هشدار بیش از ۱۰۰ کارشناس حقوق بینالملل:
تجاوز آمریکا به ایران ناقض منشور ملل متحد و جنایت جنگی
بیش از ۱۰۰ کارشناس حقوق بینالملل با امضای نامهای اعلام کردند: تجاوز آمریکا به ایران ناقض منشور ملل متحد است و میتواند جنایت جنگی باشد.
ایران آنلاین: آمریکا و اسرائیل بیش از یک ماه پیش در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶حملات خود را به ایران آغاز کردند. این حمله نقض آشکار منشور سازمان ملل بود. نوع رفتار در جنگ و اظهارات مقامات آمریکایی نیز نگرانیهای جدی را درباره نقض قانون بشردوستانه بینالمللی، از جمله احتمال وقوع جنایات جنگی برانگیخته است.
به گزارش صدا و سیما، ما بیانیه زیر را به همراه بیش از ۱۰۰ کارشناس حقوق بینالملل مقیم آمریکا نوشتهایم تا نگرانیهای شدید خود را درباره این جنگ به طور مفصل و با ذکر جزئیات بیان کنیم. این نامه به امضای کارشناسان حقوق بینالملل در سراسر آمریکا، از جمله اساتید برجسته، رهبران انجمنهای برجسته حقوق بینالملل، سازمانهای غیردولتی و کلینیکهای حقوقی، مشاوران حقوقی سابق دولتی و کارشناسان حقوق نظامی و دادستانهای سابق نظامی رسیده است.
متن نامه بیش از ۱۰۰ کارشناس حقوق بینالملل درباره جنگ ایران:
ما امضاکنندگان این نامه، کارشناسان، استادان و وکلای حقوق بینالملل مقیم آمریکا، این نامه را برای ابراز نگرانی عمیق خود درباره نقض جدی قوانین بینالمللی و لفاظیهای نگران کننده آمریکا، اسرائیل و ایران در درگیری مسلحانه فعلی در خاورمیانه مینویسیم. به دلیل ارتباطمان با آمریکا، تمرکز ما در اینجا بر رفتار دولت آمریکا است؛ با این حال، ما همچنان نگران خطر وقوع فجایع در سراسر منطقه هستیم، از جمله خطرات مستمری که دولت ایران از طریق سرکوب خشونت آمیز مخالفان برای ایرانی ها، و از طریق حملات غیرقانونی مداوم به زیرساختهای غیرنظامی با استفاده از سلاحهای انفجاری در مناطق پرجمعیت برای غیرنظامیان سراسر خاورمیانه ایجاد میکند.
یک ماه از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به سراسر ایران میگذرد. آغاز این عملیات نقض آشکار منشور سازمان ملل بود و رفتار نیروهای آمریکایی از آن زمان تاکنون، و همچنین اظهارات مقامات بلندپایه دولتی، نگرانیهای جدی درباره نقض قانون بین المللی حقوق بشر و قانون بشردوستانه بینالمللی، از جمله جنایات جنگی احتمالی ایجاد کرده است.
ما همگی بر اهمیت اجرای یکسان قانون بینالملل برای همه، از جمله کشورهایی که خود را رهبران جهانی میدانند تأکید میکنیم. اظهارات اخیر مقامات ارشد دولت آمریکا که قواعد حاکم بر درگیریهای نظامی را «احمقانه» توصیف کرده و «مرگبار بودن» را بر «قانونی بودن» اولویت دادهاند، بسیار نگران کننده و به طور خطرناکی کوته بینانه است. این ادعاها، به ویژه در کنار رفتار مشهود نیروهای آمریکایی، در حال آسیب رساندن به نظم حقوقی بینالمللی و نظام قانون بینالملل است که ما زندگی خود را وقف ترویج آن کردهایم.
این جنگ که روزانه بین ۱ تا ۲ میلیارد دلار برای مالیاتدهندگان آمریکایی هزینه دارد، آسیبهای قابل توجهی به غیرنظامیان منطقه وارد کرده، منجر به از دست رفتن جان صدها غیرنظامی در سراسر خاورمیانه شده و آسیبهای جدی زیست محیطی و اقتصادی به بار آورده است.
ما نگرانی خود را در چهار محور ابراز میکنیم:
۱. حقِ جنگ یا تصمیم برای شروع جنگ.
۲. حق در جنگ یا نحوه هدایت و پیشبرد خصومت ها.
۳. لفاظیها و تهدیدهای مقامات بلندپایه آمریکا و متحدانشان که حاکی از اقدامات نقض آمیز بیشتر است.
۴. نابودی ساختارهای کاهش آسیب به غیرنظامیان در دولت آمریکا به عنوان بخشی از رویکرد «شمشیر را از رو بستن» (بدون ملاحظه و بدون هیچ گونه خویشتنداری) از سوي پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا برای جنگ.
۱. نگرانیهای مربوط به حقِ جنگ (Jus ad bellum)
حملاتی که آمریکا و اسرائیل ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز کردند، ممنوعیت استفاده از زور در منشور ملل را آشکارا نقض کرد. توسل به زور علیه کشوری دیگر تنها در مقام «دفاع از خود» در برابر یک حمله مسلحانه واقعی یا قریبالوقوع، و یا با مجوز شورای امنیت سازمان ملل مجاز است. شورای امنیت چنین مجوزی صادر نکرد. ایران به اسرائیل یا آمریکا حمله نکرده بود.
با وجود ادعاهای گوناگون و گاه متناقض دولت ترامپ، هیچ مدرکی دال بر اینکه ایران تهدیدی قریبالوقوع بود که میتواند مبنای ادعای دفاع از خود قرار گیرد، وجود ندارد.
بسیاری از کارشناسان حقوق بینالملل به این نتیجه رسیدهاند که اقدامات اسرائیل و آمریکا ناقض منشور سازمان ملل است؛ از جمله رئیس و رئیسِ منتخبِ «انجمن حقوق بینالملل آمریکا» و همچنین رئیسِ «شعبه آمریکاییِ انجمن حقوق بینالملل». آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل نیز این حملات را به دلیل تضعیف صلح و امنیت بینالمللی محکوم کرد.
۲. نگرانی درباره نقض
قانون بشردوستانه بینالمللی:قوانین درگیریهای مسلحانه، رفتار متخاصمانه همه طرفهای درگیری موجود را محدود میکند. ما نگرانیم که شاید این قواعد بنیادین، نقض شده باشند، از جمله در زمینه گزارشهای مربوط به حمله به غیرنظامیان و اهداف غیرنظامی مانند رهبران سیاسی که نقش نظامی ندارند، زیرساختهای نفت و گاز از جمله پارس جنوبی و تأسیسات آبشیرینکن.
ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل ۱۹ مارس حملات به زیرساختهای انرژی را محکوم و به پیامدهای «فاجعه بار» آن برای غیرنظامیان اشاره کرد.
ما به شدت نگران حملاتی هستیم که مدارس، مراکز درمانی و خانهها را هدف قرار داده است.
هلال احمر ایران گزارش میدهد که «۶۷،۴۱۴ مکان غیرنظامی مورد اصابت قرار گرفتهاند که ۴۹۸ مورد از آنها مدارس و ۲۳۶ مورد مراکز درمانی بودهاند.» گزارش سازمانهای پیشرو جامعه مدنی نشان داد که حداقل ۱،۴۴۳ غیرنظامی ایرانی، از جمله ۲۱۷ کودک، بین ۲۸ فوریه تا ۲۳ مارس به دست نیروهای آمریکا و اسرائیل کشته شدند.
حمله به دبستان میناب بسیار نگران کننده است. در ۲۸ فوریه، مدرسه ابتدایی شجره طیبه در میناب ایران مورد اصابت قرار گرفت که طبق گفته مقامات ایرانی منجر به کشته شدن حداقل ۱۷۵ نفر شد که بسیاری از آنها کودک بودند.
بر اساس اطلاعات آنلاین در دسترس و تصاویر ماهوارهای تجاری، به نظر میرسد این ساختمان به مدت یک دهه به عنوان مدرسه استفاده میشده است.
رئیس جمهور ترامپ مسئولیت آمریکا را رد کرد و به دروغ گفت: «این کار ایران بود.» با این حال، طبق گزارشها، تحقیقات اولیه وزارت دفاع تعیین کرده است که آمریکا این حمله را انجام داد و هدف گیری بر اساس اطلاعات قدیمی بوده است. این حمله احتمالاً ناقض قانون بشردوستانه بینالمللی است و اگر مدرکی یافت شود که نشان دهد عاملان آن بیاحتیاطی کردهاند، میتواند یک جنایت جنگی باشد. این حمله از جمله مرگبارترین حملات موردی ارتش آمریکا علیه غیرنظامیان در دهههای اخیر است.
۳. نگرانی درباره لفاظیها و تهدیدات مقامات بلندپایه
ما به شدت نگران لفاظیهای خطرناکی هستیم که مقامات دولتی در طول جنگ به کار بردهاند، از جمله:
الف. تهدید به عدم پذیرش تسلیم
پیت هگست، وزیر دفاع ۱۳ مارس اظهار داشت: «ما به فشار ادامه میدهیم، به پیشروی ادامه میدهیم؛ بدون پذیرش تسلیم، بدون رحم به دشمنانمان.» در قانون بینالملل، «اعلام اینکه به کسی امان داده نخواهد شد» صراحتاً ممنوع است؛ ممنوعیتی که در دستورالعمل قانون جنگِ خودِ وزارت دفاع آمریکا نیز آمده است.
اظهارات هگست احتمالاً ناقض قانون بشردوستانه بینالمللی و همچنین «قانون جنایات جنگی ۱۸ U.S.C. ۲۴۴۱ آمریکا» است. دستور دادن یا تهدید به عدم پذیرش تسلیم، جنایتی جنگی است.
ب. نادیده گرفتن قواعد درگیری و قانون بینالملل
اظهارات هگست درباره «عدم پذیرش تسلیم» پس از اظهارات نگران کننده مشانه او، از جمله در سپتامبر ۲۰۲۵ و مارس ۲۰۲۶ بیان شد. وی در آن اظهارات گفته بود آمریکا با (طبق) «قواعد درگیری احمقانه» نمیجنگد.
رئیس جمهور ترامپ ۸ ژانویه ۲۰۲۶، این نظر نگران کننده را مطرح کرده بود که: «من نیازی به قانون بینالملل ندارم.» او ۱۳ مارس اظهار کرد آمریکا ممکن است حملاتی را به ایران «فقط برای تفریح» انجام دهد.
ج. تهدید علیه زیرساختهای انرژی
رئیس جمهور ترامپ ۱۳ مارس ۲۰۲۶ تهدید کرد: «میتوانم در ساعت آینده چیزهایی را از بین ببرم؛ نیروگاههایی که برق تولید میکنند، (تاسیساتی) که آب تولید میکنند... میتوانیم کارهایی انجام دهیم که به قدری بد باشد که آنها به معنای واقعی کلمه دیگر هرگز نتوانند به عنوان یک ملت بازسازی شوند.» قانون بینالملل از اشیائی که برای بقای غیرنظامیان حیاتی هستند در برابر حمله محافظت میکند و حملات که ترامپ تهدید به انجام کرد، در صورت اجرا، میتواند متضمن جنایات جنگی باشد.
در ۲۱ مارس، رئیس جمهور ترامپ مجدداً تهدید کرد که نیروگاههای ایران را «محو» خواهد کرد. روز بعد مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل از حملات به نیروگاهها دفاع کرد و همچنین گفت گزینه حمله به نیروگاههای هستهای از روی میز برداشته نشده است.
حمله به زیرساختهای انرژی غیرنظامی ممنوع است. اگر نیروگاهی دارای اهداف نظامی و غیرنظامی (کاربرد دوگانه) باشد، تنها زمانی میتواند یک هدف نظامی تلقی شود که «کمک مؤثری به اقدام نظامی کند» و حمله به آن «مزیت نظامی قطعی داشته باشد.»
با این حال، در هر حملهای باید اصول «تناسب» و «اقدامات احتیاطی» در حمله محترم شمرده شود. اصل تناسب، حملاتی را که پیش بینی میشود باعث آسیبهای جانبی به غیرنظامیان شود که در مقایسه با مزیت نظامیِ مورد انتظار، بیش از حد باشد، ممنوع میکند. آسیبهای غیرنظامی که باید مدنظر قرار گیرند، شامل آسیبهای غیرمستقیم یا بازگشت پذیر قابل پیشبینی نیز میشود. در هر حملهای، باید «تمام اقدامات احتیاطی ممکن» برای جلوگیری از آسیب به غیرنظامیان صورت گیرد.
حمله به نیروگاههای هستهای، حتی اگر هدف نظامی داشته باشند، به دلیل خطر بالای نشت تشعشعات و مواد رادیواکتیو، نیازمند مراقبت ویژهای است. چنین حملهای میتواند به سلامت و ایمنی میلیونها غیرنظامی آسیب برساند.
رئیس کمیته بینالمللی صلیب سرخ ۲۳ مارس ۲۰۲۶ تصریح کرد که «جنگ علیه زیرساختهای ضروری، جنگ علیه غیرنظامیان است» و تهدیدها علیه نیروگاههای هستهای را «نگران کننده ترین» تهدید توصیف کرد.
۴. نگرانی درباره پادمانهای نهادی (سازوکارهای نظارتی) برای جلوگیری از اقدامات نقض آمیز بیشتر
وزارت دفاع تحت نظر وزیر هگست، از زمان شروع کار دولت دوم ترامپ به طور عمدی و سازمان یافته حفاظتهایی را که برای اطمینان از تبعیت از قانون بشردوستانه بینالمللی طراحی شده بودند، تضعیف کرده است. این شامل برکناری وکلای ارشد نظامی بدون استناد علنی به سوءرفتار، و جایگزینی دادستانهای ارشد نیروهای زمینی، دریایی و هوایی است که مستقیماً نظارت قانونی بر عملیاتهای رزمی را مختل میکند.
همچنین «تیمهای محیط غیرنظامی» و دیگر سازوکارهایی که به طور خاص برای محدود کردن آسیب به غیرنظامیان در طول عملیات طراحی شده بودند، لغو شدهاند. در راهبرد دفاع ملی ۲۰۲۶ اشارات به حفاظت از غیرنظامیان و حقوق بینالملل به طور کامل حذف شده است. این تغییرات به ویژه با توجه به اظهارات پیت هگست مبنی بر اینکه قواعد درگیری مانع «جنگیدن برای پیروزی» میشود، بسیار نگران کننده است.
ما به شدت نگرانیم که رفتارها و تهدیدهای ذکر شده در اینجا باعث آسیب جدی به غیرنظامیان در خاورمیانه شود و به تشدید درگیری، آسیب به محیط زیست و اقتصاد جهانی کمک کند. همچنین این اقدامات خطر تنزل حاکمیت قانون و هنجارهای بنیادینی را به همراه دارد که از غیرنظامیان هر ملتی محافظت میکند.
اظهارات علنی مقامات ارشد نشان دهنده بی احترامی نگران کننده مقررات قانون بشردوستانه بینالمللی است که از سوي کشورها پذیرفته شده و از غیرنظامیان و اعضای نیروهای مسلح محافظت میکند. ما از مقامات دولت آمریکا میخواهیم درهمه زمانها به منشور ملل متحد، قانون بشردوستانه بینالمللی و حقوق بشر پایبند باشند و به طور علنی اعلام کنند که آمریکا به قوانین بینالمللی پایبند است و به آن احترام میگذارد.
ما به همه کشورها تعهدات قانونیشان را یادآوری میکنیم که نباید به آمریکا، اسرائیل یا ایران در انجام اقدامات غیرقانونی بینالمللی کمک کنند و همچنین برای پایان دادن به نقض جدی قوانین تخطیناپذیر بینالمللی (قواعد آمره) — از جمله ممنوعیت تجاوزگری و قواعد اساسی قانون بشردوستانه بین المللی— از طریق ابزار قانونی با یکدیگر همکاری کنند.
ما همچنین از متحدان دولت آمریکا و شرکایی که با آن همکاری میکنند میخواهیم در راستای ماده ۱ مشترک کنوانسیونهای ژنو، گامهایی برای احترام و تضمین احترام به قانون بشردوستانه بینالمللی بردارند.
آمریکا خود اذعان کرده است که کشورها باید به دنبال تقویت و حمایت از پایبندی دیگران به قانون بشردوستانه بین المللی باشند. در تفسیر سال ۲۰۱۶ کمیته بینالمللی صلیب سرخ درباره «کنوانسیون اول ژنو مصوب ۱۹۴۹» قید شده است که «هرگاه کشوری در تأمین مالی، تجهیز، تسلیح یا آموزش نیروهای نظامیِ یکی از طرفهای جنگ مشارکت داشته باشد، و یا حتی در طراحی، اجرا و بررسیِ نتایج عملیاتها با آن نیروها همکاری کند، در «موقعیت منحصر به فردی برای تأثیرگذاری بر رفتارِ» آن کشورِ شریک قرار دارد.
انتهای پیام/