اقتصاد فوتبال ایران بیمار است
در دنیا، باشگاهها با بدهی اداره نمیشوند
کاظم اولیایی/ مدیرعامل اسبق استقلال: فوتبال حرفهای در جهان پیش از آنکه یک رقابت ورزشی باشد، یک بنگاه اقتصادی است؛ بنگاهی که باید هزینههای خود را از محل درآمدهای واقعی تأمین کند. متأسفانه در فوتبال ایران هنوز این اصل اساسی پذیرفته نشده و همین موضوع ریشه بسیاری از بحرانهای امروز باشگاههای بزرگ کشور است.
استقلال و پرسپولیس به عنوان دو باشگاه پرهوادار ایران، سرمایههای اجتماعی کشور هستند، اما نحوه واگذاری آنها پس از حذف از لیگ قهرمانان آسیا به دلیل مالکیت دولتی، بدون برنامهریزی بلندمدت انجام شد. در فرایند خصوصیسازی، انتظار میرفت خریداران برنامهای مشخص برای آینده باشگاهها، توسعه درآمدها و اصلاح ساختار مالی ارائه کنند، اما چنین برنامهای مطالبه نشد و همین مسأله یکی از ضعفهای اصلی این واگذاری بود.
نگرانی امروز تنها به بدهیهای انباشته باشگاهها محدود نمیشود. وقتی باشگاهی بدون داشتن درآمد پایدار، قراردادهای سنگین امضا میکند، در حقیقت آینده خود را پیشخور کرده است. در فوتبال حرفهای هیچ محدودیتی برای پرداخت دستمزد بازیکنان وجود ندارد، اما یک اصل غیرقابل تغییر حاکم است؛ هر باشگاه تنها به اندازه درآمد واقعی خود حق هزینهکرد دارد. نه میتوان با استقراض دائمی باشگاه را اداره کرد، نه با کمکهای مقطعی و نه با منابعی که ارتباطی با فعالیت اقتصادی فوتبال ندارند.
مشکل اصلی فوتبال ایران، ضعف درآمدزایی است. تا زمانی که حق پخش تلویزیونی، درآمدهای روز مسابقه، بازاریابی، تبلیغات و بهرهبرداری از ورزشگاهها به باشگاهها تعلق نگیرد، نمیتوان انتظار داشت تراز مالی آنها مثبت شود. باشگاهی که درآمد عملیاتی ندارد، ناچار است هر سال بر حجم بدهیهای خود بیفزاید و این چرخه، در نهایت به بسته شدن پنجره نقلوانتقالات، تشکیل پروندههای حقوقی و کاهش توان رقابتی منجر خواهد شد.
از سوی دیگر، باشگاهها باید دارای برنامه میانمدت و بلندمدت باشند. اگر سیاست یک باشگاه، کاهش هزینهها یا حتی عدم جذب بازیکن خارجی است، این تصمیم باید شفاف و بر اساس یک برنامه مکتوب به هواداران اعلام شود. هوادار زمانی با مدیریت همراه میشود که بداند باشگاه بر اساس یک نقشه راه حرکت میکند، نه تصمیمهای مقطعی و روزمره.
فوتبال ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به اصلاح ساختار اقتصادی نیاز دارد. اگر باشگاهها از مسیر درآمدهای پایدار اداره نشوند و انضباط مالی جایگزین هزینهکردهای بدون پشتوانه نشود، چالش بدهی هر سال عمیقتر خواهد شد و سرمایههای اجتماعی فوتبال نیز آسیب خواهند دید. نجات فوتبال حرفهای، تنها با مدیریت حرفهای و اقتصاد حرفهای امکانپذیر است.
انتهای پیام/