در میانه درگیری‌های پراکنده نظامی، دیپلماتیک و رسانه‌ای میان ایران و آمریکا، ناگهان مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به اروپا و شهر آتن در کشور یونان رفت و در آنجا، در سخنانی بی‌سابقه، به تمدن باستانی ایران تاخت.
پیش از (این) سخنرانی مارکو روبیو (در آتن)، ترامپ بارها «کشور» و «ملت» و «نظام جمهوری اسلامی» و «تمدن ایران» را به نابودی تهدید کرده بود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا که بسیار علاقه‌مند است پس از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری بعدی آمریکا باشد؛ در نطق طولانی‌اش در پانزدهم مهرماه (هفتم اکتبر) در بالای تپه «پنیکس آکروپولیس» شهر آتن، مطالب متنوعی را درباره ایران و یونان و آمریکا و اروپا و جهان و مدیریت جهانی و جنگ جهانی تمدن‌‌ها مطرح کرد.
ورود مارکو روبیو به بحث‌های تاریخی درباره ایران، بیش از آنکه نشانه شناخت عمیق او از تاریخ باشد، بیانگر نگاهی گزینشی به گذشته و تلاش برای ترسیم تصویری خاص از آینده ایران است.
به نظر می‌رسد روبیو در حوزه تاریخ ایران اطلاعات دقیقی ندارد و با برداشت‌های نادرست سخن می‌گوید. جنگ‌افروزی کار آمریکایی‌ها و رژیم صهیونیستی است؛ کسانی که برای جاه‌طلبی و منافع خود دست به اقداماتی می‌زنند که ملت‌های بسیاری را متضرر می‌کند. امروز رسوایی آمریکا و رژیم صهیونیستی در افکار عمومی جهان آشکار شده است.
ادعاهای اخیر مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در آتن از سوی بسیاری از کارشناسان سیاسی، صاحبنظران حوزه سیاست خارجی و اساتید تاریخ به تلاش او برای توجیه تاریخی جنگ طلبی ایالات متحده تعبیر شد و اینکه دولت فعلی آمریکا می‌خواهد خود را نماینده جهان غرب در برابر شرق و مشخصاً ایران تعریف کند.
بازخوانی گزینشی تاریخ غرب، تلاشی برای توجیه فکری سیاست‌های خودمحورانه دولت ترامپ است؛ رویکردی که می‌کوشد با بهره‌گیری از نمادهای تمدن غرب، تقابل با تمدن ایران را توجیه کند.
سخنان ادعایی مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا درباره ایران از شکل‌گیری چارچوبی تازه در صورت‌بندی تقابل آمریکا با ایران حکایت دارد که در آن، مرزبندی‌های تمدنی به مبنایی برای تفکیک شیوه‌های مواجهه با بازیگران مختلف تبدیل می‌شود.
ادعاهای اخیر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در آتن بار دیگر بحث درباره پیوند تاریخ و سیاست و تلاش واشنگتن برای صورت بندی تقابل با ایران در چارچوبی تمدنی را برانگیخته است.
«ایران» در گفتوگو با سید محمد بهشتی شیرازی، عضو شورای عالی میراث فرهنگی و گردشگری ایران، چرایی گزافه‌گویی‌های اخیر مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا را به پرسش گذاشت.
سخنان مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در آتن در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ درباره جنگ خشایارشا با یونان و آتش‌گرفتن آکروپولیس، فراتر از یادآوری یک واقعه تاریخی است.
سابقه تاریخی ایالات متحده در شکل‌گیری و گسترش قدرت خود، با مجموعه‌ای از جنگ‌ها، کشتارها و مداخلات خارجی گره خورده است؛ با این حال، مقام‌های آمریکایی بارها ایران را به جنگ‌طلبی متهم کرده‌اند. بررسی تاریخ معاصر ایران و رفتار این کشور در قبال همسایگانش، پرسش‌های جدی درباره اعتبار چنین اتهام‌هایی مطرح می‌کند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در سخنرانی خود در آکروپولیس آتن با بازخوانی جنگ‌های ایران و یونان باستان، روایتی از تاریخ ارائه کرد که در آن سپاهیان خشایارشا به‌عنوان مهاجمان به معابد و زیارتگاه‌های یونانی معرفی می‌شوند.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در سخنرانی خود در کنار بنای تاریخی آکروپولیس در آتن پایتخت یونان، با روایتی گزینشی و تحریف‌آمیز از تاریخ عمومی جهان، کوشید ایرانیان را در جایگاه دشمن تمدن غرب قرار دهد و آمریکا را وارث و پاسدار این تمدن معرفی کند.
روایت اخیر مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، از تاریخ یونان و جایگاه آن در شکل‌گیری تمدن غرب، فراتر از یک سخنرانی تاریخی است.
مواضع وزیر خارجه آمریکا در آتن را باید در چه بستری فهم کرد؟ طراحان و نویسندگان سخنرانی مارکو روبیو در یونان چه طرحواره‌ای در سر داشتند که از یونان باستان با دولت-شهرهای آتن و اسپارت به «اول آمریکا»ی ترامپ خط مستقیم کشیدند و ایران را در کانون یک منازعه تمدنی با غرب قرار دادند؟
وزیر امور خارجه پیشین ایران در واکنش به اظهارات ضدایرانی اخیر مارکو روبیو، این سخنان را تلاشی غیرعلمی و سخیف برای روایت‌سازی از یک «دشمنی تمدنی» میان غرب و ایران توصیف کرد و گفت طراحان این ادعاها در حال بازیافت ایده‌های دهه ۹۰ میلادی هستند.
دبیر شورای عالی امنیت ملی نوشت: وقتی پس از شکست و تحقیر در برابر ایران، به آتن می‌روند تا روایتی از جنگ تمدنی را شکل دهند، بهتر است بخش مهم دیگری از تاریخ را هم بخوانند: جایی‌که امپراطور روم، در برابر شاپور اول ساسانی زانو زد. کسی که پای تاریخ را به میان می‌کشد، باید برای تکرارش هم آماده باشد!
وزیر پیشین امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نوشت: «نادانی و قدرت‌پرستی چنان روبیو را کور کرده تا نبیند ایران چگونه مهاجمان را در فرهنگ خود هضم کرده است.»
«مارکو روبیو» وزیر خارجه آمریکا با تکرار اتهام‌زنی‌های غیر مستند واشنگتن علیه تهران، ادعا کرد: تحولات یمن را از نزدیک زیر نظر داریم.