محسن اسماعیلی،معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور در روزنامه ایران نوشت: گفته شد که آیتالله نایینی یکی از اهداف اساسی برپایی حکومتهای الهی را رهاسازی مردم از استبداد و احیای حق خدادادِ آنان، یعنی حق تعیین سرنوشت و آزادی به شهروندان میداند و در این باره به آیات مربوط به قیام حضرت موسی(ع) استناد میکند.
محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور در روزنامه ایران نوشت: یکی از نکتههای بسیار اساسی در مکتب فکری آیتالله میرزا محمدحسین نایینی که در کتاب «تنبیهُ الاُمَّة و تَنْزیهُ المِلَّة» به آن پرداخته، مبانی قرآنی و انسانشناسانه برای نهضت مشروطیت است.
محسن اسماعیلی معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور نوشت: یکی از وجوه ارج و ارزش ویژه کتاب «تنبیه ُالاُمَّة و تَنْزیه ُالمِلَّة» این است که نایینی در چنین شرایط ملتهب و ناهنجاری، با شجاعت و صراحت کوشید طرح ایجابی خویش را در معرض نقد و نظر قرار دهد. او مشروطه را بهترین شیوه حکومتی قابل عمل در آن زمان میدانست، نه یک نظام عالی و مطلقاً خوب و مشروع.
محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور در یادداشتی نوشت: به باور طالقانی، پیام سلبی توحید برای همگان قابل فهم بوده و هست. عالم و عامی همواره از استبداد گریزان و در پی آزادی بودهاند. اما پیام ایجابی و اثباتی توحید، حتی برای عالمان نیز در پرده ابهام و اجمال قرار داشته است. برای همین است که همواره و از جمله در نهضت مشروطیت، همگان میدانستند چه میخواهند و آن را فریاد میزدند، اما طرح روشنی به عنوان جایگزین نداشتند.