خوزستان در معادلات اقتصادی و زیرساختی ایران، فراتر از یک استان صنعتی، حلقهای راهبردی در زنجیره انرژی، تولید، تجارت دریایی و حملونقل کشور است؛ ظرفیتی که اهمیت آن در جریان جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، همزمان با هدف قرار گرفتن بخشی از تأسیسات صنعتی، بندری و زیرساختی، بیش از پیش آشکار شد.
سید محمد اتابک، وزیر صمت در گفتوگویی که به همت معاونت ارتباطات دفتر رئیس جمهور انجام شده به ناگفتههای زمان جنگ پرداخته و همچنین عملکرد دو ساله وزارت صنعت، معدن، تجارت را تبیین کرده است.
جنگ تنها زیرساختهای اقتصادی، صنعتی و مسکونی را هدف قرار نمیدهد؛ گاهی به قلب خاطرات یک ملت نفوذ میکند و مکانهایی را نشانه میرود که سالها محل خلق لحظههای فراموشنشدنی بودهاند.
جنگ رمضان نه تنها ساختمانها و تجهیزات شرکتهای دانشبنیان، بلکه بخشی از زنجیره تولید و فناوری را در معرض آسیب قرار داد؛ شرکتهایی که به گفته معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، نقش تأمینکننده قطعه و نرمافزار یا تجهیز بسیاری از صنایع به فناوریهای راهبردی را برعهده دارند و توقف فعالیت هریک، میتواند زنجیروار بر بخشهای مختلف اقتصاد کشور تأثیرگذار باشد.
«سایه تهدیدها بر سر کلاسهای درس گسترده بود، اما سنگر آموزش تعطیل نشد.» این روایت علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزشوپرورش از روزهای پرچالش جنگ رمضان است؛ دورانی که نظام تعلیم و تربیت کشور را با سختترین آزمون دهههای اخیر مواجه کرد.
ناترازی انرژی دیگر صرفاً یک مسأله در حوزه تأمین برق و گاز نیست؛ برای بخش صنعت، این ناترازی به مسألهای مستقیم در تولید، استمرار فعالیت واحدها، حفظ زنجیرههای تأمین و حتی آینده سرمایهگذاری تبدیل شده است.
بازسازی کشور در دوران پساجنگ، فراتر از یک پروژه عمرانی، فرصتی تاریخی برای بازآفرینی نقشه راه آموزش عالی است؛ فرصتی که در آن دانشگاه باید از جایگاه یک ناظر، به بازوی عملیاتی دولت در صف اول حل مسائل کلان کشور تبدیل شود.
بازسازی بعد از جنگ، ساختن دوباره سقف و دیوارهای آوار شده نیست؛ ساختن دوباره زندگی مردمی است که فقط در چند ثانیه زندگی شان ویران شد. پایان جنگ شروع بازسازی است؛ آغاز بازسازی برای مردمی که خانه، محل کار، خودرو و بخشی از زندگی روزمره خود را از دست دادهاند.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در سال ۱۴۰۴ یکی از گستردهترین مجموعههای اجرایی کشور در حوزه سیاستهای اجتماعی و اقتصادی بود؛ وزارتخانهای که از یک سو مسئول حمایت معیشتی از خانوارها، بازنشستگان، کودکان و گروههای آسیبپذیر بود و از سوی دیگر سیاستگذاری بازار کار، توسعه اشتغال، تنظیم روابط کار، گسترش تعاون، آموزش مهارتی و مدیریت بخش مهمی از نظام بیمهای و بازنشستگی کشور را بر عهده داشت.
سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) در یک سال اخیر از یک نهاد صرفاً پیگیر پروژههای صنعتی به بازوی راهبردی و اجرایی وزارت صنعت، معدن و تجارت در بازآرایی ظرفیتهای تولیدی کشور تبدیل شده است.
کسب و کارهای خانگی طی سالهای اخیر به یکی از ستونهای اصلی اشتغال خرد، تولید پایدار و حمایت از معیشت خانوارها تبدیل شدهاند. بویژه در شرایط فعلی که کشور با چالشهای اقتصادی، محدودیتهای زیرساختی و آثار ناشی از وضعیت جنگی و بحرانهای موازی روبهروست، اهمیت مشاغل خانگی بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است.
طرح کالابرگ در حالی وارد هشتمین دوره اجرای خود شده و همچنان ادامه دارد که افزایش شمار مشمولان، محدودیت منابع بودجهای و کاهش درآمدهای پیشبینیشده، تأمین اعتبار این طرح را با چالش جدی مواجه کرده است.
سال گذشته و ماههای ابتدایی امسال، معیشت مردم بیش از هر زمان دیگری در مرکز توجه سیاستگذاری دولت قرار گرفت. تورم، فشار هزینهها، نااطمینانیهای ناشی از بحران و جنگ و دشواریهای تولید و کسبوکار، زندگی بسیاری از خانوارها را با نگرانیهای تازهای روبهرو کرد.
مازندران در ایام جنگهای تحمیلی اخیر، تجربهای متفاوت و در عین حال آموزنده را پشت سر گذاشت؛ تجربهای که فقط به تهدیدهای خارجی و نگرانیهای ناشی از حملات موشکی محدود نبود، بلکه همزمان با موجی از عملیات رسانهای، روایتسازیهای جهتدار و تلاش برای القای ناامنی در بازار نیز گره خورده بود.
اتفاقات یک سال گذشته، از فشارهای ناشی از تحریمهای بیرونی تا شرایط ویژهای که کشور با آن مواجه شد، بار دیگر اهمیت مدیریت میدانی بازار و نقش شبکه گسترده اصناف را آشکار کرد. روشن است که اگر کشور از چنین شبکه مویرگی و فراگیری برخوردار نبود، امکان داشت فشارهای اقتصادی و روانی، تلاطمهای سنگینتری را ابتدا برای اصناف و سپس برای مردم ایجاد کند.
در روزهایی که اقتصاد کشور بهطور همزمان زیر فشار تحریمهای سخت، وضعیت جنگی و تنشهای اقتصادی قرار گرفته است، پرسش از کارآمدی ساختارهای سنتی مدیریتی بیش از گذشته جدی شده است. شرایط ویژه امروز، ضرورت بازنگری در شیوه اداره اقتصاد و بازار را دوچندان میکند؛ چراکه در موقعیتهای بحرانی، سرعت تصمیمگیری، شناخت دقیق میدان و توان واکنش بهموقع، تعیینکننده است.
کارنامه یکساله وزارت جهاد کشاورزی، شبکه اصناف و دستگاههای اجرایی در تأمین کالاهای اساسی نشان میدهد که مدیریت بازار در مقاطع جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، بر سه محور اصلی استوار بوده است: افزایش ذخایر و تدارک پیش از بحران، فعال نگهداشتن جریان تولید و حملونقل و تقویت توزیع مویرگی در سطح استانها.
یک سال گذشته برای اقتصاد و بازار کشور، سال آزمونهای پیاپی بود؛ از روزهای جنگ ۱۲روزه و در ادامه جنگ ۴۰ روزه و همزمانی آن با ماه مبارک رمضان تا موج سفرهای نوروزی و افزایش ناگهانی جمعیت در برخی استانها. در همه این موقعیتها، یک پرسش بیش از هر چیز اهمیت داشت: آیا کالاهای ضروری مردم بموقع و بهاندازه کافی در دسترس خواهد بود؟
جنگ، تحریم، آزادسازی ارز، خشکسالی و اختلالات لجستیکی، امنیت غذایی ایران را در ۱۴ ماه گذشته در معرض یکی از سختترین آزمونهای چند دهه اخیر قرار داد؛ آزمونی که از تأمین نهادههای دامی و کشاورزی تا قیمت گذاری، ذخایر راهبردی و شبکه توزیع را تحت فشار گذاشته است.
طی یک سال گذشته، زنجیره تأمین و امنیت غذایی کشور در مواجهه با چالشهای همزمان اقتصادی، خشکسالی، تحریمها و بحرانهای نظامی با همافزایی بینظیر میان وزارت جهاد کشاورزی و شبکه اصناف مدیریت شد. با تغییر الگوی حکمرانی، مردمیسازی اقتصاد و تفویض اختیار به استانها، بازار از دیوانسالاری سنتی عبور کرد.