میدان و دیپلماسی؛ دو مسیر مکمل برای تأمین منافع ملی

  محمد رشیدی، عضو هیأت رئیسه مجلس شورای اسلامی / 

در شرایطی که کشور همزمان در میدان دفاعی و عرصه دیپلماسی با چالش‌های مهمی مواجه است، نگاه تقابلی به این دو حوزه، ساده‌انگاری واقعیت‌های راهبردی است. ملت ایران، ملتی نیست که ادامه جنگ را بخواهد؛ اما در صورت هر گونه تجاوز، از حق دفاع مشروع خود استفاده خواهد کرد و پاسخی قاطع و قدرتمند به دشمن خواهد داد.

در عین حال، دیپلماسی نیز ابزاری برای دفاع از حقوق ملت و بازگرداندن حقوقی است که در سال‌های گذشته از جمله در نتیجه تحریم‌های نفتی و غیرنفتی، تحت‌تأثیر فشارهای خارجی قرار گرفته است. از این منظر، میدان و دیپلماسی، نه دو مسیر متعارض، بلکه دو ابزار مکمل برای تأمین منافع ملی هستند. همان‌گونه که نیروهای نظامی در میدان از کشور دفاع می‌کنند، دستگاه دیپلماسی نیز باید با تکیه بر ظرفیت‌های ملی، از حقوق ایران صیانت کند.

اما در دو جریان مورد اشاره، رئیس مجلس بویژه آنها که با ساده‌انگاری فقط از جنگ سخن می‌گویند و هر گونه تعامل را نفی می‌کنند، باید گفت جمهوری اسلامی ایران از ارکان و سازوکارهای مشخصی برای اتخاذ تصمیمات راهبردی برخوردار است. بر اساس قانون اساسی، تصمیم‌گیری درباره جنگ و صلح در حوزه اختیارات رهبری است و شورای عالی امنیت ملی نقش بازوی مشورتی ایشان را بر عهده دارد.

مجلس شورای اسلامی نیز در چارچوب وظایف قانونی خود می‌تواند در موضوعات مرتبط اظهار نظر کند. بنابراین، تصمیمات مربوط به میدان و دیپلماسی باید در چارچوب ارکان نظام و سازوکارهای قانونی آن دنبال شود. در موضوع مذاکره نیز مسأله، نفی همیشگی گفت‌وگو نیست، بلکه فراهم شدن شرایطی است که مذاکره بتواند به تأمین حقوق ملت ایران منجر شود.

هنگامی که طرف مقابل به تفاهمنامه و تعهدات پیشین خود پایبند نمانده است، بازگشت به گفت‌وگو بدون توجه به این سابقه، منطقی نخواهد بود.

بر همین اساس، بازگشت دشمن به تعهدات خود و پذیرش شروط تعیین ‌شده از سوی مسئولان نظام، از جمله هفت شرط مطرح‌ شده، از الزامات ازسرگیری مذاکره خواهد بود. مذاکره زمانی می‌تواند در خدمت منافع ملی قرار گیرد که عزت کشور و مصلحت مردم حفظ شود و به ابزاری برای تحمیل خواسته‌های یک‌جانبه تبدیل نشود.

بر همین اساس در همه مذاکرات غیرمستقیمی که با دشمن داشته‌ایم، عزت ایران و مصلحت مردم حفظ شده و غرض دشمن که تسلیم ایران بوده، هیچ‌گاه اتفاق نیفتاده است.

هدف جمهوری اسلامی ایران، چه در میدان دفاعی و چه در عرصه دیپلماسی، مقابله با تحمیل و تثبیت دستاوردهای ملت است؛ زیرا بر خلاف دشمن که نه در جنگ و نه در مذاکره به اهدافش نرسیده و عصبیتش از هر دو شکست هویداست، جمهوری اسلامی ایران بنا دارد تا سرحد امکان در هر  دوی این حوزه‌ها نتیجه بگیرد و پیروزی‌ها و دستاوردهای نظامی ملت را در میدان دیپلماسی تثبیت کند.

در قالب چنین هدفی، پیروزی پایدار از مسیر هماهنگی میدان و دیپلماسی به دست می‌آید و نه تقابل میان آنها. موفقیت زمانی کامل خواهد شد که ظرفیت‌های هر دو عرصه به نتیجه‌ای ملموس و پایدار برای ملت ایران منجر شود.