علم و فناوری ایران در سال ۱۴۰۴ چه تجربههایی پشت سر گذاشت؟
گامهای بلند برای تسخیر فضا و تابآور شدن زیرساختها
سال ۱۴۰۴ روبه پایان است؛ سالی سخت و پربحران که از همان ماههای ابتدایی با جنگ ۱۲روزه و تجاوز رژیم صهیونیستی علیه کشورمان آغاز شد و دفتر آن هم با جنایتهای مشترک امریکا و اسرائیل در حال بسته شدن است.
ایران آنلاین: با وجود همه این سختیها، در عزم و اراده فعالان حوزه ارتباطات، شرکتهای دانشبنیان فعال در بخشهای مختلف علم و دانش، فضا، سلامت و... خللی ایجاد نشد و شاهد حل بحرانها و همچنین دستاوردهایی در بخشهای مختلف در سال ۱۴۰۴ بودیم.
تابآوری شبکه ملی اطلاعات در بحرانها
یکی از موضوعات اصلی در شرایط بحرانی همچون جنگ، حفظ ارتباطات و ارائه اینترنت به کاربران است؛ امری که در جنگ ۱۲روزه بیش از قبل نمود پیدا کرد و با توجه به قطع اینترنت بینالملل در چنین شرایط بحرانی، توجه به افزایش کیفیت شبکه ملی اطلاعات افزایش یافت. هر چند بسیاری، شبکه ملی اطلاعات را به منزله بینیازی به اینترنت بینالملل تلقی کردند اما وحید یزدانیان، معاون وزیر ارتباطات و معاون توسعه شبکه ملی اطلاعات بارها این موضوع را تکذیب و بر لزوم افزایش تابآوری زیرساختها و توسعه شبکه ملی اطلاعات تأکید کرد.
در نهایت توسعه شبکه ملی اطلاعات زمینهساز افزایش تابآوری آن و ارائه خدمات بهتر بر بستر اینترنت ملی شد که در شرایط اضطراری و جنگی امروز شاهد آن هستیم. به تازگی مسئولان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات هم از حداکثر ترافیک مراکز IXP خبر داده و یادآور شدهاند که این رقم کماکان بالاتر از عدد ۶.۵ ترابیت است. این عدد نشان میدهد در شرایط جنگ و باوجود قطعی اینترنت بینالملل، کاربران برای کسب اخبار یا گذران وقت، زمان زیادی را در شبکههای مجازی میگذرانند؛ رقمی که نسبت به جنگ ۱۲روزه رشد داشته و نشان میدهد در شرایط بحرانی میتوان به شبکه ملی اطلاعات تکیه کرد، هرچند همچنان در برخی ساعات با ضعفهایی روبه روست.
توسعه شبکه ملی اطلاعات و افزایش تابآوری آن باعث شد ارائه خدمات در پیامرسانهای بومی و همچنین اپلیکیشنهای حمل و نقل با اختلالات کمتری مواجه شود و سیستم بانکی کشور هم نسبت به جنگ ۱۲روزه، کمتر از حملات سایبری تأثیر بپذیرد، هرچند گفته میشود مشکلات مربوط به دو بانک، همچنان کاربران را با مشکلاتی مواجه کرده است. توسعه دولت هوشمند و عبور کاربران از ۶۷ میلیون هم بخشی دیگر از توانمندیهای دولت در حوزه ارتباطات در سال ۱۴۰۴ و تلاشی برای مدیریت بحران محسوب میشود. امروز با وجود قطع اینترنت بینالملل در شرایط جنگ، کاربران به راحتی به خدمات مورد نیاز خود در بخش سلامت، تأمین اجتماعی، ثبت احوال و... دسترسی دارند.
همچنین در سال ۱۴۰۴ با تأکید رئیس جمهور، اجرای فاز اول طرح «زیستبومهای دیجیتال دولت» کلید خورد و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف شد در راستای تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه و نقشه راه دولت هوشمند، ۶ حوزه کلیدی را با هدف تسریع در تحول دیجیتال و هوشمندسازی خدمات دولتی آماده و زیرساختها و معماری اصلی این طرح را در حوزههای حیاتی کشور عملیاتی کنند.
دیپلماسی فناوری
در سال ۱۴۰۴ با وجود بحرانها و چالشهای بسیار، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تلاش داشت در قالب دیپلماسی فناوری، برخی مشکلات را حل کند. حضور فعال ایران در اجلاس جهانی هوش مصنوعی هند و رایزنی با کشورهای مختلف به منظور توسعه هوش مصنوعی را میتوان بخشی از تلاشهای وزارت ارتباطات برای توسعه دیپلماسی فناوری در این سال پرحادثه و کمک به اعتلای علم و فناوری کشور دانست. سفر به پکن و آذربایجان هم بخشی دیگر از تلاشهای وزیر ارتباطات در سال ۱۴۰۴ برای توسعه دیپلماسی فناوری محسوب میشود.
از هوش مصنوعی، تا دستاوردهای دانشبنیانها
معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان هم در سال ۱۴۰۴ با تکیه بر توان جوانان ایرانی، سالی پردستاورد را رقم زد. برگزاری نمایشگاههایی همچون «ایران ساخت» و«فرایران»، نمایشگاه نانو و ارائه دستاوردهای شرکتهای دانشبنیان، تنها بخشی از توان علمی کشور را به نمایش گذاشت؛ شرکتهایی که با وجود وقوع جنگ ۱۲ روزه، تحریمهای ظالمانه امریکا و سختی دسترسی به برخی مواد اولیه و تحقیقات، با حمایت معاونت علمی موفق شدند مسیر خود را ادامه دهند. برخی شرکتهای دانشبنیان در طول جنگ تحمیلی ۱۲روزه، با مشکلاتی مواجه شدند که معاونت علمی با ارائه تسهیلات، آنها را باز هم به میدان علم و فناوری و افزایش تولید بازگرداند و حتی راه صادرات را نیز به روی آنها گشود. در سال ۱۴۰۴ دانشگاه از معاونت علمی جدا نبود واز این همکاریها میتوان به تلاش برای ایجاد دستیار هوش مصنوعی برای وزارتخانههای مختلف از جمله وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، وزارت صمت، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و همچنین وزارت راه و شهرسازی اشاره کرد؛ موضوعی که میتواند زمینه را برای تصمیمگیریهای سریعتر و دقیقتر در سال ۱۴۰۵ مهیا کند. دانشگاهیان علاوه بر این پروژههایی برای مدیریت سیلاب و کاهش خسارات و... را نیز در سال ۱۴۰۴ عهدهدار شدند.
ایجاد سکوی ملی هوش مصنوعی و همچنین ارائه برنامه ایران دیجیتال برای تربیت حداقل ۵۰۰ هزار نیروی متخصص هوش مصنوعی تا پایان برنامه هفتم توسعه، بخشی دیگر از تلاشهای معاونت علمی در سال ۱۴۰۴ بوده است. توجه ویژه به کوانتوم و انجام سرمایهگذاری برای توسعه آن هم، یکی دیگر از دستاوردهای بزرگ دولت چهاردهم در حوزه علم و فناوری محسوب میشود. در سال ۱۴۰۴ معاونت علمی ریاست جمهوری اعلام کرد که با سرمایهگذاری سه میلیون دلاری،علم کوانتوم در کشور کاربردی میشود. تدریس ۱۶عنوان درسی کوانتوم در ۱۲ دانشگاه کشور و تلاش برای تربیت متخصصان این حوزه، بخشی دیگر از نگاه ویژه معاونت علمی به توسعه علم و فناوریهای نوظهور در کشور بود.
ماهوارههای ایرانی در قلب فضا
یکی از سازمانهایی که با وجود چالشهای بسیار، در سال ۱۴۰۴ خوش درخشید، سازمان فضایی ایران و همچنین پژوهشگاه فضایی ایران بود که متأسفانه ساختمان این پژوهشگاه به تازگی آماج حملات جنایتکارانه امریکا-اسرائیل قرار گرفت و همین موضوع نشان میدهد که دشمن تا چه حد از توسعه علم در کشور عزیزمان ایران بیمناک است.
در سالی که گذشت شاهد پرتاب موفقیتآمیز ماهواره ناهید ۲ با پرتابگر سایوز روسی از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه بودیم؛ ماهوارهای که به سفارش سازمان فضایی ایران و به دست متخصصان و محققان صنعت فضایی ایران در سازمان فضایی کشور و پژوهشگاه فضایی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و با همراهی و همکاری شبکهای از شرکتهای دانشبنیان کشور ساخته شد. به این ترتیب عملاً یکی از گامهای کلیدی ایران در مسیر توسعه ارتباطات ماهوارهای، شکلدهی به منظومههای مخابراتی در مدارهای پایین (LEO) و همچنین برنامهریزی برای ماهوارههای مدار بالا (GEO) برداشته شد. با وجود تهدیدات گسترده دشمن، در دی ماه نیز سه ماهواره بومی «پایا»، «ظفر ۲» و نمونه دوم «کوثر»، با ماهوارهبر روسی «سایوز» از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه پرتاب شدند تا در مدار لئو آرام گیرند و جای پای ایران را در فضا تثبیت کنند. پرتاب همزمان سه ماهواره بومی، خیزی بلند و از مهمترین رویدادهای فضایی کشور در سال پرچالش ۱۴۰۴به شمار میرود چراکه مسیر ایران را برای ساخت منظومههای ماهوارهای سنجشی و مخابراتی هموار میکند. گفته میشود دادههای این ماهوارهها که با حضور جدی بخش خصوصی ساخته شدهاند، میتواند به بهبود فرآیند تصمیمسازی، افزایش دقت پایش و ارتقای بهرهوری در بخشهای مختلف کمک کند.
بــــرش
تسریع و هوشمندسازی پست
در سال ۱۴۰۴ که با چالش بسیار و دو جنگ همراه بود، شرکت ملی پست در کنار مردم قرار داشت و با تلاش برای ارائه بهترین خدمات، از تکنولوژیهای نوین بهره گرفت که افتتاح مراکز هوشمند مرسولات پستی این شرکت در جنگ اخیر در کمترین زمان ممکن به چرخه فعالیت برگشت و محمد احمدی، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ملی پست در تازهترین اظهارنظر، با اشاره به آسیب به ۳۵ دفتر پستی در جریان حملات دشمن، گفته است که کارکنان شرکت پست در کوتاهترین زمان پس از وقوع حملات به محل کار خود بازگشته و فعالیتهای جمعآوری و توزیع مرسولات را از سر گرفتهاند. همچنین از ابتدای جنگ امریکا-اسرائیل علیه ایران، وی از جابهجایی بیش از ۴ میلیون مرسوله در شبکه پستی کشور خبر داد و یادآور شد تلاش برای ارائه خدمات به مردم با وجود همه مشکلات و سختیها در شرایط جنگی ادامه دارد تا با وجود همه چالشها چرخ زندگی دیجیتال ایرانیان بچرخد.
انتهای پیام/