
گفتوگویی با عنوان «گرداب فکرهای تکراری» در شماره امروز روزنامه ایران منتشر شد.

گفتوگویی با عنوان «گرداب فکرهای تکراری» در شماره امروز روزنامه ایران منتشر شد.

چند بار پیش آمده ساعتها در اتفاقات گذشته دستوپا بزنید، جملات یک مکالمه تمامشده یا سناریوهای فاجعهبار آینده را در ذهن مرور کنید، بیآنکه حتی یک قدم به آرامش یا عمل نزدیکتر شوید؟ پدیدهای که در ظاهر شبیه یک تفکر عمیق به نظر میرسد، در واقع چرخهای فرساینده به نام نشخوار فکری است؛ اتفاقی که ناخودآگاه با هدف مهار نگرانیها به آن پناه میبریم، اما در نهایت کنترل ذهن را از دستمان خارج میکند.

از منظر روانشناسی، بخش مهمی از قضاوتهای روزمره انسانها از نیاز طبیعی ذهن به سادهسازی و طبقهبندی دنیای اطراف ناشی میشود. ذهن ما برای اینکه بتواند در میان حجم زیادی از اطلاعات، سریعتر تصمیم بگیرد و رفتار دیگران را تفسیر کند، از الگوهای ذهنی و تجربههای قبلی کمک میگیرد.

کودکان و نوجوانان ذاتاً میل شدیدی به عبور از خط قرمزها و آزمودن مرزها دارند؛ مرزهایی که گاهی با هیجان، گاه با کنجکاوی و گاهی با تقلید از دیگران در هم میشکنند. رفتارهای پرخطر و ممنوعیتها اغلب برای نوجوانان وسوسهبرانگیز است. مثل مهدی؛ نوجوانی که هنوز ۱۷ سالش تمام نشده بود و فقط یکی دو سال تا جشن فارغالتحصیلی فاصله داشت، اما یک روز سرد زمستانی، بیآنکه کسی متوجه شود، سوئیچ خودروی پدرش را برداشت و به دل جاده زد؛ جادهای بی انتها و سفری بی بازگشت!

ترس از تغییر تجربهای است که بسیاری از افراد در مقطعی از زندگی با آن روبهرو میشوند؛ احساسی که گاهی حتی در دل نارضایتی و فشار هم باعث میشود فرد در همان وضعیت باقی بماند. کم نیستند کسانی که در یک رابطه، شغل یا سبک زندگی نامطلوب ماندهاند و با وجود نارضایتی، تصمیم جدی برای تغییر نمیگیرند.

خبر در مورد بحران بیش از همیشه در زندگی روزمره مردم جریان دارد. روانشناسان میگویند، مسأله اصلی نه خود بحران و نه حتی حجم بالای خبرها، بلکه نحوه مواجهه ما با آنهاست.

وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به مناسبت روز ملی روانشناس و مشاور، بر نقش کلیدی این متخصصان در نظام سلامت، بهویژه در مواجهه با بحرانها تأکید کرد و از تلاشهای علمی، پیشگیرانه و بازتوانی این حوزه خبر داد.


در روزهایی که جریان اخبار متوقف نمیشود، بسیاری از افراد بیش از گذشته در معرض اطلاعات قرار میگیرند. اما این افزایش آگاهی لزوماً به درک بهتر رویدادها منجر نمیشود. گاهی برعکس، آنچه باقی میماند، نوعی درگیر ماندن با خبر است.

بهاره مینوییفر، کارشناس روانشناسی بالینی و درمانگر کودک، درباره این تأثیرات هشدار میدهد و تأکید میکند محافظت از دنیای رنگی کودکان، وظیفهای همگانی است. او میگوید:«این یک چالش بسیار مهم است؛ واقعیت این است که ما نه میتوانیم واقعیتها را از کودکان پنهان کنیم و نه قصد داریم این کار را انجام دهیم.

صدای بسته شدن در خانه، اگزوز موتور یا حتی صدای یخچال که تا همین چند وقت قبل برای اغلب ما عادی بود این روزها برایمان تصوری از خطر شده است. به محض شنیدن صدا قلبمان تند تند میزند و از جا میپریم، اما باید بدانیم که این نشانه ضعف نیست.

یک روانشناس و عضو هیأت علمی دانشگاه با هشدار نسبت به عادیسازی مصرف موادمخدر در برخی تولیدات شبکه نمایش خانگی، تأکید کرد: نمایش صحنههای مصرف مواد تنها زمانی قابل دفاع است که با رویکردی انتقادی، هشداردهنده و همراه با پیامهای تربیتی و اجتماعی ارائه شود؛ در غیر این صورت، این بازنماییها میتواند بر نگرش و رفتار نوجوانان و جوانان اثر تخریبی بر جای بگذارد.

طلاق در سنین میانسالی، دیگر اتفاقی عجیب یا استثنایی نیست. پشت بسیاری از این جداییها، نه ماجرای خیانت ناگهانی است و نه یک دعوای بزرگ؛ بلکه سالها سکوت، انکار، فشار اقتصادی، تنهایی، فرسودگی روان و تغییر سبک زندگی نهفته است.

انجمن علمی روانشناسی ایران چند روز قبل اعلام کرد که به دنبال شرایط اجتماعی اخیر و افزایش فشارهای روانی در میان اقشار مختلف جامعه، امکان دسترسی رایگان به خدمات مشاوره روانشناختی و روانپزشکی برای افراد آسیبدیده را فراهم کرده است.

اغلب افراد در ابتدای هر ارتباطی نقابی را تحت عنوان پرسونا به چهره میزنند تا مطلوبتر و دوستداشتنیتر بهنظر برسند. اما بعد از ازدواج نیازی به نقاب نیست و افراد چهره واقعی خودشان را نشان میدهند. همین موضوع باعث ایجاد تناقض در افراد میشود.

هوش مصنوعی به آرامی و بیصدا، در تمام گوشه و کنار زندگی ما رخنه کرده است. این ابزار، حالا به دستیاری همیشه آماده و در دسترس برای بخش بزرگی از جامعه تبدیل شده؛ دستیاری که گاهی در نقش روانشناس، پای مشکلات و دغدغههای شما مینشیند و با صبر و حوصلهای بیپایان شنونده افکار و نگرانیهایتان است.

این روزها شنیدن «جلسه تراپی دارم» به اندازه «به باشگاه میروم» یا «کافه قرار دارم» عادی شده است. جملهای که شاید تا چند سال پیش با خجالت و فقط درگوشی بین دوستان صمیمی بیان میشد که مبادا نشانه بحران روحی تلقی شود، حالا با افتخار و اطمینان گفته میشود. گویی امروزه روان درمانی و داشتن تراپیست نشانهای از آگاهی، مدرن بودن، کلاس داشتن و طبقه اجتماعی بالاتر است.

یک روانشناس درباره اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از اعتیاد به خرید اینترنتی گفت: مهمترین اقدام، افزایش آگاهی و سواد روانشناختی افراد است. باید اعتیاد به خرید اینترنتی به افراد معرفی و توضیح داده شود که چگونه فرد میتواند در یک چرخه معیوب گرفتار شود.

علیرضا شریفی یزدی به «ایران» گفت: مشاهده محتواهای خطرناک روحیه خشونتطلبی را در نوجوان بالا میبرد و افراد ناخودآگاه چه به صورت کلامی و چه به صورت فیزیکی به خشونت تمایل بیشتری نشان میدهند.