«ایران» چالشهای ساختاری و مدیریتی جام جهانی ۲۰۲۶ را بررسی میکند
پایان جنجالیترین جام تاریخ
جام جهانی ۲۰۲۶، امشب با برگزاری صدوچهارمین دیدار خود به پایان میرسد؛ تورنمنتی که از نظر کیفیت فنی و جذابیت مسابقات، بیتردید در شمار دیدنیترین ادوار تاریخ این رقابتها قرار گرفت. اما پشت این جلوههای درخشان ورزشی، نشانههایی آشکار از یک چرخه معیوب در نظام تصمیمگیری فوتبال جهانی نیز به نمایش درآمد.
گروه ورزشی،سینا حسینی/ در زمین مسابقه، همه چیز در بالاترین سطح ممکن جریان داشت؛ بازیهایی پرهیجان، رقابتهایی نزدیک و ظهور چهرههایی که آینده فوتبال را شکل خواهند داد. افزایش تعداد تیمها به ۴۸ تیم، تصمیمی که با هدف گسترش جهانی فوتبال اتخاذ شد، در عمل به فشردگی بیش از حد تقویم، افزایش فشار جسمی و ذهنی بر بازیکنان و پیچیدگی ساختار رقابتها منتهی شد. این تغییر، اگرچه موجب تقابل دیدگاههای موافق و مخالف شد، اما برای بسیاری از مخاطبان، جذابیتی تازه به این دوره بخشید و بر هیجان رقابتها اضافه کرد. اما بیرون از مستطیل سبز، چالشهایی متفاوت و بعضاً غیرورزشی، ابعادی جدیتر به خود گرفتند.
میزبانی مشترک ایالات متحده، کانادا و مکزیک که قرار بود نمادی از همکاری و همگرایی باشد، در اجرا با ناهماهنگیهای متعدد همراه شد. تفاوت در سیاستهای اجرایی، محدودیتهای مهاجرتی، مشکلات لجستیکی و تجربههای نابرابر برای تیمها و هواداران، این پرسش را پیش کشید که آیا زیرساختهای تصمیمگیری برای چنین رویداد گستردهای بهدرستی طراحی شدهاند یا خیر.
همزمان، سایه سیاست بیش از هر دوره دیگری بر این رقابتها سنگینی کرد. از جلوههای نمادین در مراسمها تا برخی تصمیمات مدیریتی، نشانههایی از دخالتها و جهتگیریهای غیرورزشی مشاهده شد که استقلال فوتبال را زیر سؤال برد. سکوت و همراهی مدیران ارشد فیفا، بهعنوان برگزارکننده تورنمنت، در برابر این روند، این نگرانی را تقویت کرد که ساختار حکمرانی فوتبال جهانی در برابر فشارهای بیرونی آسیبپذیرتر شده است.
در سطح مدیریتی نیز تصمیمات بحثبرانگیز بویژه در حوزههای انضباطی ابهامات حاکم بر جام ۲۰۲۶ را تشدید کرد. برخی احکام غیرمنتظره و ناهماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر، اعتبار سازوکارهای حقوقی فوتبال را با تردید مواجه کرد و این تصور را شکل داد که فرآیندهای تصمیمگیری از انسجام و شفافیت لازم برخوردار نیستند. مجموعه این رویدادها، تصویری از نظام مدیریتی را ترسیم کرد که با نوعی آشفتگی و چندگانگی مزمن دست به گریبان است؛ وضعیتی که میتواند آینده فوتبال را به مخاطره اندازد.
از سوی دیگر، مسائل امنیتی، اجتماعی و اجرایی نیز پیچیدگیهای این دوره را به شکل قابلتوجهی افزایش داد. سختگیریهای ایالات متحده در ورود کاروانهای ورزشی، رفتارهای تبعیضآمیز و مشکلات اقامتی برخی تیمها و هواداران، در کنار ناهماهنگیهای مقطعی در مدیریت بحران، نشان داد برگزاری چنین تورنمنتی در ابعاد چندملیتی، نیازمند سازوکاری دقیقتر، یکپارچهتر و پاسخگوتر است.
در کنار این موارد، هزینههای زیستمحیطی و اقتصادی نیز قابل چشمپوشی نبود. پراکندگی جغرافیایی مسابقات و افزایش چشمگیر سفرهای هوایی، انتقادات گستردهای را برانگیخت و فشار بر زیرساختهای شهری و منابع عمومی، بار دیگر این واقعیت را برجسته کرد که هزینههای میزبانی، فراتر از آن چیزی است که در روایتهای رسمی ارائه میشود.
جام جهانی ۲۰۲۶ تصویری دوگانه را برای افکارعمومی جهان به نمایش گذاشت؛ از یک سو، شکوه و جذابیت فوتبال در بالاترین سطح و از سوی دیگر، نشانههایی از گرفتار شدن این رویداد در چرخهای از تصمیمگیریهای ناهماهنگ و کوتاهمدت؛ چرخهای که در آن، منافع اقتصادی و تولید ثروت بر اصول بنیادین ورزش، عدالت رقابتی و تجربه هواداران سایه میافکند.
اما یک واقعیت مهم همچنان پابرجاست؛ آیا فوتبال هنوز زبان مشترک ملتهاست؟ شور و شوق میلیونها نفر در سراسر جهان نشان داد این ورزش همچنان توانایی گرد هم آوردن انسانها، فراتر از مرزها و اختلافات را دارد. همین ظرفیت است که ضرورت بازنگری در مسیر کنونی را دوچندان میکند. جام جهانی ۲۰۲۶، در کنار تمام زیباییها و جذابیتهای منحصربهفرد خود، هشداری جدی برای تصمیمسازان فوتبال جهان به همراه داشت؛ هشداری درباره ضرورت اصلاح در شیوههای حکمرانی. بیتردید اگر سرنوشت معادلات فوتبالی جایی جز مستطیلسبز رقم بخورد و تصمیمگیریها به معادلات پشت پرده سیاستمداران وابسته شود، دیگر نمیتوان انتظار داشت معجزه اثرگذار و جذاب این رشته همچنان پابرجا بماند.
مسعود معینی، عضو پیشین کمیته فنی فدراسیون فوتبال در گفتوگو با «ایران»:
فینال جام جهانی، قله هیجان جهان است
مهری رنجبر/ در فینال جام جهانی، فوتبال به اوج درام، تاکتیک و هیجان میرسد؛ تقابل دو تیمی که از پیچ و خم یک تورنمنت نفسگیر عبور کردهاند تا در آخرین ایستگاه، برای جاودانگی با تمام انرژی و توان مقابل حریف مبارزه کنند. در این میدان، جزئیات کوچک سرنوشتساز میشوند و تجربه، جسارت و نبوغ تاکتیکی، مرز میان قهرمانی و ناکامی را تعیین میکند. به بهانه بازی فینال جام جهانی ۲۰۲۶ گفت و گویی با مسعود معینی، عضو سابق کمیته فنی فدراسیون فوتبال انجام دادهایم که در ادامه می خوانید:
مسعود معینی، عضو پیشین کمیته فنی فدراسیون فوتبال، در گفتوگو با «ایران» فینال جام جهانی ۲۰۲۶ را یکی از تماشاییترین و پرهیجانترین تقابلهای تاریخ فوتبال توصیف میکند و میگوید:«جدال دو قدرت بزرگ، اسپانیا و آرژانتین، قله هیجان فوتبال جهان خواهد بود.»
او با اشاره به مسیر آرژانتین تا فینال میگوید:«آرژانتین تیمی باتجربه و جهاندیده است؛ تیمی که در دو، سه مسابقه تا آستانه شکست پیش رفت، اما هر بار با درخشش لیونل مسی به کورس بازگشت. مسی در این تورنمنت، بهواقع ۵۰ درصد برگ برنده آرژانتین بوده و سایر بازیکنان نیز وابستگی محسوسی به او دارند. حضورش نهتنها از نظر فنی، بلکه از نظر روحی و انگیزشی، نیروی مضاعفی به تیم تزریق کرده است.»
معینی در ادامه به نقش تأثیرگذار مسی در ترکیب تیم ملی آرژانتین اشاره میکند:«حتی سکوت سرمربی هم گویای این بود که درون زمین، بازیکنی وجود دارد که هدایت و هماهنگی تیم را بر عهده گرفته و در عمل جای نگرانی برای کادر فنی باقی نگذاشته است. مفهوم «به آب و آتش زدن» تیمها در جام جهانی ۲۰۲۶، بهوضوح در عملکرد آرژانتین دیده شد. بسیاری از تیمها وقتی در دقایق پایانی عقب میافتند، به تاکتیکهای کهنه مانند ارسالهای بیهدف از جناحین روی میآورند، اما آرژانتین با برنامه، جسارت و خلاقیت بازی کرد و مسی محور شکلگیری بسیاری
از اتفاقات بود.»
معینی با مرور دیدار نیمهنهایی آرژانتین برابر انگلیس توضیح داد:«انگلیس موفق شد یک گل به آرژانتین بزند، اما از دقیقه ۸۰ به بعد، تازه نمایش واقعی آرژانتینیها آغاز شد. با نقشآفرینی مسی، روند بازی تغییر کرد و در نهایت این تیم به نتیجه دلخواهش رسید. پاسهای دقیق و حسابشده او در عمل مهارنشدنی بود؛ هرچند تیمهای مقابل برنامههایی برای مهار او داشتند، اما در عمل ناکام ماندند.»
او در تمجید از آمادگی فوقالعاده کاپیتان آرژانتین میگوید:«مسی به حدی درخشان ظاهر شد که کمتر کسی باور میکرد در آستانه ۳۹ سالگی، چنین آماده، باانگیزه و تأثیرگذار باشد. او، هم گل زد، هم پاس گل داد و هم، تیم را هدایت کرد.»
معینی در ادامه توضیح میدهد:«امشب هواداران فوتبال شاهد یکی از خاصترین و باکیفیتترین فینالهای تاریخ جام جهانی خواهند بود. معمولاً تیمها برای هر بازی سناریوی مشخصی دارند که از سوی مربی به کاپیتان و سپس به بازیکنان منتقل میشود. در این سناریوها، جایی برای اتکا به موقعیتهای نصفه و نیمه یا ارسالهای بیهدف نیست. با این حال، آنچه آرژانتین را به فینال رساند، فراتر از تاکتیکهای کلیشهای بود؛ نمایشی مبتنی بر خلاقیت، کیفیت فردی و در رأس آن درخشش مسی.»
او درباره دشواری این تقابل برای هر دو تیم حاضر در میدان میگوید:«فینال، بازی راحتی برای هیچیک از دو تیم نیست. به نظرم در ۹۰دقیقه، شاهد حسابشدهترین و دقیقترین حرکات از سوی هر دو تیم خواهیم بود. اسپانیا تیمی برنامهمحور است که در فاز هجومی، الگوهای از پیش طراحیشده متعددی برای خلق موقعیت و تمام کردن دارد، اما در سوی مقابل، هیچ تیمی به اندازه آرژانتین تجربه حضور در جام جهانی را ندارد.»
مسعود معینی نیمه دوم را نقطه عطف این تقابل میداند:«در بازیهای بزرگ، نیمه دوم اهمیت ویژهای دارد. بسیاری از اتفاقات تعیینکننده در همین نیمه رقم میخورد و آرژانتین در این جام، نمونه بارز تیمی بود که توانایی تغییر استراتژی در نیمه دوم را دارد؛ با این حال، مشخص نیست آنها مقابل اسپانیای هماهنگ، با بازیکنان باهوش و مربی کاربلدش، چه سناریویی را برای رسیدن به جام در نظر گرفتهاند. همین ابهام، فینال را به مسابقهای غیرقابل پیشبینی تبدیل میکند.»
معینی در ادامه با اشاره به ماهیت غیرمنتظره فینال اضافه میکند:«تمام لحظات این بازی برای تماشاگران غیرمترقبه خواهد بود. بدون شک برنامههایی در زمین رو میشود که از حالا برای هیچکس قابل پیشبینی نیست. اگرچه شکست دادن اسپانیا کار بسیار دشواری است، اما آرژانتین با اتکا به تجربه و درخشش مسی، میداند چگونه حریف مدعی خود را از پیشرو بردارد. به اعتقاد من، آرژانتین در نهایت اسپانیا را شکست میدهد و قهرمان میشود.»
او در ادامه به نقش عوامل بیرونی در سرنوشت فینال اشاره میکند و میگوید:«کنترل بازی مهمترین عامل است. این کنترل در دو بعد شکل میگیرد؛ اول در رختکن، جایی که سرمربی با تعیین دقیق وظایف فردی، تمرکز ذهنی بازیکنان را شکل میدهد و نقش هر بازیکن را در چارچوب تیمی مشخص میکند. اما بعد دوم، درون زمین و مواجهه با موج تماشاگران است؛ جایی که بازیکنان باید تمرکز احساسی خود را حفظ کنند، تحتتأثیر جو قرار نگیرند و بتوانند برنامههای تیم را بهدرستی
اجرا کنند.»
معینی در توصیف ابعاد اجتماعی این دیدار نیز میگوید:«وقتی دو تیم در بالاترین سطح فوتبال جهان به فینال میرسند، طبیعی است که جذابیت بازی برای مردم سراسر دنیا به اوج برسد. تیمهایی که با برنامههای ویژه به میدان میآیند و با اجرای آنها، تماشاگران را میخکوب میکنند. به نظر من حتی تعداد بینندگان این بازی از دو میلیارد نفر هم فراتر خواهد رفت.»
فستیوال دوئلهای بزرگ در فینال جام ۲۰۲۶
جنگ ستارهها
گروه ورزشی / جدال میان آرژانتین و اسپانیا در فینال جام جهانی ۲۰۲۶ از آن دست مسابقاتی است که آمار، پیش از به صدا درآمدن سوت آغاز، مسیر احتمالی بازی را ترسیم میکند. این دیدار، فستیوالی از دوئلهای بزرگ است؛ جایی که منطق کلاسیک فوتبال، در برابر توانمندیهای فنی ستارهها رنگ میبازد.
آرژانتین با میانگین ۱.۸ گل در هر بازی و نرخ تبدیل موقعیت نزدیک به ۱۸ درصد، تیمی است که از حداقل فرصتها، حداکثر بهره را میبرد. در سوی دیگر، اسپانیا با ۶۳درصد مالکیت توپ و دقت پاس ۹۰ درصدی، نبض بازی را در اختیار دارد و با میانگین ۶.۵ پاس کلیدی در هر مسابقه، حملاتش را مرحلهبهمرحله و با حوصله میسازد. براین اساس، روایت این مسابقه میان دو مفهوم شکل میگیرد: «ضربه نهایی» در برابر «ساختار».
در قلب میدان، نگاهها به تقابل لیونل مسی و رودری دوخته شده است؛ جایی که خلاقیت در برابر انضباط قرار میگیرد. مسی با میانگین ۳.۲ دریبل موفق و ۲.۷ پاس کلیدی در هر بازی، موتور خلق موقعیت آرژانتین به شمار میرود، در حالی که رودری با ثبت ۸.۹ توپگیری و قطع پاس، مهمترین مانع در برابر این جریان است. هر بار که این دو در یک قاب قرار میگیرند، سرنوشت یک حمله یا حتی یک ضدحمله، در همان لحظه رقم میخورد.
در کنارهها، لامین یامال با نرخ موفقیت دریبل ۶۲ درصدی، نماینده جسارت نسل جدید اسپانیاست؛ بازیکنی که در هر مسابقه بهطور میانگین چهار بار وارد دوئل مستقیم میشود. مقابل او، تاگلیافیکو قرار دارد که تنها ۱.۳ دریبل موفق در هر بازی علیه خود پذیرفته است. این تقابل تعیین خواهد کرد که آیا اسپانیا قادر به ایجاد عرض مؤثر در حملاتش خواهد بود یا خیر.
در میانه میدان، جدال انزو فرناندز و پدری، نبردی بر سر ریتم بازی است. انزو با ۷.۴ پاس پیشرونده و گرایش به بازی عمودی، در برابر پدری قرار میگیرد که با میانگین ۸۸ پاس و دقت ۹۲ درصدی، ضرباهنگ بازی را کنترل و مدیریت میکند؛ یکی سرعت میبخشد و دیگری آن را مهار میکند.
در نهایت، خط حمله آرژانتین با میانگین ۱۱.۸ شوت و ۵.۱ شوت در چارچوب در هر مسابقه، برابر خط دفاعی اسپانیا قرار میگیرد که تنها ۰.۷ گل در هر بازی دریافت کرده است. اینجاست که آمار، به اوج معنا میرسد و اعداد، به زبان سرنوشت تبدیل میشوند. این فینال، میدان اختلافهای کوچک است؛ جایی که برتریهای ناچیز در دوئلهای یکبهیک، حتی در حد چند درصد، میتواند سرنوشت جام را تعیین کند.
انتهای پیام/