قدرت برای صلح
صباح زنگنه دیپلمات پیشین ایران در منطقه در یادداشتی به مهمترین ویژگیها و نکات برجسته نطق شب گذشته رئیسجمهور در مجمع عمومی سازمان ملل پرداخت.
سخنان مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران در مجمع عمومی سازمان ملل را میتوان تلاشی برای تبیین نسبت میان «قدرت»، «امنیت» و «صلح» در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران دانست. محور اصلی این مواضع آن است که ایران قدرت را به عنوان ظرفیت بازدارندگی، دفاع از استقلال ملی و ابزاری برای دستیابی به صلح پایدار تعریف میکند؛ رویکردی که در بستر تحولات امنیتی و درگیریهای سال ۲۰۲۵ میان ایران، اسرائیل و آمریکا اهمیت بیشتری یافته است. در این چارچوب، جنگ و مذاکره الزاماً دو مفهوم متعارض نیستند. ایران از یکسو بر آمادگی خود برای دفاع تأکید دارد و از سوی دیگر، مذاکره و دیپلماسی را مسیر حل اختلافات میداند اما مذاکره را زمانی مؤثر میداند که با تهدید نظامی، فشار و فریب همراه نباشد. از این منظر، مذاکره از موضع آسیبپذیری الزاماً به صلح منجر نمیشود و دیپلماسی هنگامی میتواند پایدار باشد که در کنار آن، توان بازدارندگی و دفاعی نیز وجود داشته باشد. بنابراین، پیام اصلی این است که مقاومت در برابر فشار و آمادگی برای مذاکره، دو سیاست مکمل برای دستیابی به صلحاند.
در موضوع هستهای نیز پزشکیان بر صلحآمیز بودن اهداف ایران از جمله تولید انرژی، کاربردهای پزشکی، کشاورزی و امنیت غذایی تأکید میکند. در این نگاه، مسأله هستهای ایران صرفاً یک موضوع فنی نیست، بلکه به حقوق برابر کشورها و اعتبار نظام عدم اشاعه مربوط میشود. طرح موضوع توانمندی هستهای اسرائیل از سوی ایران نیز در همین چارچوب، نقد آن چیزی است که تهران «استاندارد دوگانه» در نظام بینالملل میداند. از این منظر، قواعد بینالمللی زمانی میتوانند مبنای امنیت باشند که درباره همه کشورها عادلانه و یکسان اعمال شوند.
یکی دیگر از محورهای مهم این مواضع، امنیت منطقهای است. ایران همسایگان خود را رقیب نمیداند، بلکه آنان را دارای سرنوشت مشترک میداند و معتقد است امنیت ایران از امنیت منطقه جدا نیست. بر این اساس، ایجاد یک نظم امنیتی درونمنطقهای میتواند وابستگی به قدرتهای خارجی را کاهش دهد و زمینه مدیریت بومی بحرانها را فراهم کند. از نگاه ایران، حضور و مداخله قدرتهای فرامنطقهای نهتنها الزاماً امنیت ایجاد نکرده، بلکه در مواردی به گسترش ناامنی انجامیده
است.
در مجموع سخنان آقای پزشکیان بر پیوند میان عدالت و امنیت تأکید دارد و پیام محوری این مواضع را میتوان چنین خلاصه کرد: ایران قدرت میخواهد، اما قدرت را برای جنگ نمیخواهد؛ قدرت را برای بازدارندگی، دفاع از استقلال و ایجاد زمینه برای صلح میخواهد. از این منظر، ایران از میز مذاکره فرار نمیکند، اما تحقق صلح را در گرو کنار گذاشتن تهدید و تجاوز و بازگشت به عقلانیت، دیپلماسی و رعایت اصول عادلانه در روابط بینالملل
میداند.
انتهای پیام/