حضور معنادار تیم ملی در جام جهانی
رضا شجیع(رئیس مرکز نظارت بر تیمهای ملی کمیته ملی المپیک)/حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ نه صرفاً یک مسأله فنی ورزشی، بلکه تابعی از برهمکنش دو عدمقطعیت کلیدی وضعیت جنگ و رفتار میزبان است. با افزودن بُعد فضای دوقطبی با تنش اجتماعی، کیفیت تجربه تیم و هواداران بهطور مستقیم تحت تأثیر محیط اجتماعی کشور میزبان، یعنی امریکا قرار میگیرد. جمعبندی تطبیقی نشان میدهد که هرچه شدت این فضا افزایش یابد، تمرکز فنی تیم کاهش یافته و ریسکهای رسانهای و عملیاتی افزایش پیدا میکند.
در سناریوی اول (شرایط پایدار)، با فرض آتشبس و عدم کنشگری میزبان، محیطی نسبتاً متعادل شکل میگیرد و فضای دوقطبی با تنش اجتماعی در سطح حداقلی باقی میماند. در این شرایط، تیم میتواند با تمرکز کامل وارد رقابت شود و برنامهریزیهای فنی، اردوها و بازیهای تدارکاتی بدون اختلال جدی اجرا شوند. راهبرد پیشنهادی در این سناریو، تمرکز حداکثری بر آمادهسازی فنی و بازسازی انسجام تیمی است.
سناریوی دوم (دوقطبی کنترلشده)، وضعیتی است که در آن با وجود آتشبس، میزبان رویکردی فعال اتخاذ میکند و فضای دوقطبی با تنش اجتماعی در حاشیه مسابقات شکل میگیرد. در این شرایط، تیم با چالشهای غیرمستقیم مانند فشار رسانهای، تجمعات اعتراضی یا کنشگریهای اجتماعی در محل برگزاری مسابقه مواجه میشود. پیامد اصلی، افزایش بار روانی بر بازیکنان و کادر فنی است. راهکار کلیدی در این سناریو، مدیریت حرفهای ارتباطات است. طراحی پروتکلهای مشخص برای مصاحبهها، آموزش رسانهای بازیکنان و کنترل فعالیت در شبکههای اجتماعی از جمله اقدامات پیشنهادی است.
در سناریوی سوم (دوقطبی فرسایشی)، جنگ ادامه دارد اما میزبان بهصورت رسمی کنشگری نمیکند. با این حال، فضای اجتماعی بهتدریج دچار دوگانگی و تنش میشود. این وضعیت از نظر روانی فرساینده است، زیرا تیم در محیطی قرار میگیرد که دائماً سیگنالهای متناقض دریافت میکند، نه بحران آشکاری وجود دارد و نه آرامش واقعی. در این سناریو، کاهش تمرکز و افت عملکرد تیم محتمل است. راهبرد پیشنهادی، کاهش اصطکاک محیطی است.
سناریوی چهارم (تنش حداکثری چندلایه)، بدترین حالت ممکن است، جایی که تداوم جنگ با کنشگری فعال میزبان ترکیب شده و فضای دوقطبی با تنش اجتماعی به اوج میرسد. در این شرایط، تیم با مجموعهای از محدودیتها و فشارها مواجه است. از مسائل امنیتی گرفته تا فشار رسانهای و تجمعات اعتراضی. حتی امکان اختلال در روند طبیعی مسابقات نیز وجود دارد. راهبرد در این سناریو باید چندلایه و پیشدستانه باشد، ایجاد یک ستاد مدیریت بحران، پیگیری بهنگام حقوقی از طریق فیفا و آمادهسازی گزینههای جایگزین و حمایت روانی و امنیتی ویژه از بازیکنان در چنین شرایطی ضروری است.
در کنار همه تهدیدها و عدمقطعیتها، این وضعیت بالقوه میتواند به یک فرصت راهبردی نیز تبدیل شود، به شرط آنکه فدراسیون فوتبال ایران و سایر نهادهای ذیربط با رویکردی فعال، هماهنگ و مبتنی بر برنامهریزی سناریومحور عمل کنند.
حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ صرفاً یک مشارکت ساده نیست، بلکه میتواند به یک پلتفرم روایتسازی در سطح بینالمللی تبدیل شود. در چنین بستری، اگر قرار به حضور تیم ملی باشد، لازم است این حضور از سطح واکنشپذیر به سطح کنشگرانه و هدفمند ارتقا پیدا کند.
اگر این رویکرد بهدرستی اجرا شود، حتی در سناریوهای پرتنش نیز میتوان حضوری اثرگذار در جام جهانی داشت، حضوری که فراتر از نتیجه، در عرصه تصویرسازی بینالمللی نیز معنا پیدا میکند.
انتهای پیام/