه بازار عمل کردند. تثبیت نرخ ارز در سامانه نیما و نزدیکی آن به نرخ توافقی، باعث شده تا رانت ارزی از جیب دلالان خارج و به صورت مستقیم به ترازنامه شرکت‌ها تزریق شود. این موضوع در کنار گزارش‌های ماهانه امیدوارکننده‌ای که از کدال به گوش می‌رسد، باعث شده تا تحلیل‌گران نسبت به پایداری سودآوری در فصل زمستان خوش‌بین‌تر از همیشه باشند. حتی نمادهای بانکی و خودرویی نیز که معمولاً با چالش‌های ساختاری مواجه‌اند، تحت تأثیر جو مثبت عمومی و انتظارات تورمی تعدیل شده، با اقبال نسبی مواجه شدند و به توازن نقشه بازار کمک کردند.
‌در نهایت، آنچه برای روزهای باقی‌مانده از هفته و ماه جاری پیش‌بینی می‌شود، تداوم این مسیر صعودی اما با گام‌هایی آهسته‌تر و منطقی‌تر است. بازار پس از تخلیه کامل ریسک‌های سیستماتیک هفته گذشته، اکنون وارد فاز ارزش‌گذاری مجدد (Revaluation) شده است. در این فاز، نمادهایی که از ارزش ذاتی خود عقب مانده‌اند، شناسایی شده و نقدینگی به صورت چرخشی در صنایع مختلف حرکت می‌کند. توصیه کارشناسان در این برهه، دوری از رفتارهای هیجانی و تمرکز بر سهامی است که علاوه بر پتانسیل رشد قیمتی، از بنیادی قوی و سودآوری مستمر برخوردارند. بورس تهران اکنون در موقعیتی قرار گرفته که می‌تواند با تکیه بر اعتماد بازسازی شده، نقشی محوری در جذب سرمایه‌های سرگردان و هدایت آنها به سمت بخش مولد اقتصاد ایفا کند. تابلوی معاملات در پایان این روز، نه فقط عدد و رقم، بلکه پیامی از ثبات و رونق در افق پیش ‌روی بازار سرمایه بود.