«یوم النکبه» حافظه جمعی ۷۸ ساله ملت فلسطین
فردا ۱۵ مه ۲۰۲۶ است. هر سال در پانزدهم ماه مه، فلسطینیان و بسیاری از مردم جهان، «یومالنکبه» را یادآوری میکنند؛ روزی که در حافظه تاریخی ملت فلسطین نه فقط یک واقعه سیاسی، بلکه آغاز یک زخم ممتد تاریخی است. استمراری که فلسطینیها از آن با دو کلمهای «النکبه مستمره» سعی کردند از واقعیت به روی واژگان بیاورند.
محمد محسن فایضی؛ کارشناس مسائل فلسطین / واژه «نکبه» در زبان عربی به معنای «فاجعه» است؛ فاجعهای که با اعلام تشکیل دولت جعلی اسرائیل در کنفرانسی توسط بن گوریون، آغاز شد و در پی آن جنگی شروع شد که آوارگی فلسطینیها و نابودی صدها روستا و شهر فلسطینی در سال 1948 را به دنبال داشت و هنوز ادامه دارد. در سال ۱۹۴۷، سازمان ملل متحد طرح تقسیم فلسطین را تصویب کرد؛ طرحی که بر اساس آن قرار بود دو دولت عربی و یهودی تشکیل شود.
این اقدام غیر حقوقی در حالی رخ داد که جمعیت عرب همچنان اکثریت فلسطین بودند؛ علیرغم اقدامات شوم انجام شده حد فاصل 1920 تا 1947 در دوران قیمومت بریتانیا که منجر به افزایش جمعیت یهودیها از 50 هزار به 460 هزار نفر و کنترل کمتر از ده درصد سرزمینی فلسطین شد؛ اما طرح تقسیم بخش زیادی از فلسطین را به یهودیان بخشید.
با اعلام پایان قیمومت بریتانیا و اعلام تأسیس رژیم جعلی ای با نام «اسرائیل» در ۱۴ مه ۱۹۴۸، جنگ میان نیروهای عربی و نیروهای صهیونیستی آغاز شد. آن روز سیلی بزرگی به جهان عرب و اسلام بود که واژهای جز نکبت برای آن سزاوار نبود. بر اساس روایتهای تاریخی، در آن روز حدود ۷۰۰ هزار فلسطینی که نیمی از جمعیت فلسطین بود، آواره شدند و بیش از ۴۰۰ روستا و آبادی فلسطینی نابود یا خالی از سکنه شد.
برای فلسطینیان، نکبه تنها رویدادی مربوط به گذشته نیست، بلکه تجربهای زنده و ادامهدار است؛ تجربهای که در اردوگاههای پناهندگان، در تبعید، در اشغال، در محاصره و حتی در حافظه نسلهای جدید همچنان جریان دارد؛ پس از طوفان الاقصی دوباره همه چیز از نو تکرار شد البته این بار نه با چشم به انتظار دولتهای عربی و تماشاچی مهاجرت، بلکه برای اولین بار بود که فلسطینیها مهاجرت میکردند اما زود به خانه هایشان برمیگشتند تا روی خرابههایش دوباره زندگی بنا کنند؛ اینبار تیتر زدند یوم النکبه تکرار نمیشود. برای فلسطینیان، نکبه تنها به معنای از دست دادن خانه نبود؛ بلکه از دست دادن سرزمین، هویت، امنیت و ارزش انسانی بود.
برای همین یومالنکبه، پیوند عمیقی با حافظه جمعی فلسطینیان دارد. کلید خانههای قدیمی، اسناد مالکیت زمینها، عکسهای خانوادگی و نام روستاهای تخریبشده، همگی به نمادهایی برای حفظ هویت تبدیل شدهاند؛ هویتی که اکنون مقاومتی از جنس طوفان الاقصی رقم میزند و با هر هزینهای حاضر است مانع تکرار یوم النکبه شود.
انتهای پیام/