همه ما به این واقعیت پی برده‌ایم که جنگ بخشی از واقعیت اجتماعی و سیاسی بشر است و به دلیل تجاوزات دشمنان به این سرزمین، امروز جنگ به یک واقعیت معاصر ایران هم تبدیل شده است. اما به‌رغم این آگاهی، جنگ هنوز جایگاه روشنی در مطالعات اجتماعی ایران پیدا نکرده است. موضوع این مقاله، بررسی دلایل همین غیبت است؛ اینکه چرا علوم اجتماعی ایران جنگ را کمتر موضوع نظریه‌پردازی قرار داده است؟
در این روزها که جامعه با جنگ تحمیلی مواجه است، اغلب از نخبگان علمی و دانشگاهی پرسیده می‌شود که وظیفه آکادمیسین‌ها در مواجهه با بحران جنگ چیست. در همین راستا، جامعه‌شناسان نیز با این پرسش روبه‌رو هستند که در زمانه جنگ از جامعه‌شناسی چه انتظاری باید داشت و جامعه‌شناسان برای کاهش و التیام پیامدهای این بحران چه گام‌هایی می‌توانند برای جامعه بردارند؟
امروزه فناوری دیگر فقط مجموعه‌ای از ابزارها برای سرعت بخشیدن به ارتباطات نیست؛ بلکه به بخشی از محیط زندگی انسان بدل شده و همین تغییر، پرسش تازه‌ای را پیش روی جامعه قرار داده است: انسان در جهان فناورانه جدید تا چه اندازه همچنان تصمیم‌گیرنده و صاحب اختیار باقی می‌ماند؟
فرانسیس فوکویاما برای چند دهه یکی از بحث‌برانگیزترین چهره‌های حوزه اندیشه سیاسی بوده است؛ متفکر علوم سیاسی و فیلسوفی که مقاله «پایان تاریخ؟» در سال ۱۹۸۹، نامش را به یکی از شناخته‌شده‌ترین نظریه‌پردازان جهان تبدیل کرد و سه سال بعد آن را در قالب کتاب «پایان تاریخ و آخرین انسان» بسط داد.
مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت میزبان نشستی با سخنرانی دکتر سجاد ستاری، استاد جامعه شناسی‌سیاسی دانشگاه تهران بود تا ابعاد مختلف پیش نویس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با تمرکز بر مفاهیم «زمان»، «وضعیت» و «سیاست طبیعی توسعه» را به بحث گذارد.
با نگاهی به شبکه‌های اجتماعی تعداد بسیاری از انسان‌ها و سبک‌های زندگی را می‌بینیم که هر یک در حال ارائه روایت و داستان خود هستند. روایت‌هایی از زندگی روزمره، سفر، ورزش، کافه‌گردی، فعالیت‌های شغلی و بخش‌های متعدد و متنوعی از زیست جهانی که در آن قرار دارند. اما در پشت صحنه این نمایش، چه اتفاقی در حال رخ دادن است؟ برای فهم این تغییر، باید از سطح رفتارهای فردی فراتر رفت و به منطق اجتماعی ارزش‌گذاری در جامعه امروزی توجه کرد.
کشور ما در سال‌های اخیر با تجربه‌ای متناقض از انسجام روبه‌رو بوده است؛ همبستگی درخشان در روزهای بحرانی و شکاف در زیست روزمره. در این میان، پرسش اصلی این است که چگونه می‌توان این سرمایه مقطعی را به سرمایه دائمی تبدیل کرد؟
بخش قابل‌توجهی از ناکامی سیاست‌های توسعه‌ای، از خلط دو مفهوم «صنعتی‌شدن» و «سیاست صنعتی» ناشی می‌شود. صنعتی‌شدن یک هدف توسعه‌ای است که تحقق آن بدون سیاست صنعتی، امکان‌پذیر نیست.
جنگ یکی از بسترهایی است که اندیشه و زیست ملی‌گرایانه و میهن‌دوستانه را بازتولید می‌کند. به بیان دیگر، گرایش به وطن‌خواهی ممکن است در بسترهای متنوعی تکوین یابد و رشد کند که یکی از آنها جنگ است.
جامعه سالم، جامعه‌ای است که با به رسمیت شناختن اختلاف‌ها، شکاف‌های داخلی را ترمیم می‌کند.
چهارمین نشست از سلسله نشست‌های «جنگ رمضان» با عنوان «جامعه‌شناسی هنر و جنگ» در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و با همکاری مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم برگزار شد.
«هادی خانیکی» معتقد است مساله‌ای که می‌تواند مشکل امروز ایران را حل کند و برای فردای کشور آورده داشته باشد، «گفت‌وگو»ست که کار دشواری است. به گفته او، در شرایط جنگ این امکان ایجاد شد اما از این ظرفیت به خوبی استفاده نشد و با عوامل تشدیدکننده، این اتفاقات ناگوار رخ داد که مهمترین ویژگی خطرزای آن تمایل به خشونت، دور شدن زمینه اعتماد و گفت‌وگو و قطبی‌شدن افکار عمومی است.
در روزهایی که اعتراض‌های صنفی به یکی از مسائل محوری افکار عمومی بدل شده است، دکتر شیرین احمدنیا، رئیس انجمن جامعه‌شناسی ایران، در یادداشتی با عنوان «ضرورت رصد و تحلیل اعتراضات مردمی» کوشیده است نگاه جامعه‌شناختی به این پدیده را از ورای هیجان‌های سیاسی و روایت‌های ساده‌انگارانه بازخوانی کند.
استاد جواد صفی‌نژاد، سال ۱۳۰۸ در شهرری به دنیا آمد، در رشته‌های جغرافیا و جامعه‌شناسی در دانشگاه تهران تحصیل کرد و در سال ۱۳۳۸ به عضویت «گروه تحقیق جامعه‌شناسی شهرى مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعى» دانشگاه تهران پذیرفته شد.