میدل ایست آی بررسی کرد؛
چرا حماس نباید اشتباهات تاریخی فتح را تکرار کند؟
اختلاف میان جنبش فتح و حماس بر سر شروط آشتی ملی، بار دیگر بحران نمایندگی سیاسی فلسطینیان و ناکامی راهبرد مذاکرات اسلو را آشکار کرده است. محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، خواستار آن شده که حماس پیش از مشارکت در نهادهای ملی، برنامه سیاسی سازمان آزادی‌بخش فلسطین، شناسایی اسرائیل، راه‌حل دوکشوری و محدود کردن مقاومت به روش‌های مسالمت‌آمیز را بپذیرد. همچنین تشکیل دولت تکنوکرات تحت انتصاب عباس، انحصار سلاح در اختیار یک مرجع و واگذاری مذاکرات با اسرائیل به سازمان آزادی‌بخش از شروط مطرح‌شده است!
مسئله اصلی این است که آشتی ملی به پذیرش یک‌جانبه برنامه فتح مشروط شده؛ جریانی که پس از بیش از سه دهه مذاکره، نه استقلال فلسطین را محقق کرده و نه مانع گسترش شهرک‌سازی شده است. توافق‌های اسلو در سال ۱۹۹۳ با شناسایی متقابل اسرائیل و سازمان آزادی‌بخش آغاز شد، اما اسرائیل در مقابل، تعهد الزام‌آوری برای پایان اشغال، تشکیل کشور مستقل فلسطینی، بازگشت پناهندگان یا واگذاری حاکمیت بر قدس شرقی نپذیرفت. هم‌زمان، جمعیت شهرک‌نشینان افزایش یافت و سرزمین‌های موردنظر برای تشکیل کشور فلسطین با شهرک‌ها، ایست‌های بازرسی و زیرساخت‌های نظامی تکه‌تکه شد.
فتح همچنان به چارچوبی پایبند است که نهادها و مناسبات امنیتی تشکیلات خودگردان را شکل داده، اما دستاوردهای وعده‌داده‌شده آن محقق نشده‌اند. این وضعیت با بحران مشروعیت نیز همراه است: عباس از سال ۲۰۰۵ تاکنون در قدرت مانده و انتخابات پارلمانی از سال ۲۰۰۶ برگزار نشده است. بنابراین، تحمیل شروط سیاسی از سوی رهبری‌ای که مدت‌هاست رأی تازه‌ای نگرفته، با ادعای نمایندگی همه فلسطینیان ناسازگار است.
در سطح بین‌المللی، جنگ غزه و تحولات حقوقی مرتبط با اقدامات اسرائیل، انتقادها از اشغال، شهرک‌سازی و مبانی نظم سیاسی حاکم بر فلسطین تاریخی را گسترش داده است. در چنین فضایی، محدود کردن وحدت ملی به شناسایی اسرائیل و احیای فرمول اسلو می‌تواند دامنه بحث درباره آزادی، برابری و حق بازگشت آوارگان را تنگ کند.
البته حماس نیز باید تصمیم‌های خود را ارزیابی کند. پذیرش مرزهای ۱۹۶۷ در سند سال ۲۰۱۷ و آزادی یک گروگان اسرائیلی‌آمریکایی در سال ۲۰۲۵ بدون تضمین‌های الزام‌آور، نمونه‌هایی از امتیازهایی هستند که الزاماً به تعهد متقابل منجر نشدند. آشتی پایدار مستلزم اصلاح سازمان آزادی‌بخش، برگزاری انتخابات، پاسخ‌گویی نهادها و مشارکت همه جریان‌هاست؛ وحدتی که حقوق ملی فلسطینیان را حفظ کند و اختلاف بر سر ساختار سیاسی و شیوه مقاومت را از مسیر مشارکت دموکراتیک مدیریت کند.
انتهای پیام/