آموزش و تحصیل: غرور فلسطین!

محمد محسن فایضی: بهترین تعبیر و توصیف را بنظرم یک مسئول سازمان آنروا داشته است که همین اخیرا گفته بود: «آموزش و تحصیل غرور فلسطینی هاست!» توصیفی که اگر پیگیر زندگی فلسطینی ها بوده باشی  و از اهمیت دادن آنها به تحصیل و مدارس، جشن های نتایج آزمون نهایی و ... هزاران خبر و خاطره داشته باشی، میفهمی که آموزش در فلسطین تنها یک مسئله خدماتی یا جزئی از پیشرفت جامعه نیست بلکه یک هویت، افتخار و سرمایه اجتماعی فلسطینی است. جالب است بدانیم براساس نتایج سازمان یونیسف سطح باسوادی میان ۱۵ تا ۲۴ ساله های فلسطین ۹۹.۴ درصد است که جزو رکوردها نه در منطقه بلکه در جهان است.

 نظام آموزشی فلسطین، در مناطق مختلف زیر تأثیر ساختارهای متفاوتی قرار دارد. وزارت آموزش و آموزش عالی تشکیلات خودگردان فلسطین مسئول اصلی سیاست‌گذاری و اداره مدارس فلسطینی در کرانه باختری است و مدارس دولتی و خصوصی در کنار مدارس وابسته به آژانس امدادرسانی و کاریابی سازمان ملل، آنروا فعالیت می‌کنند.

آنروا به‌طور ویژه برای کودکان پناهنده فلسطینی مدرسه و خدمات آموزشی فراهم کرده است و بیشتر مدارس در غزه ذیل این سازمان است. مدارسی که اکنون بواسطه حجم تخریب ها تعطیل اند و حدود سه سال مدارس در غزه متوقف شده اند. طبق گزارش یونیسف، حدود ۷۰۰ هزار کودک سه سال است که آموزش حضوری رسمی را از دست داده‌اند. نزدیک به ۹۸ درصد ساختمان‌های مدارس غزه آسیب دیده‌اند و بیش از ۹۳ درصد آنها به بازسازی اساسی یا بازسازی کامل نیاز دارند. حدود ۸۱ درصد مدارس نیز مستقیماً مورد اصابت قرار گرفته‌اند.

اما این مسئله مانع پیگیری فلسطینی ها برای ادامه و حفظ هویت و غرورشان نشده است. امروزه صدها مدارس چادری و مجازی در غزه پابرجاست. اکنون براساس آمار بیش از ۲۸۰ هزار کودک در غزه از طریق ابزارهای دیجیتال به آموزش پایه خواندن، نوشتن و حساب دسترسی داشتند و حدود ۷۵۰۰ معلم در این روند مشارکت داشتند.

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های فرهنگ آموزشی فلسطین، اهمیت آزمون نهایی دبیرستان یا توجیه است؛ امتحانی که مسیر دانشگاه و آینده تحصیلی  را تعیین کند و برای خانواده‌های فلسطینی اهمیت اجتماعی بسیار زیادی دارد و پس از اعلام نتایج هزاران کلیپ از جشن در سراسر غزه و کرانه در فضای عربی وایرال میشود.

شاید بیراه نباشد که گفته شود حماس برای بازیابی اقتدار و اعتبارش در غزه در کنار حفظ قدرت و امنیت باید سه مولفه را بتواند تامین کند: تحصیل، کار و آب. تحصیل برای فلسطین و فلسطینی در کنار کار و آب با اهمیت است و تلاش های بسیاری برای تداوم تحصیل حتی در چادرها و اردوگاه ها علی رغم آوارگی و تخریب ها دنبال شده است.