محسن اسماعیلی معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور نوشت: یکی از وجوه ارج و ارزش ویژه کتاب «تنبیه ُالاُمَّة و تَنْزیه ُالمِلَّة» این است که نایینی در چنین شرایط ملتهب و ناهنجاری، با شجاعت و صراحت کوشید طرح ایجابی خویش را در معرض نقد و نظر قرار دهد. او مشروطه را بهترین شیوه حکومتی قابل عمل در آن زمان میدانست، نه یک نظام عالی و مطلقاً خوب و مشروع.
محسن اسماعیلی، معاون راهبردی و امور مجلس رئیسجمهور در یادداشتی نوشت: به باور طالقانی، پیام سلبی توحید برای همگان قابل فهم بوده و هست. عالم و عامی همواره از استبداد گریزان و در پی آزادی بودهاند. اما پیام ایجابی و اثباتی توحید، حتی برای عالمان نیز در پرده ابهام و اجمال قرار داشته است. برای همین است که همواره و از جمله در نهضت مشروطیت، همگان میدانستند چه میخواهند و آن را فریاد میزدند، اما طرح روشنی به عنوان جایگزین نداشتند.