مراسم سوگواری در فرهنگ ما ایرانیان، قرنهاست که با همدلی و احترام به حریم عزاداران شناخته میشود. اما در عصر سلطه دوربینهای هوشمند، حتی سوگ هم از هجوم میل به دیده شدن در امان نمانده است. آنچه در ویدیوهای منتشر شده از مراسم خاکسپاری مرحوم اکبر عبدی میبینیم، فقط ازدحام دوستداران او نیست؛ این تصاویر از یک جابهجایی بزرگ خبر میدهند؛ جایی که فرهنگ نمایش، بر فرهنگ همدلی پیروز شده است.
یک جامعهشناس و متخصص بحرانهای هویت نسلی با اشاره به رواج سلفیگرفتن با چهرههای شناختهشده در مراسم ختم و تشییع هنرمندان گفت: در جامعهای که ذهنیت حسی و مادی بر آن غلبه دارد، برخی افراد حتی فضای سوگواری را نیز فرصتی برای دیدهشدن و اثبات حضور اجتماعی خود میبینند؛ برای چنین فردی، حال صاحبان عزا یا قضاوت دیگران در درجه دوم اهمیت قرار دارد و اصل، نمایش این پیام است که «من هم هستم و باید دیده شوم».
مرگ، آخرین حریم انسان است، آخرین پرده نمایشی که دیگر مخاطب نمیخواهد، بلکه تنها احترام میطلبد. مراسم تشییع و خاکسپاری، آیین بدرقه است؛ جایی که سکوت از هر کلامی رساتر است و حضور، معنایی جز همدلی ندارد. اما انگار در روزگار سلطه شبکههای اجتماعی، حتی آیین مرگ و خاکسپاری هم از اشغال دوربینهای موبایل در امان نمانده است.