ویلیام کلیولند در کتاب تاریخ خاورمیانه مدرن می نویسد: مرحله اول انقلاب مشروطه با یک حرکت اعتراضی گسترده در تهران در دسامبر ۱۹۰۵ آغاز شد و تا اوت ۱۹۰۶ ادامه یافت. در این دوره، شاه با مواجهه با تظاهرات عظیم ضد دولتی که توسط بازاریان، علمای دین و اصلاحطلبان رهبری میشد، تسلیم خواستههای مردم شد و فرمان تشکیل مجلس مؤسسان را صادر کرد.
محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور در روزنامه ایران نوشت: نوآوری نایینی در تقسیم بندی حکومتها صرفاً یک ابتکار علمی نیست، بلکه دارای آثار عملی نیز هست.
محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور در روزنامه ایران نوشت: یکی از ابتکارهای جذاب نایینی در کتاب «تنبیهُ الاُمَّة و تَنْزیهُ المِلَّة» را بیشک باید در نوع تقسیمبندی حکومتها دانست. از گذشتههای دور فیلسوفان سیاست کوشیدهاند تا شکل حکومت و شیوه حکمرانی مطلوب از دیدگاه خویش را بیان کنند. از این رو، چارهای جز اشاره به انواع نظامهای سیاسی نداشته و گاه خواستهاند آنها را در قالبهای علمی و منطقی جای دهند.
محسن اسماعیلی،معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور در روزنامه ایران نوشت: گفته شد که آیتالله نایینی یکی از اهداف اساسی برپایی حکومتهای الهی را رهاسازی مردم از استبداد و احیای حق خدادادِ آنان، یعنی حق تعیین سرنوشت و آزادی به شهروندان میداند و در این باره به آیات مربوط به قیام حضرت موسی(ع) استناد میکند.