فدراسیون پرونده لیگ بیستوپنجم را بست؛ اما جنجال تازه شروع شد
استقلال به دنبال جام در راهروهای دادگاه عالی ورزش
فوتبال ایران سرانجام برای یکی از پیچیدهترین و بحثبرانگیزترین پروندههای سالهای اخیر خود تصمیم گرفت؛ تصمیمی که اگرچه در ظاهر پایان یک ماجرای اداری و فوتبالی است، اما میتواند آغاز یک مناقشه طولانی حقوقی باشد.
لیگ بیستوپنجم نیمهتمام ماند و استقلال، تیمی که هنگام توقف مسابقات با ۴۱ امتیاز در صدر جدول قرار داشت، قهرمان اعلام نشد. هیأترئیسه فدراسیون فوتبال با این استدلال که رقابتها به پایان نرسیده و امکان تعیین قهرمان بر اساس جدولی ناقص وجود ندارد، پرونده مسابقات را بدون معرفی قهرمان بست.
اما همین تصمیم، پرسشهای مهمی را پیش روی فوتبال ایران گذاشته است که شاید مهمترین آنها این باشد؛ اگر جدول مسابقات برای تعیین قهرمان معتبر نیست، چرا همان جدول برای تعیین سهمیههای آسیایی و سقوط یک تیم به لیگ پایینتر معتبر شناخته شده است؟ همین پرسش اکنون به محور اصلی اعتراض استقلال تبدیل شده است.
ماجرا فقط درباره یک جام نیست. بحث بر سر این است که وقتی یک فصل فوتبالی به دلایلی خارج از اراده باشگاهها نیمهتمام میماند، چه معیاری باید سرنوشت تیمها را تعیین کند؟ آیا صدرنشین باید قهرمان شود؟ آیا مسابقات باید از سر گرفته شود؟ آیا فصل باید بدون قهرمان پایان یابد؟ یا باید رقابتی تازه برای تعیین قهرمان برگزار شود؟
فوتبال جهان برای این پرسشها پاسخهای متفاوتی دارد. اما آنچه پرونده ایران را حساستر میکند، نه صرفاً انتخاب یکی از این الگوها، بلکه استفاده همزمان از دو منطق متفاوت درباره یک مسابقه نیمهتمام است.
لیگ نیمهتمام قهرمان ندارد
حیدر بهاروند، رئیس سازمان لیگ، با صراحت درباره سرنوشت لیگ بیستوپنجم موضع گرفت و اعلام کرد مصوبه هیأترئیسه فدراسیون فوتبال روشن است: لیگ نیمهتمام قهرمان ندارد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که تنها دو روز پیش از آن، مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، از احتمال اهدای جام در مراسم برترینهای فصل سخن گفته بود؛ اظهارنظری که برای هواداران استقلال این تصور را ایجاد کرد که شاید فدراسیون در نهایت صدرنشین جدول را قهرمان اعلام کند اما سخنان بهاروند عملاً این امید را از بین برد.
رئیس سازمان لیگ تأکید کرد تصمیم نهایی از سوی هیأترئیسه گرفته شده و سازمان لیگ صرفاً مجری این مصوبه است. بنابراین از منظر اجرایی، پرونده لیگ بیستوپنجم بسته شده و قرار نیست جامی به تیم صدرنشین اهدا شود.
البته این تصمیم به معنای حذف استقلال از تاریخ مسابقات نیست. استقلال همچنان صدرنشین جدول متوقفشده لیگ بیستوپنجم است؛ اما صدرنشینی با قهرمانی تفاوت دارد و همین تفاوت اکنون به یکی از جنجالیترین موضوعات فوتبال ایران تبدیل شده است.
استقلال معتقد است وقتی مسابقات به دلیل شرایطی خارج از کنترل باشگاهها متوقف شده، نتیجه حاصلشده تا زمان توقف باید ملاک قرار گیرد. در مقابل، فدراسیون استدلال میکند قهرمانی زمانی رسمیت پیدا میکند که مسابقات به پایان رسیده باشد و تا زمانی که تمام هفتههای پیشبینیشده برگزار نشده، نمیتوان عنوان قهرمانی را به یک تیم اعطا کرد.
در ظاهر، هر دو استدلال قابل طرح است؛ اما مشکل از جایی آغاز میشود که یک جدول ناقص برای برخی تصمیمات معتبر شناخته میشود و برای تصمیمی دیگر فاقد اعتبار اعلام میشود.
صدرنشینی که به جام نرسید
برای درک بهتر ماجرا باید به جدول مسابقات در زمان توقف بازگردیم. استقلال در آن مقطع با انجام ۲۲ مسابقه و کسب ۴۱ امتیاز در صدر جدول قرار داشت. تراکتور و سپاهان نیز هرکدام ۳۹ امتیاز داشتند و دو رقیب اصلی استقلال در مسیر قهرمانی بودند.
اختلاف استقلال با این دو تیم تنها دو امتیاز بود؛ فاصلهای که از یک سو قابل توجه است، اما از سوی دیگر آنقدر زیاد نیست که بتواند پایان قطعی رقابت قهرمانی را تضمین کند.
از طرف دیگر، تعداد بازیهای انجامشده تیمها نیز یکسان نبود. برخی باشگاهها یک یا دو مسابقه کمتر انجام داده بودند و همین مسأله یکی از مهمترین دلایل فدراسیون برای خودداری از معرفی قهرمان شد.
هشت هفته نیز از مسابقات باقی مانده بود. بنابراین از نظر ورزشی، هنوز بخش قابل توجهی از مسیر قهرمانی طی نشده بود و هیچکس نمیتوانست با قطعیت بگوید صدرنشین فعلی در پایان فصل نیز صدرنشین خواهد ماند.
اما سؤال اصلی همچنان پابرجاست؛ اگر ۴۱ امتیاز استقلال برای تعیین قهرمان کافی نیست، چرا همین ۲۲ بازی برای سایر تصمیمات فصل کافی است؟ جدولی که برای آسیا معتبر بود، برای قهرمانی معتبر نیست؟ شاید مهمترین بخش پرونده همینجاست.
فدراسیون فوتبال از جدول موجود برای تعیین تکلیف سهمیههای آسیایی استفاده کرده و جایگاه تیمها در جدول متوقفشده در این بخش مورد استناد قرار گرفته است. از سوی دیگر، مس رفسنجان نیز بر اساس همین شرایط در مسیر سقوط به دسته پایینتر قرار گرفت.
این وضعیت به استقلال امکان داده استدلال کند که نمیتوان یک جدول را همزمان «معتبر» و «نامعتبر» دانست؛ دستکم بدون آنکه مبنای حقوقی این تفاوت بهصورت شفاف توضیح داده شود. اگر جدول لیگ در زمان توقف فاقد اعتبار بوده، منطقی است که تمام نتایج حقوقی ناشی از آن نیز زیر سؤال برود؛ از سهمیههای آسیایی گرفته تا سقوط و هر تصمیم دیگری که بر اساس رتبه تیمها اتخاذ شده است.
اما اگر فدراسیون معتقد است جایگاه تیمها در جدول متوقفشده برای تعیین سرنوشت فصل معتبر است، این پرسش مطرح میشود که چرا همین منطق درباره قهرمانی اعمال نمیشود؟ در اینجا موضوع از یک اختلاف فوتبالی فراتر میرود و وارد حوزه حقوق ورزشی میشود.
یکی از اصول مهم تصمیمگیری در ورزش، وجود معیارهای روشن، ثابت و قابل پیشبینی است. باشگاهها باید بدانند در شرایط خاص، چه قانونی بر مسابقات حاکم خواهد بود.
اگر یک فدراسیون در شرایط اضطراری تصمیم به نیمهتمام گذاشتن مسابقات میگیرد، باید برای تمام پیامدهای آن چهارچوبی مشخص داشته باشد. نمیتوان برای یک موضوع به جدول استناد کرد و برای موضوعی دیگر همان جدول را کنار گذاشت، مگر آنکه دلیل حقوقی روشن و قابل دفاعی برای این تفاوت وجود داشته باشد.
از کرونا تا جنگ؛ دنیا با لیگهای نیمهتمام چه کرد؟
پرونده ایران در خلأ شکل نگرفته است. فوتبال جهان بارها با شرایطی مواجه شده که مسابقات به دلایل غیرورزشی نیمهتمام ماندهاند. یکی از مهمترین نمونهها، همهگیری کرونا در سال ۲۰۲۰ بود.
با تعطیلی مسابقات فوتبال در بسیاری از کشورهای جهان، فدراسیونها با این پرسش روبهرو شدند که آیا لیگ را تمامشده اعلام کنند یا آن را ادامه دهند؟
در برخی کشورها، صدرنشین جدول قهرمان اعلام شد. در برخی دیگر، فصل بدون قهرمان به پایان رسید و در گروهی دیگر، مسابقات پس از یک وقفه چندماهه از سر گرفته شد. فرانسه یکی از معروفترین نمونههای گروه نخست بود. لیگ این کشور در شرایطی متوقف شد که پاریسنژرمن صدرنشین بود و در نهایت قهرمانی این تیم اعلام شد. در بلژیک نیز کلوب بروژ در صدر جدول قرار داشت و با وجود نیمهتمام ماندن فصل، قهرمان معرفی شد. در اسکاتلند هم سلتیک به عنوان تیم صدرنشین عنوان قهرمانی را به دست آورد اما همه کشورها چنین تصمیمی نگرفتند.
هلند نمونه مهمی از رویکرد دوم بود. رقابتهای لیگ این کشور بدون معرفی قهرمان پایان یافت. آژاکس صدرنشین بود، اما به دلیل شرایط جدول و اختلاف بسیار کم با آلکمار، تصمیم گرفته شد فصل بدون قهرمان باقی بماند. این تصمیم البته با واکنشهای مختلفی همراه شد. یکی از صریحترین واکنشها از سوی حکیم زیاش، وینگر مراکشی وقت آژاکس، مطرح شد.
زیاش که تیمش به لطف تفاضل گل بیشتر نسبت به آلکمار صدرنشین اردیویسه بود، در گفتوگو با شبکه AD هلند با اعتراض به این تصمیم پرسید، چرا صدرنشینی و تفاضل گل که در فوتبال همواره یکی از معیارهای تعیین تیم برتر بوده، در این شرایط نادیده گرفته شده است؟ او ضمن تأکید بر اینکه ترجیح میداد آژاکس قهرمانی را در زمین قطعی کند، معتقد بود اگر قرار باشد تیمی شایسته قهرمانی دانسته شود، آژاکس باید این عنوان را به دست آورد.
اوکراین نیز پس از آغاز جنگ با روسیه در سال ۲۰۲۲ با شرایطی کاملاً متفاوت روبهرو شد. مسابقات متوقف شد و شاختار دونتسک که در صدر جدول قرار داشت، بدون دریافت عنوان قهرمانی فصل را به پایان رساند.
در مقابل، یک الگوی سوم نیز وجود داشت؛ ادامه مسابقات. انگلیس در دوران کرونا تصمیم گرفت پس از یک وقفه چندماهه مسابقات را از سر بگیرد. نتیجه این تصمیم، تکمیل فصل و قهرمانی لیورپول بود؛ تیمی که پس از سه دهه انتظار، جام قهرمانی را بهصورت رسمی و در چهارچوب مسابقات به دست آورد.
بنابراین، هیچ قانون جهانی واحدی وجود ندارد که بگوید در تمام لیگهای نیمهتمام باید صدرنشین قهرمان شود یا نباید قهرمان معرفی شود. نکته تعیینکننده این است که تصمیم باید بر اساس مقررات داخلی، شرایط مسابقات و معیارهای از پیش تعیینشده اتخاذ شود.
ایران؛ نه کاملاً هلند، نه کاملاً فرانسه
تصمیم فوتبال ایران از نظر ظاهری به مدل هلند و اوکراین نزدیک است؛ یعنی فصل نیمهتمام بدون قهرمان به پایان رسیده است اما شرایط ایران با هر دو کشور تفاوتهایی دارد.
در هلند، شرایط جدول و فاصله بسیار کم میان تیمهای مدعی، امکان استدلالهای متفاوت را افزایش داده بود. در اوکراین نیز جنگ شرایطی فوقالعاده و استثنایی ایجاد کرده بود و ادامه مسابقات عملاً امکانپذیر نبود.
در ایران نیز شرایط خاصی وجود داشته که باعث توقف مسابقات شده است. بنابراین فدراسیون میتواند استدلال کند که ادامه رقابتها از نظر اجرایی امکانپذیر نبوده است اما اعتراض استقلال اساساً درباره چرایی توقف مسابقات نیست؛ درباره تبعات توقف است.
این باشگاه میپرسد پس از نیمهتمام ماندن لیگ، چرا برای تعیین سرنوشت تیمها از یک معیار واحد استفاده نشده است؟ اگر جدول نیمهتمام است، باید چهارچوب تصمیمگیری درباره تمام پیامدهای آن روشن و یکپارچه باشد. اگر جدول معتبر است، باید در تعیین قهرمان نیز مورد توجه قرار گیرد.
همین نقطه است که اختلاف استقلال و فدراسیون را از یک اختلاف ساده ورزشی به یک مناقشه بالقوه حقوقی تبدیل میکند.
انتهای پیام/