فیلمساز در مقام نماینده فرهنگی / کارکردهای فراسینمایی حضور فرهادی در جشنواره کن

رضا صائمی؛ دبیر گروه فرهنگی / گرچه هنوز «داستان‌های موازی»، فیلم جدید اصغر فرهادی را ندیده‌ایم و هنوز نمی‌دانیم که این فیلم می‌تواند افتخار و اعتبار تازه‌ای را برای سینمای ایران ثبت کند یا نه، اما صرف حضور او به عنوان یک فیلمساز ایرانی که اولین نمایش فیلمش با اقبال رسانه‌ای و واکنش‌های اغلب مثبت مخاطبان در جشنواره کن همراه شده خود یک امتیاز برای سینمای ایران است که ظرفیت‌های فرهنگی این مدیوم در سطح جهانی و مناسبات بین المللی را آشکار می‌کند و پرچم سینمای ایران را در دل اروپا و قلب فرانسه بالا نگه می‌دارد. واقعیت این است که حضور سینماگران و فیلم‌های ایرانی در جشنواره‌های معتبر در شرایط کنونی یک امتیاز مضاعف محسوب می‌شود و کارکردی فرهنگی و اجتماعی دارد. در روزگاری که کشور ما در شرایط جنگ تحمیلی قرار دارد و در واقع در کانون اخبار در رسانه‌های جهان، حضور جهانی یک فیلم از فیلمساز ایرانی می‌تواند ریشه‌های فرهنگی تمدن ایرانی را بار دیگر در افکار عمومی و اذهان جهانی برجسته کرده و نشان دهد ایران کشور متمدنی است و صاحب فرهنگ صلح‌اندیشانه که در روایت‌های هنری‌اش هویداست. در جهان امروز فرهنگ برخلاف نظر مارکس، روبنا، بازتاب و انعکاسی از نظام معیشتی و اقتصادی نیست. فرهنگ خود به زیربنای نظم نوین جهانی بدل شده که حتی اقتصاد و مناسبات آن را نیز طبق معادلات خود صورت‌بندی می‌کند، به طوری که آنچه بر جهان امروز استیلا یافته اقتصاد فرهنگ است نه فرهنگ اقتصادی! در میان ابزارهای گوناگون فرهنگی شاید هیچ چیز به اندازه سینما در جهان تصویری امروز قابلیت و ظرفیت تبدیل شدن به دیپلماسی فرهنگی را نداشته باشد.  امروزه درعلوم سیاسی این مسأله بشدت مورد توجه قرار گرفته که افتخارات فرهنگی، هنری و ورزشی می‌تواند به قدرت سیاسی یک کشور در عرصه بین‌المللی بیفزاید. 
پیش از فرهادی کسانی مثل عباس کیارستمی و مجید مجیدی هم با درخشش در عرصه‌های بین‌المللی موفق شدند فارغ از افتخارات سینمایی- هنری بر اعتبار سیاسی ایران در جهان بیفزایند. 
همین که نام ایران در رسانه‌های کشورهای مختلف دنیا با ارجاع به موفقیت‌ها و افتخاراتش برده می‌شود یک سرمایه اجتماعی جهانی به وجود می‌آید که نمی‌توان ارزش و قدرت آن را در مناسبات سیاسی بین‌المللی دست‌کم گرفت.  موفقیت‌ها و موفقیت سینماگران و هنرمندان دیگر در جشنواره‌های مختلف جهانی، واجد ظرفیت‌های فراسینمایی است که باید متوجه آن بود و تلاش کرد از آن ظرفیت به‌عنوان یک دیپلماسی فرهنگی استفاده کرد.  ممکن است در داخل یا از منظر نقد سینمایی به فیلمی اشکال وارد کرد یا آن را دوست نداشت، اما وقتی آن اثر درعرصه جهانی صاحب رتبه و مقامی می‌شود افتخار و اعتبار آن برای همه ملت ایران بوده و یک افتخار ملی 
به حساب می‌آید.