تشکیک‌کنندگان در اهمیت همزمان دیپلماسی و میدان تجدیدنظر کنند

این هشدار البته در آن مقطع کارگر افتاد و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا در تماس با نخست‌وزیر اسرائیل او را مجاب کرد که از دست زدن به چنین اقدامی پرهیز کند. با این حال با گذشت تنها چند روز از این تبادل هشدارها، عصر روز یکشنبه ارتش اسرائیل مواضعی را در جنوب بیروت مورد حمله قرار داد و در ادامه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران هم آنچنانکه فرمانده هوافضای سپاه اعلام کرد، به وعده خود عمل کردند و حملات موشکی علیه مواضعی در برخی شهرهای اسرائیل آغاز شد. ایند پاسخ کوبنده ایران به رژیم اسرائیل بازتاب‌ها و تحلیل‌های گسترده‌ای را به دنبال داشت.

گذشته از تحلیل‌ها و تفسیرهای مختلف خارجی در این باره، این نکته هم به لحاظ داخلی قابل تأمل است که پیوستگی و هماهنگی میدان و دیپلماسی بر خلاف برخی خبرسازی‌ها و شایعه سازی‌های مخالفان به عنوان یک راهبرد ملی برقرار است. علاوه بر این شایعه سازی‌های خارجی که تلاش دارد اختلاف میان دیپلماسی و میدان را القا کند، در روزهای گذشته برخی اظهار نظرها و ادعاها درباره اصل مذاکره و حتی تیم مذاکره کننده کشورمان در رسانه‌ها مطرح شد که شائبه ناهماهنگی میان این دو حوزه مهم یا حتی اصالت داشتن یکی بر دیگری را تداعی می‌کرد.

نادرست بودن این قبیل اظهار نظرها اما در میدان عمل ثابت شد. چه در همان 11 خرداد که زمزمه‌های احتمال حمله اسرائیل به جنوب لبنان مطرح شد، این محمدباقر قالیباف، رئیس تیم مذاکره کننده کشورمان بود که در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داد: «اعمال محاصره دریایی و تشدید جنایات جنگی در لبنان توسط رژیم نسل کش صهیونیستی، شواهد روشن عدم پایبندی آمریکا به آتش‌بس است. هر انتخابی، هزینه‌ای دارد و صورتحساب آن هم از راه می‌رسد؛ همه چیز سر جای خودش قرار خواهد گرفت.» در همان روز وزارت خارجه هم در بیانیه‌ای هشدار‌آمیز نوشته بود: «جمهوری اسلامی ایران بارها نسبت به پیامدهای خطرناک نقض آتش‌بس بر صلح و امنیت منطقه هشدار داده و خواستار توقف این تجاوزات شده است. بدیهی است جمهوری اسلامی ایران با تمام توان و با استفاده از همه ظرفیت‌ها بر اساس حق ذاتی دفاع مشروع، از منافع خود در هر کجای لازم دفاع خواهد کرد.» در این مرحله البته کار به صورتحساب نرسید و دونالد ترامپ در پی این قبیل هشدارهای جدی ایران، نتانیاهو را از قصد خود منصرف کرد.

روز یکشنبه هم وقتی خبر حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت در لبنان منتشر شد، باز هم این محمد باقر قالیباف رئیس مجلس و رئیس تیم مذاکره کننده هسته‌ای بود که در واکنش به این حملات هشدار داد و نوشت: « نه به آتش‌بس پایبندند نه به گفت‌و‌گو باور دارند و با محاصره دریایی و نقض توافقات درباره لبنان نشان دادند که فقط زبان قدرت می‌فهمند. محاصره دریایی علیه ملت ایران و چراغ سبز امروز آمریکا به رژیم صهیونیستی، پایگاه‌ها و دارایی‌های آمریکا و رژیم در منطقه را به اهداف مشروع تبدیل می‌کند. دست نیروهای مسلح ما مثل همیشه باز است.»

وزارت امور خارجه هم در واکنش به ماجراجویی‌های اسرائیل در بیانیه‌ای اعلام کرد: «جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر عزم جدی ملت ایران برای دفاع قاطع از امنیت و منافع ملی خود در هر نقطه‌ای که تشخیص بدهد، یادآوری می‌کند که آتش‌بس در لبنان، بخش لاینفک تفاهم آتش‌بس مورخ ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ بود و دولت آمریکا مسئولیت مستقیم در قبال نقض‌های آتش‌بس از سوی رژیم صهیونیستی و پیامدهای مترتب بر آن و نیز هر گونه افزایش تنش در منطقه دارد. جمهوری اسلامی ایران هشدار می‌دهد که هر گونه ماجراجویی شرورانه رژیم صهیونیستی علیه لبنان یا جمهوری اسلامی ایران، با پاسخ کوبنده و همه‌جانبه نیروهای مسلح شجاع ایران مواجه خواهد شد.»

در ادامه هم به فاصله چند ساعت از بی‌توجهی به هشدارهای ایران، این بار صورتحساب انتخاب پرهزینه نتانیاهو همراه موشک‌ها راهی سرزمین‌های اشغالی شد. تبادل آتش میان ایران و اسرائیل اتفاقاً در زمانی انجام شد که وزیر کشور پاکستان به عنوان میانجی میان ایران و آمریکا در تهران به سر می‌برد و آنگونه که در خبرها آمده بود، حامی پیام مهمی از سوی نخست‌وزیر و فرمانده ارتش پاکستان برای رهبر انقلاب اسلامی بوده است.

در حقیقت جمهوری اسلامی همزمان که پرونده مذاکرات را روی میز داشت و دارد، پاسخ درخور نظامی هم به خیره‌سری‌ها و تداوم حملات اسرائیل علیه مواضع حزب‌الله در جنوب بیروت داد. در هنگامه نقش آفرینی میدان، دیپلماسی نه جدای از آن بلکه در کنار، پشتیبان و همراه آن بود. عملیات تنبیهی به گفته قرار گاه خاتم الانبیا متوقف شده است، چون بنای جمهوری اسلامی ایران نه جنگ طلبی بلکه دفاعی است. به تعبیری اتخاذ تصمیم‌ها به اقتضای شرایط میدان و تأمین منافع ملی است. همین اقتضا منجر به عملیات تنبیهی علیه اسرائیل در یکشنبه شب شد همچنان که تداوم مذاکرات در چارچوب اصول مورد نظر را ضرورت می‌بخشد. این وضعیت مصداق همان تعبیری است که رئیس‌جمهوری در این باره داشت. «دیپلماسی و دفاع دو بال قدرت ملی‌اند؛ نه میدان را ترک کرده‌ایم و نه میز مذاکره را. به امید خدا با وحدت و عقلانیت، ایران از این آزمون نیز سربلند عبور خواهد کرد.»
با این وصف شایسته است تریبون داران و کارشناسانی که خواسته یا ناخواسته با برنامه‌ها یا مواضع خود، در ضرورت استفاده از هر دو ابزار مذاکره و دفاع یا ضرورت هماهنگی آنها تشکیک ایجاد کرده یا از کنار یکی به نفع دیگری گذشته‌اند، در مواضع خود تجدیدنظر کنند.