سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس اظهار کرد: طبق توضیحات وزیر خارجه، در بازرسیهای اخیر هیچگونه دسترسی به مراکزی که در جنگ اخیر مورد حمله دشمن قرار گرفتند، داده نشده و این موارد نیز با تأیید سازمان انرژی اتمی و اجازه شورای عالی امنیت ملی صورت گرفته است؛ هیچ مجوز دیگری برای دسترسی به مراکز هستهای صادر نشده است.
با آنکه سه کشور اروپایی با رویکردی سیاسی به پرونده هستهای ایران مینگرند، تهران با استناد به گزارشهای فنی آژانس و پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱، خواستار خروج پرونده از دستور کار شورای امنیت و بازگشت آن به مسیر عادی شده است
هیبتالله نژندی منش_ استادیار حقوق بینالملل دانشگاه علامه طباطبایی در یادداشتی نوشت: با پایان یافتن مهلت ۱۰ساله اجرای توافق هستهای و قطعنامه ۲۲۳۱، ساختار حقوقی و سیاسی نظارت بینالمللی بر برنامه هستهای، ایران وارد مرحلهای تازه شده است.
با گذشت ۱۰ سال از امضای برجام و رسیدن این توافق به پایان راه خود، تهران به همراه مسکو و پکن در اقدامی هماهنگ نامهای رسمی به «رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارسال کرد که پیام روشن پایان یک فصل پرفراز و فرود در شورای حکام را اعلام میکرد.
امیرسعید ایروانی با بیان اینکه منشور ملل متحد در معرض آزمون جدی به واسطه اقدامات تجاوزکارانه و سوء استفاده سیاسی از سازوکارهای آن قرار گرفته است، گفت: شورای امنیت باید مسولیت خود را بیطرفانه، موثر و بدون رویکرد گزینشی ایفا کند و هیچ عضو آن حتی اگر قدرتمند باشد، نتواند این نهاد را برای مقاصد سیاسی یا یکجانبه مورد سوء استفاده یا دغل ورزی قرار دهد.
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: کلمه اسنپ بک در برجام نیست و یک اصطلاحی است که تراشیدهاند تا در صورت نقض عهد، طرف مقابل بتواند در یک پروسهای ساز و کار حل و فصل اختلاف را فعال کند و به بازگرداندن قطعنامهها برسد.
«در مواجهه با تلاش تروئیکای اروپایی برای فعالسازی مکانیسم ماشه پس از تعلیق تحریمها، جمهوری اسلامی ایران دو استدلال حقوقی قوی در اختیار دارد که میتواند برجام را پیش از موعد مقرر (۱۸ اکتبر) خاتمهیافته اعلام کند. استدلال اول، عدم مشروعیت تروئیکا برای استفاده از مکانیسم ماشه است، زیرا آنها خود در اجرای تعهداتشان حسن نیت نداشتهاند.
وزیر امور خارجه پیشین کشورمان از اقدام کشورهای جهان در اجرای بند ٨ قطعنامه ٢٢٣١ به معنای خارج شدن پرونده ایران از دستور کار شورای امنیت حمایت کرد.
عضو تیم مذاکرهکننده برجام، با اشاره به بیانیههای متعدد کشورهای عضو سازمان ملل در حمایت از پایان رسمی قطعنامه ۲۲۳۱، و با استناد به تخلفات آمریکا و سه کشور اروپایی در اجرای برجام، سازوکار اسنپبک را فاقد اعتبار دانست و تأکید کرد که ایران ضمن پایبندی به تعهدات خود در چارچوب NPT، از حقوق مشروع خود در معاهدات بینالمللی بهره خواهد گرفت.
عبدالرضا فرجیراد با اشاره به پایان قطعنامه ۲۲۳۱، تأکید کرد که مواضع چین و روسیه در مخالفت با بازگشت تحریمها میتواند فضای جدیدی برای ایران ایجاد کند. او نقش چین را در مقابله با فشارهای غرب کلیدی دانست و گفت ادامه تجارت پکن با تهران، الگویی برای نافرمانی دیپلماتیک سایر کشورها خواهد بود.
محمد کشاورزاده در گفتوگو با روزنامه ایران، با انتقاد از عملکرد تروئیکای اروپایی در پرونده هستهای، تأکید کرد که اقدام اخیر آنان در فعالسازی سازوکار ماشه نهتنها غیرعقلانی بلکه فاقد وجاهت حقوقی است. او پایان قطعنامه ۲۲۳۱ را فرصتی برای تثبیت جایگاه ایران در نظام بینالملل دانست و از حمایت کشورهای عضو شورای امنیت از موضع تهران سخن گفت.
بهزاد احمدی با اشاره به پایان رسمی قطعنامه ۲۲۳۱، تأکید کرد که قرائت حقوقی ایران از این تحول، مورد حمایت جهانی قرار گرفته و میتواند به تقویت وزن دیپلماتیک کشور منجر شود. او این مقطع را فرصتی برای بازتعریف سیاست خارجی ایران دانست و بر ضرورت عقلانیت، تنوعگرایی و پیوند دیپلماسی با اقتصاد ملی تأکید کرد.
ایران، چین و روسیه در نامه ای خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس شورای امنیت سازمان ملل متحد انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد از روز ۱۸ اکتبر(۲۶ مهر ماه) ۲۰۲۵ را اعلام کردند.
نیمه شب ۱۸اکتبر ۲۰۲۵ (۲۶ مهر ۱۴۰۴) فرارسید و برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل پس از ده سال پرالتهاب و پیچیدگی دیپلماتیک به نقطه پایان خود رسیدند.
حمید بعیدینژاد_ عضو تیم مذاکره کننده برجام در یادداشت خود برای روزنامه ایران نوشت: یکی از نخستین و مهمترین موضوعاتی که در طول مذاکرات برجام مطرح شد و تا روزهای پایانی گفتوگوها جزو اختلافات اساسی دو طرف باقی ماند، تعیین مدت زمان اعتبار این توافق بود.
سفارت جمهوری اسلامی ایران در سوئد با صدور بیانیهای اعلام کرد که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت طبق برنامه منقضی شده و هیچ تصمیم جدیدی در این زمینه اتخاذ نشده است. این بیانیه، موضع سه کشور اروپایی درباره بازگشت تحریمها را غیرقانونی و فاقد وجاهت حقوقی دانست و تأکید کرد که چنین اقداماتی موجب سردرگمی دیپلماتیک و اختلال در روند توافق قاهره خواهد شد.
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، با انتشار پیامی اعلام کرد که با پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، توافق هستهای ۲۰۱۵ (برجام) عملاً به پایان رسیده است. وی تأکید کرد که از این پس، آژانس بینالمللی انرژی اتمی صرفاً در چارچوب توافق جامع پادمانی برنامه هستهای ایران را بررسی خواهد کرد.
محمدجواد ظریف در گردهمایی یاران و دانشآموختگان دانشگاه تبریز، با انتقاد از اظهارات اخیر سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه، جزئیاتی از مذاکرات برجام، پیشنهادهای بحثبرانگیز آمریکا و روسیه، و نقش مسکو در تحریمهای تسلیحاتی ایران را فاش کرد.
گروه دوستان دفاع از منشور ملل متحد با صدور بیانیهای به مناسبت انقضای قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در تاریخ ۲۶ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ اکتبر ۲۰۲۵)، با اشاره به خروج یکجانبه ایالات متحده آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ و بازگرداندن تحریمهای غیرقانونی علیه ایران، و همچنین قصور سه کشور اروپایی در انجام تعهدات خود ذیل برجام و قطعنامه ۲۲۳۱، تأکید میکند که اقدام آنها در فعالسازی سازوکار موسوم به «اسنپبک» فاقد هرگونه مبنای حقوقی و رویهای است.
حسن روحانی، رئیسجمهور ایران در دورههای یازدهم و دوازدهم، در واکنش به فضای پس از جنگ ۱۲ روزه، بر ضرورت پاسخگویی به حماسه ملت تأکید کرد و خواستار اصلاح قانون انتخابات، ملی شدن صداوسیما، مهار تورم و تقویت دستگاه اطلاعاتی شد. او دوگانه «جنگ یا تسلیم» را نادرست دانست و گفت ایران میتواند با بازگشت به سیاست تعامل و قدرت بازدارندگی، از بحرانها عبور کند و مذاکره با دنیا را از موضع قدرت دنبال کند.