
بهزاد احمدی با اشاره به پایان رسمی قطعنامه ۲۲۳۱، تأکید کرد که قرائت حقوقی ایران از این تحول، مورد حمایت جهانی قرار گرفته و میتواند به تقویت وزن دیپلماتیک کشور منجر شود. او این مقطع را فرصتی برای بازتعریف سیاست خارجی ایران دانست و بر ضرورت عقلانیت، تنوعگرایی و پیوند دیپلماسی با اقتصاد ملی تأکید کرد.

ایران، چین و روسیه در نامه ای خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس شورای امنیت سازمان ملل متحد انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد از روز ۱۸ اکتبر(۲۶ مهر ماه) ۲۰۲۵ را اعلام کردند.

نیمه شب ۱۸اکتبر ۲۰۲۵ (۲۶ مهر ۱۴۰۴) فرارسید و برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل پس از ده سال پرالتهاب و پیچیدگی دیپلماتیک به نقطه پایان خود رسیدند.

حمید بعیدینژاد_ عضو تیم مذاکره کننده برجام در یادداشت خود برای روزنامه ایران نوشت: یکی از نخستین و مهمترین موضوعاتی که در طول مذاکرات برجام مطرح شد و تا روزهای پایانی گفتوگوها جزو اختلافات اساسی دو طرف باقی ماند، تعیین مدت زمان اعتبار این توافق بود.

سفارت جمهوری اسلامی ایران در سوئد با صدور بیانیهای اعلام کرد که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت طبق برنامه منقضی شده و هیچ تصمیم جدیدی در این زمینه اتخاذ نشده است. این بیانیه، موضع سه کشور اروپایی درباره بازگشت تحریمها را غیرقانونی و فاقد وجاهت حقوقی دانست و تأکید کرد که چنین اقداماتی موجب سردرگمی دیپلماتیک و اختلال در روند توافق قاهره خواهد شد.

میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، با انتشار پیامی اعلام کرد که با پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، توافق هستهای ۲۰۱۵ (برجام) عملاً به پایان رسیده است. وی تأکید کرد که از این پس، آژانس بینالمللی انرژی اتمی صرفاً در چارچوب توافق جامع پادمانی برنامه هستهای ایران را بررسی خواهد کرد.

محمدجواد ظریف در گردهمایی یاران و دانشآموختگان دانشگاه تبریز، با انتقاد از اظهارات اخیر سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه، جزئیاتی از مذاکرات برجام، پیشنهادهای بحثبرانگیز آمریکا و روسیه، و نقش مسکو در تحریمهای تسلیحاتی ایران را فاش کرد.

گروه دوستان دفاع از منشور ملل متحد با صدور بیانیهای به مناسبت انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در تاریخ ۲۶ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ اکتبر ۲۰۲۵)، با اشاره به خروج یکجانبه ایالات متحده آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و بازگرداندن تحریمهای غیرقانونی علیه ایران، و همچنین قصور سه کشور اروپایی در انجام تعهدات خود ذیل برجام و قطعنامه ۲۲۳۱، تأکید میکند که اقدام آنها در فعالسازی سازوکار موسوم به «اسنپبک» فاقد هرگونه مبنای حقوقی و رویهای است.

حسن روحانی، رئیسجمهور ایران در دورههای یازدهم و دوازدهم، در واکنش به فضای پس از جنگ ۱۲ روزه، بر ضرورت پاسخگویی به حماسه ملت تأکید کرد و خواستار اصلاح قانون انتخابات، ملی شدن صداوسیما، مهار تورم و تقویت دستگاه اطلاعاتی شد. او دوگانه «جنگ یا تسلیم» را نادرست دانست و گفت ایران میتواند با بازگشت به سیاست تعامل و قدرت بازدارندگی، از بحرانها عبور کند و مذاکره با دنیا را از موضع قدرت دنبال کند.

وزیر امور خارجه پیشین ایران، در گفتوگویی با رسانه لبنانی بر لزوم پیگیری مذاکرات مستقیم و چندوجهی با آمریکا از موضع قدرت تأکید کرد و هشدار داد که فرصتهای فعلی ممکن است در ماههای آینده از دست برود. او با رد نگاههایی که مذاکره را به معنای تسلیم میدانند، گفت ایران میتواند با اتکا به توان ملی و انسجام داخلی، از حقوق خود دفاع کند.

در نخستین حضور ترامپ در کنست، نتانیاهو با لحنی ستایشآمیز از نقش او در جنگ ۱۲ روزه علیه ایران و بازگرداندن اسرای اسرائیلی تقدیر کرد. ترامپ هنوز سخنرانی رسمی خود را آغاز نکرده، اما فضای کنست با استقبال گرم مقامات صهیونیستی و ادعاهایی درباره قدس بهعنوان پایتخت اسرائیل، رنگ و بوی سیاسی گرفته است.

وزیر امور خارجه روسیه با بیان اینکه بسیاری از کشورهای غربی به دنبال حفظ نگرش محتاطانه کشورهای عربی حوزه خلیجفارس نسبت به ایران است، گفت: کار انگلیسیها در این زمینه از رویکرد معروفشان با عنوان «تفرقه بیانداز و حکومت کن» هم گذشته است.

از دهه ۱۳۸۰ و با آغاز پرونده هستهای، اقتصاد ایران بهطور جدی تحت تأثیر تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفت. هرچند این تحریمها پس از توافق برجام در سال ۱۳۹۴ تعلیق شدند، اما از مهرماه ۱۴۰۴ و با فعالسازی «مکانیسم ماشه» توسط سه کشور اروپایی (بریتانیا، فرانسه و آلمان) با حمایت ایالات متحده، دوباره برقرار شدند. بازگشت تحریمها بار دیگر تأثیر آنها بر آینده بازار سهام ایران را به یکی از دغدغههای اصلی سرمایهگذاران تبدیل کرده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه، بیانیه گروه ۷ راجع به موضوع هستهای ایران را مزورانه و قلب واقعیت دانست و محکوم کرد.

شورای امنیت سازمان ملل چند روز پیش شاهد یکی از پرتنشترین و در عین حال تعیین کنندهترین صحنههای سیاسی سالهای اخیر بود؛ جایی که قطعنامه پیشنهادی روسیه و چین برای تمدید سررسید انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ با مخالفت روبه رو شد و عملاً به تصویب نرسید؛ رخدادی که بسیاری آن را به مثابه فروپاشی رسمی برجام تعبیرکردند، هرچند تهران همچنان بر موضع خود پافشاری دارد و استدلال میکند که فعالسازی مکانیزم ماشه نه تنها فاقد وجاهت حقوقی است بلکه در اصل خلاف منطق توافقی است که اولین بار غربیها با نقض تعهدات خود آن را به لبه پرتگاه کشاندند.

سفارت ایران در توکیو در بیانیهای تشریح کرد که اقدام دولت ژاپن در بازگردانی تحریمهای اقتصادی علیه ایران در پی اجرا شدن غیرقانونی «سازوکار ماشه» از سوی اروپا فاقد وجاهت قانونی است.

دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت: ایران با تعصب از امنیت ملی دفاع میکند و اجازه نمیدهد شرطهای تحقیر آمیزی مثل محدود کردن برد موشکها تحمیل شود.

یک سخنگوی اتحادیه اروپا با تأکید بر اینکه رأی منفی سه کشور اروپایی به قطعنامه مربوط به تداوم رفع تحریمها علیه ایران به معنای پایان دیپلماسی نیست، تصریح کرد که همه طرفهای ذیربط باید در موضوع هستهای ایران تلاش کنند.

اندیشکده آمریکایی در گزارشی با اشاره به اقدام تروئیکای اروپایی جهت فعالسازی مکانیسم ماشه و احتمال بازگشت تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه ایران مینویسد این اقدام، تاثیر اقتصادی بر ایران ندارد و غرب را به سمت «رویارویی بینتیجهتری» سوق میدهد و احتمال هرگونه مذاکرهای را از بین میبرد.

سفیر و نماینده دائم اتحادیه اروپا نزد سازمانهای بینالمللی مستقر در وین با تکرار ادعاهای سیاسی درباره برنامه صلحآمیز هستهای کشورمان مدعی شد، ایران باید گامهای ملموسی بردارد تا نشان دهد در پی یافتن راهحل دیپلماتیک جدی است.