باید «ما» را دوباره بسازیم

حسین سیمایی، روز سه‌شنبه در آیین رونمایی از مجموعه کتاب ۱۲ جلدی «تجربه‌های جهانی بازسازی پساجنگ» در موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، با اشاره به محتوای این مجموعه گفت: سخت‌ترین روز یک کشور، روزی نیست که لزوماً جنگ شروع می‌شود؛ بلکه روزی است که جنگ تمام شده و مردم باید ببینند چگونه دوباره با هم زندگی کنند و آبادانی را از کجا شروع کنند و اولویت‌هایشان چیست.

به گزارش ایرنا، وی افزود: جنگ فقط ویرانی‌های فیزیکی و مادی به ارمغان نمی‌آورد، بلکه اعتماد را نیز از بین می‌برد؛ بنابراین خیلی مهم است که هوشیار باشیم و بفهمیم چگونه باید امید از دست‌رفته را دوباره بسازیم.

سیمایی گفت: بر همین اساس، چند درس سیاستگذاری وجود دارد. نخست اینکه بازسازی با امنیت آغاز می‌شود. امنیت فقط امنیتی نیست؛ اقتدار نظامی، سپر دفاعی و تجهیز به موشک و پهپاد یک ضرورت است، اما برای ساختن کشور کافی نیست.

وی ادامه داد: ما نیازمند امنیت روانی، امنیت اقتصادی و امنیت غذایی هستیم. اگر در کشور، مالکیت محترم نباشد، اگر سرمایه، امنیت نداشته باشد و اگر مدام گروهی روی اعصاب جامعه باشد، نمی‌توان به امنیت پایدار رسید. بنابراین باید دکترین امنیت را با همه لایه‌ها و مفاهیم آن دنبال کنیم.

وزیر علوم با اشاره به آموزه‌های حضرت امیرالمومنین (ع) اظهار داشت: در این زمینه نیز از امیرالمومنین (ع) می‌توان راه درست را پیدا کرد. البته این به معنای دوقطبی‌سازی نیست و آینده نیازمند گفت‌وگو برای شناخت اولویت‌هاست.

سیمایی افزود: از علی بن ابیطالب (ع) روایت بسیار زیبایی درباره علت عقب‌ماندگی ملت‌ها وجود دارد. این پرسش که چرا بعضی ملت‌ها عقب افتادند، پرسشی همیشگی است و درباره آن ده‌ها کتاب، صدها مقاله و هزاران پروژه اجرا شده است.

وی توضیح داد: حضرت، چهار دلیل را برای عقب‌ماندگی ملت‌ها نام می‌برد که یکی از آنها این است که سرمایه‌های کشور را صرف فرعیات کنیم و به جای پرداختن به اصل‌ها، اهتمام خود را صرف مسائل فرعی کنیم. این روایت باید برای ما مهم جلوه کند؛ چراکه همین الان نیز باید ببینیم آیا واقعاً به اصول می‌پردازیم یا نه.

وزیر علوم، درس دوم سیاستگذاری در دوره پساجنگ را آغاز سریع زندگی عادی دانست و گفت: در پساجنگ باید خیلی سریع زندگی عادی را آغاز کرد. منظورم این نیست که دولت و کشور نباید به پروژه‌های بزرگ بپردازند؛ پروژه‌های بزرگ بسیار خوب هستند و باید زیرساخت‌ها را ساخت، اما آنچه برای مردم ملموس است، خدمات آب، انرژی، مدرسه، دانشگاه و حمل‌ونقل است.

سیمایی افزود: اگر مردم دوباره به زندگی برگردند، وظیفه دولت این است که قابلیت زیستن را ایجاد کند و بعد، توسعه را دنبال کند.

عدالت نباید با چرخه انتقام، یکی پنداشته شود

وی عدالت را سومین درس سیاستگذاری در دوره پساجنگ عنوان کرد و گفت: عدالت یک ضرورت است و در پساجنگ اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، اما عدالت نباید با چرخه انتقام، یکی پنداشته شود.

وزیر علوم ادامه داد: قربانیان جنگ اگر فراموش شوند، احساس بی‌عدالتی می‌کنند. سوال این است که با گذشته چه باید کرد؟ اگر گذشته را کاملاً نادیده بگیریم، سختی‌هایی ایجاد می‌شود و اگر بخواهیم مدام به فکر انتقام باشیم نیز مشکلات دیگری ایجاد خواهد شد؛ بنابراین باید میان عدالت و گذشت، تعادل ایجاد کرد.

سیمایی، چهارمین و مهم‌ترین موضوع در بازسازی را بازسازی مفهوم «ما» دانست و اظهار داشت: مهم‌ترین چیزی که باید بازسازی شود، «ما» است. ساختمان را می‌شود دوباره ساخت، اما اگر گروه‌های اجتماعی بعد از جنگ همچنان بازسازی نشده باشند، بازسازی واقعی محقق نشده است.

وی گفت: بازسازی زمانی محقق می‌شود که انسان‌ها دوباره منافع مشترکی برای با هم بودن و کنار هم زیستن پیدا کنند. اگر دانشجویانی که متعلق به گروه‌های مختلف هستند، وقتی وارد دانشگاه می‌شوند، ببینند که یک منفعت مشترک برای با هم بودن وجود دارد، آن وقت «ما بودن» شکل می‌گیرد و تداوم پیدا می‌کند.

وزیر علوم تاکید کرد: بازسازی فقط در جنبه اقتصادی نیست و باید به این موضوع توجه کرد که بازسازی از بالا باید هدایت شود، اما از پایین ساخته شود. همه گروه‌ها باید در بازسازی مشارکت داشته باشند؛ بخش خصوصی در اقتصاد، انجمن‌ها و نهادهای مدنی باید در کنار یکدیگر به بازسازی بپردازند.

سیمایی با اشاره به مجموعه ۱۲ جلدی «تجربه‌های جهانی بازسازی پساجنگ» گفت: وقت من کم است و یکی دو مورد دیگر داشتم که از آنها صرف‌نظر می‌کنم، اما جا دارد که این مجموعه فقط در کتابخانه‌ها و برای افراد خاص باقی نماند و به توصیه‌ها و مفاهیم کاربردی تبدیل شود.

وی افزود: این مجموعه، تجربه کشورهای مختلف را در اختیار کشور و مردم قرار داده و می‌تواند به مردم امید بدهد. ما در نیم قرن گذشته دو جنگ ویرانگر داشته‌ایم؛ جنگ هشت سال طول کشید، اما نسل جدیدی که آن جنگ هشت ساله را تجربه نکرده است، ممکن است تصور کند که همه چیز تمام شده و زندگی به پایان رسیده است.

وزیر علوم اظهار داشت: وقتی جنگ‌ها، بازسازی‌ها و ساخته شدن‌های بهتر را نشان می‌دهیم، جامعه امید پیدا می‌کند که می‌شود از دل ویرانی‌ها به یک جامعه بهتر، سالم‌تر و سامان‌یافته‌تر رسید.

سیمایی تاکید کرد: باید در قالب‌های مختلف به ترویج این ایده‌ها و مفاهیم بپردازیم و کار به همین‌جا ختم نشود؛ هم ترویج اجتماعی و عمومی انجام شود و هم حاصل این پروژه و گردآوری تجربه‌ها در دولت برای دستگاه‌های مختلف ارسال شود.

وی ادامه داد: حتی شاید لازم باشد در دولت به نحوی جمع‌بندی شود که مثلاً در یک ارائه ۱۵ دقیقه‌ای برای اعضای دولت مطرح شود تا با هوشیاری، بازسازی را شروع کنیم.

سیمایی با اشاره به سخنان معاون پژوهشی وزارت علوم گفت: دکتر ابطحی به خوبی اشاره کردند که واقعاً بازسازی بعد از جنگ هشت ساله یک کارنامه درخشان است، اما در عین حال عبرت‌های زیادی نیز دارد.

سیمایی افزود: این تجربه بسیار فوق‌العاده بود؛ در ظرف هشت سال کشور به آرامش، رشد و توسعه رسید و در عین حال بخش‌های اجتماعی نیز در این دوره شکل گرفت و این موضوعی است که باید به آن افتخار کنیم و ادامه دهیم.

وی در پایان بر اهمیت استفاده از تجربه هشت سال پس از دفاع مقدس تاکید کرد و گفت: باید از تجربه هشت سال بعد از دفاع مقدس استفاده کنیم و در این مسیر از کمیسیون‌ها، انجمن‌های علمی، انجمن‌های مشارکت‌کننده و پژوهشگاه‌ها بهره بگیریم و ارتباط میان این مجموعه‌ها را تقویت کنیم.