
فعال شدن مکانیزم «اسنپبک» توسط سه کشور اروپایی و اعمال مجدد تحریمهای سازمان ملل علیه ایران، چشمانداز همکاریهای تهران و مسکو را پررنگتر کرده است.



نمایندگان ایران، روسیه و چین در آژانس بین المللی انرژی اتمی در نامه ای به «رافائل گروسی» با اشاره به پایان مدت قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در ۲۶ مهرماه تاکید کردند با توجه به این خاتمه، مأموریت گزارشدهی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مورد راستیآزمایی و نظارت تحت قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد پایان یافته است.

رئیس جمهور بر تلاش دولت برای تدوین و ارائه لایحه بودجه سال آینده بدون کسری تأکید کرد و گفت: همه وزارتخانهها موظفند با اجرای انضباط مالی و کاهش هزینهها، زمینه تحقق این هدف را فراهم کنند.

سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: کلمه اسنپ بک در برجام نیست و یک اصطلاحی است که تراشیدهاند تا در صورت نقض عهد، طرف مقابل بتواند در یک پروسهای ساز و کار حل و فصل اختلاف را فعال کند و به بازگرداندن قطعنامهها برسد.

«در مواجهه با تلاش تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه پس از تعلیق تحریمها، جمهوری اسلامی ایران دو استدلال حقوقی قوی در اختیار دارد که میتواند برجام را پیش از موعد مقرر (۱۸ اکتبر) خاتمهیافته اعلام کند. استدلال اول، عدم مشروعیت تروئیکا برای استفاده از مکانیسم ماشه است، زیرا آنها خود در اجرای تعهداتشان حسن نیت نداشتهاند.

علی مسعودیان، پژوهشگر حقوق بینالملل در یاداشتی در روزنامه ایران نوشت: تقارن زمانی تقریبی تصمیمگیری شورای امنیت در فعالسازی مکانیسم ماشه و خاتمه مهلت ۱۰ ساله قطعنامه ۲۲۳۱ بر پیچیدگی حقوقی تفکیک دو ساز و کار مندرج در قطعنامه ۲۲۳۱ و برجام میافزاید.

کمیتهای تحت عنوان «کمیته ویژه اسنپ بک» در سازمان توسعه تجارت تشکیل شده که سناریوهای مختلف بعد از فعالسازی مکانیزم ماشه را بررسی و راهکارهایی برای آن ارائه میدهد.

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ ریاستجمهوری روسیه، با تأکید بر آمادگی مسکو برای گسترش همکاری با ایران در همه زمینهها، روابط دو کشور را پویا و رو به توسعه خواند. او ضمن انتقاد از فعالسازی سازوکار اسنپبک توسط اروپا، مواضع اتحادیه را غیرسازنده دانست و گفت که غرب دلیلی برای فشار بیش از حد بر ایران ندارد.

سخنگوی وزارت خارجه در عدم نشست در نشست شرم الشیخ گفت: دیدگاهها و نظرات کارشناسی تدوین شد و در نهادهای بالادستی مورد بررسی قرار گرفت در نهایت، نتیجه این بررسیها این بود که مشارکت در چنین رویدادی به نفع کشور و منافع ملی نیست.

سفرای ایران، روسیه و چین در اقدامی هماهنگ نامهای مشترک به دبیرکل سازمان ملل و رئیس شورای امنیت ارسال کردند؛ نامهای که بر پایان رسمی این قطعنامه تأکید دارد.

سید رسول موسوی در گفتوگو با روزنامه ایران، با تحلیل مواضع روسیه و چین در قبال پایان قطعنامه ۲۲۳۱، تأکید کرد که اختلافات ژئوپلیتیکی با غرب، این دو کشور را به اتخاذ مواضع مستقل در حمایت از ایران سوق داده است. او همراهی سیاسی مسکو و پکن را نشانهای از تضعیف اجماع جهانی بر سر تحریمها دانست و گفت همکاری با تهران تا زمانی ادامه دارد که ایران در چارچوب NPT باقی بماند.

علیاکبر فرازی در گفتوگو با روزنامه ایران، تأکید کرد که موفقیت در پرونده هستهای ایران تنها با استدلالهای حقوقی حاصل نمیشود، بلکه نیازمند دیپلماسی هوشمندانه و توازن در روابط با قدرتهای جهانی است. او شکاف میان اعضای شورای امنیت را عامل کاهش کارآمدی تحریمها و فرصتی برای بازتعریف معادلات بینالمللی دانست.

عبدالرضا فرجیراد با اشاره به پایان قطعنامه ۲۲۳۱، تأکید کرد که مواضع چین و روسیه در مخالفت با بازگشت تحریمها میتواند فضای جدیدی برای ایران ایجاد کند. او نقش چین را در مقابله با فشارهای غرب کلیدی دانست و گفت ادامه تجارت پکن با تهران، الگویی برای نافرمانی دیپلماتیک سایر کشورها خواهد بود.

حمید بعیدینژاد_ عضو تیم مذاکره کننده برجام در یادداشت خود برای روزنامه ایران نوشت: یکی از نخستین و مهمترین موضوعاتی که در طول مذاکرات برجام مطرح شد و تا روزهای پایانی گفتوگوها جزو اختلافات اساسی دو طرف باقی ماند، تعیین مدت زمان اعتبار این توافق بود.

حمید قنبری، مقام وزارت خارجه، با اشاره به پایان رسمی و قانونی محدودیتهای مندرج در برجام، تأکید کرد که ادعای سه کشور اروپایی درباره فعالماندن مکانیسم ماشه فاقد وجاهت حقوقی و سیاسی است. او این اقدام را مشابه رفتار غیرمشروع آمریکا پس از خروج از توافق دانست و گفت که جامعه جهانی نیز با چنین رویکردی مخالفت کرده است.

سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران تاکید کرد: قطعنامه ۲۲۳۱ هیچگونه صلاحیت یا اختیاری به دبیرکل یا دبیرخانه سازمان ملل متحد اعطا نمینماید تا نسبت به تشخیص، اعلام، اِعمال مجدد یا بازگرداندن قطعنامههایی که طبق بند عملیاتی ۸ خاتمه یافتهاند، اقدام نمایند.

گروه دوستان دفاع از منشور ملل متحد با صدور بیانیهای به مناسبت انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در تاریخ ۲۶ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ اکتبر ۲۰۲۵)، با اشاره به خروج یکجانبه ایالات متحده آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و بازگرداندن تحریمهای غیرقانونی علیه ایران، و همچنین قصور سه کشور اروپایی در انجام تعهدات خود ذیل برجام و قطعنامه ۲۲۳۱، تأکید میکند که اقدام آنها در فعالسازی سازوکار موسوم به «اسنپبک» فاقد هرگونه مبنای حقوقی و رویهای است.

سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در حاشیه اجلاس وزرای خارجه جنبش عدم تعهد در اوگاندا اعلام کرد که سند نهایی این نشست با بیش از ۱۵۰۰ بند، شامل پیشنهادهای ایران از جمله محکومیت شدید حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران است.