«ایران» تأثیر حمایت دولت و مجلس از حضور تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶ را بررسی میکند
ایستادگی در غبار سیاست
در آستانه رویدادی که باید تجلی «رقابت سالم» و «همگرایی ملتها» باشد، آنچه از سوی ایالات متحده آمریکا در قبال تیم ملی فوتبال ایران شکل گرفته، نشانهای نگرانکننده از غلبه ملاحظات سیاسی بر قواعد پذیرفته شده ورزش بینالمللی است.
گروه ورزشی، سینا حسینی: تداوم این رفتارها، در کنار سکوت معنادار فدراسیون جهانی فوتبال، نهتنها شائبه استانداردهای دوگانه را تقویت کرده، بلکه این پرسش بنیادین را پیشِ روی افکار عمومی قرار داده است: آیا زمین فوتبال همچنان عرصهای بیطرف باقی مانده یا به امتداد میدانهای منازعه سیاسی بدل شده است؟
واکنش مقامات رسمی کشور و همراهی طیفی از چهرههای ورزشی و سیاسی در سطح جهان نشان میدهد مسأله فراتر از یک اختلاف سلیقه است. آنچه امروز محل مناقشه قرار گرفته، «اصل استقلال ورزش» در برابر «مداخله دولتها»ست؛ اصلی که سالها بهعنوان یکی از ارکان مشروعیت نهادهایی چون فیفا مطرح بوده است.
رفتارهای منتسب به دولت دونالد ترامپ و تیم همراه او، از نگاه بسیاری از ناظران داخلی و بینالمللی، نقض صریح همین اصل تلقی میشود؛ رفتاری که اگر با انفعال نهادهای بینالمللی ناظر همراه شود، میتواند به رویهای ناسالم در میزبانی رویدادهای بزرگ تبدیل شود.
حمایت صریح دولت و مجلس از حضور تیم ملی ایران در جام جهانی، صرفاً یک اعلام موضع غیرورزشی ساده نیست، بلکه نوعی «اعلامحضور» در یک رویداد بینالمللی و کلان است؛ بازیای که قواعد آن نه فقط در مستطیل سبز، بلکه در سطوح کلان قدرت و دیپلماسی نیز تعریف میشود. پیام حمایت دولت و مجلس کاملاً آشکار است؛ ایران نهتنها از حق مشارکت خود در تورنمنتی معتبر نظیر جام جهانی عقبنشینی نخواهد کرد، بلکه با استفاده از ظرفیتهای ورزشی، روایت خود را در برابر فشارهای غیرورزشی تثبیت خواهد کرد.
به اعتقاد بسیاری از صاحبنظران، عقبنشینی در چنین شرایطی میتوانست به معنای پذیرش الگویی ناعادلانه در حکمرانی ورزش جهانی باشد؛ الگویی که در آن، کشور میزبان با تکیه بر قدرت، قواعد بازی را به نفع خود بازنویسی میکند. تداوم این روند، بهتدریج «رقابت ورزشی» را به «رقابت غیرورزشی مدیریت شده» تقلیل داده و روح بازی جوانمردانه را مخدوش خواهد کرد. از همین رو، ایستادگی ایران را میتوان تلاشی برای حفظ توازن در زمین قدرت دانست.
قطعاً این وضعیت میتواند به عاملی مضاعف برای انگیزه بازیکنان تیم ملی تبدیل شود؛ بازیکنانی که پا به زمین مسابقه میگذارند، صرفاً نمایندگان یک حوزه خاص نیستند، بلکه سفیران یک ملت به شمار میروند که برای مخابره پیام صلح و دوستی مردم ایران با تمام جهانیان به میدان آمدهاند. به اهتزاز درآمدن پرچم ایران در خاک آمریکا، در چنین بستری، از سطح یک پیروزی ورزشی فراتر میرود و به نمادی از «غلبه اراده بر فشار» تبدیل خواهد شد.
آنچه امروز در حاشیه جام جهانی در حال شکلگیری است، آزمونی چندلایه است: آزمون پایبندی نهادهای بینالمللی به اصول اعلامی خود، آزمون مرزهای مداخلهپذیری ورزش از سیاست و آزمون کشورها در دفاع از حقوق برابر در صحنه جهانی. نتیجه این آزمون، نه فقط سرنوشت یک تیم، بلکه آینده نسبت میان سیاست و ورزش را رقم خواهد زد.
بدون تردید، حضور تیم ملی ایران -فارغ از تمام کارشکنیهای میزبان- میتواند یک پیروزی بزرگ برای ملت ایران به شمار آید تا جهان متوجه این واقعیت شود که ایرانیان قادرند در میانه میدان، پیام صلح و دوستی خود را به سراسر جهان مخابره کنند و در خاک آمریکا این حقیقت روشن را در برابر ترامپ و تیم همراه او به گوش جهانیان برسانند؛ موضوعی که نهتنها ترامپ علاقهای به آن ندارد، بلکه میتواند سیاستهای ضدایرانی او را در آوردگاهی بزرگ نظیر جام جهانی نقش بر آب کند.
فداحسین مالکی، عضو کمیسیون سیاست خارجی مجلس در گفتوگو با «ایران»:
رفتار ترامپ میتواند باعث سلب میزبانی آمریکا در المپیک شود
حضور ورزشکاران ایران در میادین بین المللی، نمادی از فرهنگ و تمدن چند هزار ساله است
پریسا غفاری/ در فاصله کوتاهی که تا آغاز بزرگترین ضیافت فوتبالی جهان در قاره آمریکا باقی مانده، سایه سیاست و تنشهای خاورمیانه بر این تورنمنت سنگینی میکند. موضعگیریها و نقدهای چهرههای سیاسی و فوتبالی علیه اینفانتینو و ترامپ همچنان ادامه دارد؛ موضوعی که از ماهها پیش مطرح بوده و حتی در برخی کشورهای اروپایی، پیشنهاد تحریم جام جهانی نیز به میان آمده است. فداحسین مالکی، عضو کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با «ایران» به تشریح ابعاد این مسأله پرداخته است.
اظهارات اطرافیان ترامپ درباره جایگزینی ایتالیا به جای ایران واکنشهای زیادی به همراه داشته است؛ ارزیابی شما از این موضوع چیست؟
این سخنان مضحک، واکنشهای گستردهای را به دنبال داشت. همه میدانیم هر تیم ورزشی بهعنوان نماینده یک ملت در یک تورنمنت بینالمللی حضور مییابد و بر اساس هیچ قاعدهای نمیتوان حق مردم ایران را نادیده گرفت. موضعگیری اخیر ترامپ درباره جام جهانی، فاقد وجاهت قانونی است. او پیشتر نیز در موضوعاتی مانند جنگ رمضان، مذاکرات اسلامآباد و… پیامهای متناقضی ارائه کرده و اکنون وارد عرصه فوتبال
شده است.
همین مسأله با واکنش کشورهای اروپایی، بویژه ایتالیا مواجه شده و این پیشنهاد را شرمآور دانستند. در مقابل، رئیس فیفا نیز صراحتاً اعلام کرد حضور در جام جهانی، حق ایران و مردم آن است. در واقع ترامپ با این اظهارات متناقض، فضای جهانی را دچار سردرگمی کرده است.
چرا آمریکا چنین مباحثی را مطرح میکند؟
فوتبال نمادی از نزدیکی ملتهاست؛ جایی که کشورها در قالب یک رویداد جهانی، ابعاد اجتماعی و فرهنگی خود را به اشتراک میگذارند و کشور میزبان موظف است امنیت و شرایط حضور همه تیمها را فراهم کند. با این حال، در بحبوحه تنشها و اظهارنظرهای دولت آمریکا، ما خواستار انتقال مسابقات گروه ایران به مکزیک شدیم، اما فیفا در این زمینه کوتاهی کرد و اینفانتینو تأکید داشت این نهاد بر اساس قواعد مستقل خود عمل میکند و مسائل سیاسی را دخیل نمیداند.
آمریکا با این پیشنهاد در عمل خواستار جایگزینی یک تیم اروپایی به جای سهمیه آسیا شده است، در حالی که قوانین چنین اجازهای نمیدهد. نظر شما چیست؟
سهمیهها متعلق به قارههاست و این پیشنهاد در واقع توهینی به قاره آسیا محسوب میشود؛ قارهای که ایران یکی از نمایندگان آن است. به نظر میرسد اینگونه اظهارات بیشتر جنبه سیاسی دارد. این موضوع در کمیسیون امنیت ملی مجلس بررسی و در نهایت تصمیم بر حضور پرقدرت تیم ملی در آمریکا گرفته شد. فدراسیون نیز باید در مدت باقیمانده بهترین شرایط را برای تیم فراهم کند.
نهادهای بینالمللی همواره بر جدایی ورزش از سیاست تأکید دارند، اما در عمل گاهی خلاف آن دیده میشود. تحلیل شما چیست؟
درست است. طبق قوانین فیفا، هیچ دولتی حق دخالت در امور فدراسیونها را ندارد، اما در عمل، برخی دولتها تنها زمانی به این اصل پایبند هستند که منافعشان تأمین شود.
ورزش از نگاه ما نهادی مردمی است که اقشار مختلف را گرد هم میآورد و به سلامت جامعه کمک میکند. ایران نیز در بسیاری از رشتهها، از جمله کشتی و ورزشهای رزمی، در سطح آسیا و جهان جایگاه ممتازی دارد و در فوتبال هم در جمع سه تیم برتر آسیاست. حضور ورزشکاران ایرانی در میادین بینالمللی، نمادی از فرهنگ و تمدن چند هزار ساله کشور است. فدراسیون فوتبال به ریاست مهدی تاج نیز با قاطعیت از حقوق تیم ملی دفاع میکند و مجلس هم تمامقد از این تیم حمایت خواهد کرد.
با توجه به اظهارات وزیر ورزش، آیا شرایط سیاسی میتواند بر حضور ایران در جام جهانی تأثیر بگذارد؟
با توجه به تحولات اخیر و برخی تنشها، ممکن است شرایط اعزام تحتتأثیر قرار گیرد؛ بویژه با توجه به حملات اخیر و پیامدهای آن که به شهادت تعدادی از هموطنان و ورزشکارانمان ختم شد. با این حال، جام جهانی رویدادی تاریخی است و ایران به هر شکل برای حضور در این رقابت بزرگ تلاش خواهد کرد.
از سوی دیگر، سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی آمریکا و محدودیتهای ورود، نگرانیهایی را در میان نهادهای بینالمللی، از جمله سازمان عفو بینالملل و برخی فدراسیونهای فوتبال ایجاد کرده است.
با توجه به میزبانی آمریکا در المپیک ۲۰۲۸، آیا احتمال بروز مشکلات مشابه برای کاروان ایران وجود دارد؟
در این زمینه دو موضوع اهمیت دارد؛ اول، تلاش فدراسیونها برای کسب سهمیههای المپیک تا هیچ بهانهای برای عدم صدور روادید باقی نماند و دوم، نحوه برخورد دولت آمریکا.
ممکن است در روند میزبانی جام جهانی، دولت آمریکا دچار تناقضاتی شود که حتی به سلب میزبانی المپیک از این کشور و واکنش جهانی بینجامد. در این میان، نقش کمیته بینالمللی المپیک بسیار تعیینکننده
است.
ضرورت یادآوری وظایف میزبانی به آمریکا
محمد اسفندیارپور
عضو هیأت رئیسه فدراسیون فوتبال
در شرایط کنونی، برای افکار عمومی جهان روشن شده که اظهارات دونالد ترامپ بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت و ثبات باشد، از نوعی پراکندگی و تناقضگویی نشأت میگیرد؛ بهگونهای که در بازههای زمانی کوتاه، مواضع متفاوت و گاه متضادی را مطرح میکند. از این رو، رویکرد جامعه جهانی نسبت به چنین رفتارهایی تا حد زیادی مشخص و قابل پیشبینی است. در همین چهارچوب، طرح موضوعاتی نظیر جابهجایی تیمهای ایتالیا و ایران در رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶، بیشتر به یک ادعای غیرواقعی شباهت دارد. جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یکی از اولین تیمهایی که سهمیه حضور در این رقابتها را کسب کرده، شایستگی و حق مسلم حضور در این رویداد بزرگ جهانی را دارد و ملت ایران نیز انتظار دارند تیم ملی کشورشان را در این آوردگاه بینالمللی مشاهده کنند.
امید میرود فیفا در موضوع میزبانی این رویداد چهارساله، با تکیه بر اصول و مقررات اساسنامهای خود، موضعی مستقل و مقتدر اتخاذ کند. اگرچه ورزش همواره حامل پیام صلح و دوستی و جدایی از سیاست بوده است، اما رعایت حقوق کشورها و تیمهای ملی، بهعنوان نمایندگان ملتها، امری ضروری و اجتنابناپذیر است. بدیهی است که کشور میزبان موظف است شرایطی امن و شایسته برای حضور تمامی تیمها فراهم آورد.
شواهد نشان میدهد که در برخی مقاطع، از جمله در دوران تنشهای اخیر، نهادهای بینالمللی نیز همسو با برخی رویکردهای سیاسی حرکت نکرده و اعتراضات خود را نسبت به نحوه میزبانی ایالات متحده آمریکا به اشکال مختلف ابراز داشتهاند. در داخل کشور نیز مسئولان فدراسیون فوتبال با جدیت در حال پیگیری امور مربوط به اخذ روادید برای تمامی ملیپوشان هستند تا حقی از ورزشکارانی که سالها با تلاش و دوری از خانواده برای اعتلای فوتبال کشور کوشیدهاند، تضییع نشود. در این مسیر، وزارت امور خارجه، وزارت ورزش و جوانان و سایر نهادهای ذیربط، پیگیریهای مستمر و هماهنگیهای لازم را در دستور کار دارند. همچنین، نگرانیهایی درباره احتمال ایجاد محدودیت برای برخی کشورها در جریان بازیهای المپیک ۲۰۲۸ لسآنجلس مطرح شده است. امید است تا آن زمان، فضای روابط بینالمللی به سمت تعامل و دوستی میان کشورها سوق یابد و موانع سیاسی تأثیری بر رویدادهای ورزشی نداشته باشد.
بیتردید، حضور موفق در جام جهانی فوتبال میتواند تجربهای ارزشمند برای کشورمان باشد تا با اتکا به آن، در مسیر احقاق حقوق خود در عرصههای بینالمللی گامهای مؤثرتری بردارد. این حضور، انگیزهای مضاعف برای دستیابی به موفقیت در رویدادهای پیشرو از جمله المپیک فراهم خواهد کرد تا ورزشکاران ایرانی با عزمی راسختر در میدان رقابت حاضر شوند.
عضو فراکسیون ورزش در گفتوگو با «ایران»:
تیم ملی در جام جهانی باید صدای ملت ایران باشد
مهری رنجبر / عباس صوفی، عضو فراکسیون ورزش مجلس، یکی از موافقان حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ است. او میگوید: «تیم ملی فوتبال ایران باید در جام جهانی ۲۰۲۶ شرکت کند. به هر حال بازیکنان ما برای تصاحب سهمیه زحمت کشیدهاند و بنابراین تیم نیز باید مقتدرانه در این میدان حاضر شود. به نظرم جام جهانی هم مانند یک جبهه است و به این شکل باید پیام مقتدرانه ایران را به دنیا رساند. با نرفتن به جام جهانی کاری از پیش نمیرود، اما تیم ملی فوتبال میتواند در این رقابتها صدای مردم ایران به جهان باشد؛ چرا که این رویداد، بزرگترین میدان با مخاطبان میلیونی است و فوتبالیستها بهراحتی میتوانند برای ایران احقاق حق کنند. حتی بد نیست تیم ملی، به جای تصویر یوز ایرانی، این بار با رعایت قوانین فیفا، تصویر کودکان میناب را روی لباس خود نقش کند. انشاءالله که تیم ملی در جام جهانی نتیجه هم بگیرد.»
عضو فراکسیون ورزش مجلس معتقد است نباید به اظهارات ترامپ درباره حذف ایران از جام جهانی توجه کرد: « تکلیف ترامپ مشخص است و نباید چندان به او توجه کرد. وقتی آمریکا به کشور ما تجاوز میکند و ۱۶۸ دانشآموز بیگناه را به شهادت میرساند، نباید تعجب کرد که در دنیای ورزش نیز چنین سخنانی مطرح شود.»
به نظر صوفی، فیفا نباید بهراحتی از کنار اظهارات ترامپ عبور کند: «کسی از ترامپ توقعی ندارد، اما ما گرفتار تشکیلاتی بیخاصیت به نام فیفا شدهایم. فیفا طبق اساسنامه خود باید مدافع تیمهای حاضر در جام جهانی باشد، در حالی که مدعی نهادی غیرسیاسی است؛ اما در برابر رفتارها و عملکرد کاملاً سیاسی و کارشکنانه رژیم صهیونیستی و آمریکا هیچ واکنشی نشان نمیدهد و همین امر ثابت میکند که فیفا نهادی کاملاً سیاسی است، نه بیطرف.»
نماینده مجلس واکنش ایتالیاییها به پیشنهاد ترامپ را عاقلانه میداند: «ایتالیاییها این پیشنهاد را نوعی توهین تلقی کردند و با آگاهی از قوانین، در واکنشی سنجیده اعلام کردند که حاضر به بهرهبرداری از چنین شرایطی نیستند. آنها دریافتند که شرایط تا چه اندازه نابسامان است و به همین دلیل بهسرعت موضع خود را اعلام کردند. اگر تیم ملی فوتبال ایتالیا جایگزین ایران میشد، آبروریزی بزرگی برای فیفا به حساب میآمد و آنها نیز نمیخواستند درگیر چنین ماجرایی شوند.»
به گفته او، فدراسیون نباید اجازه دهد حاشیهها به تیم ملی لطمه بزند: «اکنون زمان آن است که فدراسیون با تصمیمی درست، اجازه ندهد حاشیهها به تیم ملی لطمه وارد کند. فدراسیون باید در صیانت از منافع ایران بایستد و دیپلماسی خود را با فیفا تقویت کند. به هر حال، تاج در AFC کرسی دارد و نباید منفعلانه عمل کند؛ بلکه باید تکلیف تیم را مشخص کند. حتی وزارت امور خارجه نیز باید وارد عمل شود تا تیم ملی بدون دغدغه راهی جام جهانی شود و بازیکنان باغیرت ایرانی در رقابت با حریفان، نتیجهای مطلوب کسب کنند.» صوفی استفاده کشورهای غربی از شعار جدایی ورزش از سیاست را تابع منافع آنها میداند: «همیشه این نگاه از بالا به پایین وجود داشته است. در واقع این شعارها اغلب برای ملتهای غیراستعماری به کار میرود. کشورهایی مانند آمریکا مسیر خود را مشخص کردهاند و تنها زمانی از شعار جدایی ورزش از سیاست استفاده میکنند که به نفعشان باشد و هر زمان لازم بدانند، بهراحتی آن را زیر پا میگذارند.» عضو فراکسیون ورزش مجلس همچنین معتقد است برای جلوگیری از بروز مشکل برای کاروان ورزشی ایران در المپیک و پارالمپیک ۲۰۲۸، باید از هماکنون اقدام کرد: « دیپلماسی ورزشی باید از همین حالا فعال شود. هم وزارت ورزش و هم فدراسیونها باید با رایزنی با IOC و فدراسیونهای جهانی، مطالبهگری کنند تا برای حضور کاروان ورزشی ایران در المپیک و پارالمپیک ۲۰۲۸ لسآنجلس، چالشی مشابه برای تیم ملی فوتبال به وجود نیاید.»
انتهای پیام/