هنگامی که ستارههای ورزشی در میدان رقابت میدرخشند، جامعه بهطور ناخودآگاه از آنان انتظار دارد که فراتر از عرصه ورزش، در حوزههای اجتماعی و فرهنگی نیز نقشآفرین باشند. این نقشآفرینی، نهتنها بر اعتبار حرفهای آنان میافزاید، بلکه نامشان را در حافظه تاریخی یک ملت ماندگار میکند.
از خرداد سال گذشته تاکنون، اتفاقات مهم و تعیینکنندهای در کشور رخ داده است؛ تحولاتی که بهنظر میرسد هنوز درک دقیق و عمیقی از ابعاد آن، حتی در میان بخشی از کسانی که خود را اهل سیاست و تحلیلگر مسائل سیاسی میدانند، شکل نگرفته است.
موضوع مسئولیت اجتماعی از مسائل کلان و بنیادین هر جامعه به شمار میرود و تحقق و نهادینهسازی آن، بهویژه در حوزه ورزش، میتواند نقشی اثرگذار و تعیینکننده در ارتقای فرهنگ عمومی و توسعه اجتماعی ایفا کند.
یکی از عوامل بنیادی برای بقای هر جامعه، مسئولیتپذیری اجتماعی است. همه افراد، سازمانها و اصناف، علاوه بر تکالیف مرتبط با حوزه تخصصی خود، وظایفی نیز در قبال جامعه بر عهده دارند که توجه به آنها میتواند به حل بسیاری از مسائل اجتماعی و نیز حفظ و تقویت همبستگی اجتماعی منجر شود.
ورزش در عصر حاضر، صرفاً میدان رقابت و سنجش تواناییهای جسمانی نیست، بلکه به عرصهای اثرگذار در شکلدهی به نگرشها، ارزشها و جریانهای فرهنگی جامعه تبدیل شده است.
موضوع مسئولیت اجتماعی ورزشکاران، بهعنوان یکی از شاخصههای اثرگذار در شکلدهی به فرهنگ عمومی و ارتقای سرمایه اجتماعی، همواره مورد توجه پژوهشگران و افکار عمومی بوده است.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این سالها کوشیده است با امکانات محدود، چراغ هنر را روشن نگه دارد. اما باید صادقانه گفت که ظرفیتهای موجود، پاسخگوی حجم مشکلات نیست.
بر پایه مفهوم مسئولیت اجتماعی، از آنجا که ورزشکاران حرفهای نیز عضوی از جامعه به شمار میروند و همانند سایر اقشار در برابر محیط پیرامون خود مسئولاند، ضروری است علاوه بر بهبود عملکرد ورزشی، در جهت ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی مردم نیز گام بردارند.
ضعف ساختاری در بدنه آموزشی ورزش ایران سبب شده است ورزشکاران شناختی عمیق و همهجانبه نسبت به رویکردهای فرهنگی و مفهوم «مسئولیت اجتماعی» در عرصه ورزش نداشته باشند.
مفهومسازی مسئولیت اجتماعی در حوزههایی مانند ورزش در حال قوام است. به همین دلیل بسیاری از سازمانها و باشگاههای ورزشی طرحهایی ارائه کردهاند و فعالین ورزشی و قهرمانان کنشها و اقداماتی همسو با این جنبش داشتهاند.
حسن رحیمی آزادکار ملیپوش وزن ۵۵ و ۵۷ کیلو و نفر سوم المپیک ۲۰۱۶ ریو، قهرمان و نایب قهرمان جهان و قهرمان آسیا، یکی از آنهایی است که مسئولیت اجتماعی را فراموش نکرده. او سالهاست بعد از کشتی، این بار دوشادوش رسول خادم به مردم کمک میکند.
در حالی که حضور ورزشکاران ایران در عرصه فرهنگسازی و مسئولیت اجتماعی چندان پررنگ نیست، اما نمونههای درخشانی نیز وجود دارند که با جدیت در این مسیر گام برداشتهاند.
در صدر فهرست ورزشکاران جهانی که در مسئولیتهای اجتماعی مشارکت فعال دارند، لیونل مسی و کریستیانو رونالدو قرار دارند، دو چهره جهانی که رقابتشان سالهاست نهفقط در زمین فوتبال، بلکه در عرصه انساندوستی نیز ادامه دارد.
نقشآفرینی مربیان و بازیکنان خارجی شاغل در ورزش ایران در زمینه مسئولیت اجتماعی را میتوان الگویی الهامبخش برای ورزشکاران ایرانی دانست. این چهرهها در دوران حضور خود در ایران، با مشارکت در فعالیتهای خیریه و اجتماعی، تصویری انسانی و تأثیرگذار از ورزش حرفهای به نمایش گذاشتند.
روزی که حکم «رئیس کمیته بازی جوانمردانه و مسئولیت اجتماعی» را در فدراسیون فوتبال گرفتم، حتی برخی از روزنامهنگاران ورزشی در توئیتر و اینستاگرام شوخی کردند و متلک پراندند که این پست «مندرآوردی» است! در حالیکه حتی یکبار به خودشان زحمت نداده بودند اساسنامه فدراسیون فوتبال را ورق بزنند تا ببینند ماده ۵۰ دقیقاً در مورد این کمیته است. یعنی یکی از کمیتههای رسمی و قانونی فدراسیون فوتبال که زیر نظر AFC وجود آن الزامی است.
گزاره «فرهنگ در ورزش» و نقشآفرینی ورزشکاران در ترویج فرهنگ اخلاقی و پهلوانی، همواره از مهمترین مطالبات جامعه از اهالی ورزش بوده است. این در حالی است که تقریباً تمامی باشگاههای ورزشی کشور، پیشوند «فرهنگی» را در نام خود دارند، اما رویکرد فرهنگی آنان هرگز همپای سایر فعالیتهایشان رشد نکرده و به بلوغ کامل نرسیده است.
معصومه انتظام_ دکترای جامعه شناسی سیاسی در یادداشتی نوشت: مسأله افول مشارکت سیاسی در دو دهه اخیر به یک معضل و آسیب جدی در سیاست داخلی ایران مبدل شده است.
شینا انصاری_ رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در یادداشتی نوشت: ارزشگذاری اقتصادی منابع محیط زیستی همواره یکی از دغدغههای اصلی کارشناسان و کنشگران این حوزه در سالهای اخیر بوده است.
فرزند رئیسجمهوری با بیان اینکه باید عواقب و مسئولیت انتخابهایمان را بپذیریم، اظهار کرد: بخشی از نارضایتی ما از زندگی به این برمیگردد که نمیخواهیم عواقب کارهایمان را بپذیریم.