هرازگاهی خبری منتشر میشود که بلیت یک نمایش تئاتر نایاب شده، بازار سیاه برایش شکل گرفته و دلالان پشت در سالنها ایستادهاند. این خبرها قرار است چه چیزی را به مخاطب القا کنند؟ اینکه تئاتر ایران به مرحلهای رسیده که تقاضایش از عرضه پیشی گرفته و حالا مانند برخی کنسرتها، بلیتهایش دست به دست میشود؟ اما کمی باید مکث کرد.
هر بار که جام جهانی از راه میرسد، جهان برای چند هفته زیر سلطه فوتبال قرار میگیرد. خیابانها، کافهها، شبکههای اجتماعی و گفتوگوهای روزمره رنگ و بوی دیگری پیدا میکنند و فوتبال به مهمترین موضوع مشترک میلیونها نفر تبدیل میشود. در این روزها فوتبال فقط یک مسابقه نیست؛ بخشی از حافظه جمعی ملتهاست، روایتی از شادی، حسرت، امید و هویت.
وقتی نام «هریپاتر» روی یک پوستر تئاتر مینشیند، پیش از هر چیز یک پرسش شکل میگیرد؛ آیا میتوان جهانی را که میلیونها مخاطب آن را با رمانهای پرفروش و تصاویر باشکوه سینماییاش به خاطر میآورند، روی صحنه تئاتر بازآفرینی کرد؟ پرسشی که از اولین روزهای شکلگیری نمایش «هریپاتر» همراه شایان بهمنی و گروهش بوده است.
ورود هوش مصنوعی به تئاتر از مرحله کنجکاوی گذشته است. بحث دیگر فقط بر سر این نیست که ChatGPT میتواند چند دیالوگ بنویسد یا نه. مسأله جدیتر شده است. ماشین وارد فرآیند تولید شده، در شکلگیری ایده دخالت میکند، متن پیشنهاد میدهد، تصویر میسازد، صدا تولید میکند و در بعضی اجراها، به بخشی از خود صحنه تبدیل میشود. برای هنری که همیشه بر حضور زنده، بدن بازیگر و ارتباط مستقیم با تماشاگر بنا شده، این اتفاق فقط یک ابزار تازه نیست، بلکه چالشی ساختاری است.
نمایش «سفید» روایتی را روی صحنه به تصویر میکشد که بیش از هرچیز به دنبال فضایی برای ایجاد گفتوگوست. «سفید»، نه صرفاً داستان یک مادر که حافظهاش را از دست داده، بلکه بازتاب خانهای است که هویت تاریخیاش را گم کرده، اتاقهایی که هر ساکن آن، رنگ دلخواه خود را بر دیوارها میخواهد و از همین رو دچار سردرگمی شده است.
پیرامون چالشهای تولید و اجرای نمایش «شاهلیر، روایتی آهنگین»، با الیکا عبدالرزاقی به گفتوگو پرداختیم. او راه نجات تئاتر را، بازگشت به برنامهریزی بلندمدت، شفافیت در قراردادها و حمایت هدفمند از آثار تجربی میداند.
بهبهانه اجرای نمایش «امر ملوکانه» در تئاتر شهر ، فرصتی دست داد تا با حسین پاکدل از زمانه، تئاتر و دغدغههای دیرینهاش سخن بگوییم؛ با کسی که نهفقط بر صحنه، بلکه در پس پرده فرهنگ نیز همیشه نقشی مؤثر ایفا کرده است.