بازگشت کامل شبکه حملونقل به شرایط پایدار بیش از همه به احیای بخش هوایی وابسته است
گره بازسازی حملونقل در آسمان
بازگشت زیرساختهای حملونقل به مدار فعالیت، بعد از جنگ ۴۰ روزه، استراتژی مهم دولت برای حفظ شریان ارتباطی در بخشهای مختلف حملونقل کالا و مسافر است. در این میان، به گفته رئیس مرکز تدوین مقررات، ایمنی حملونقل، پدافند غیرعامل و مدیریت بحران، با توجه به سطح خسارتهای واردشده به زیرساختها، تجهیزات و ناوگان، بخش هوایی باید در صدر برنامههای بازسازی قرار گیرد؛ بخشی که اختلال در آن، افزون بر تأثیر مستقیم بر جابهجایی مسافر و کالا، پیامدهایی گسترده در حوزه ایمنی، امنیت و پیوندهای اقتصادی کشور به همراه دارد.
عباس محمودآبادی در گفتوگو با «ایران» در پاسخ به این سؤال که بازسازی زیرساختهای حملونقل پس از جنگ در کدام بخش باید در اولویت قرار گیرد، اظهار کرد: «حملونقل هوایی از ارکان حیاتی در توسعه و تعاملات اقتصادی هر کشور محسوب میشود و بروز خسارت در این بخش میتواند پیامدهای گستردهای، بهویژه از نظر امنیت و ایمنی مسافران، در پی داشته باشد.»
وی افزود: «با لحاظ آسیبهای واردشده به زیرساختهای بخش هوایی در جنگ رمضان، از جمله رادارها، سیستمهای کمکناوبری، سطوح پروازی، برجهای مراقبت، ساختمانها و ابنیه، از یک سو و آسیب به ناوگان هوایی از سوی دیگر، این بخش با اختلال جدی مواجه شده و از اینرو به نظر میرسد باید در اولویت برنامههای بازسازی قرار گیرد.»
وابستگی بخش هوایی به تجهیزات وارداتی
به گفته رئیس مرکز تدوین مقررات، ایمنی حملونقل، پدافند غیرعامل و مدیریت بحران، یکی از مهمترین موانع پیش روی بازسازی بخش هوایی و وابستگی این بخش به تجهیزات وارداتی است. او تأکید کرد: «بخش هوایی برای جبران خسارتهای وارده، به حمایت و پشتیبانی دولت در تأمین منابع ارزی و ریالی نیاز جدی دارد.»
محمودآبادی با اشاره به محدودیتهای موجود در تأمین تجهیزات و ناوگان افزود: «در زمینه تأمین ناوگان، بهویژه هواپیما و لکوموتیو، بهدلیل تحریمها با مشکلات جدی مواجه هستیم. همچنین در حوزه تأمین تجهیزات و تأسیسات مورد نیاز برای مدیریت بهرهبرداری حملونقل و تضمین ایمنی و امنیت مسافران، از جمله تجهیزات راداری، ناوبری، سیستمهای سیگنالینگ و سامانههای الکترونیکی، بهدلیل آنکه این اقلام باید از طریق واردات تأمین شوند، محدودیتهایی وجود دارد.» وی تصریح کرد: «در چنین شرایطی تخصیص و تأمین منابع ارزی، برای بازسازی و بازگرداندن این بخش به شرایط پایدار، از اهمیت ویژهای برخوردار است زیرا بدون تأمین این تجهیزات، احیای کامل بهرهبرداری در برخی بخشها با دشواری همراه خواهد بود.»
توان فنی کشور برای بازسازی
رئیس مرکز تدوین مقررات، ایمنی حملونقل در ادامه با تأکید بر توان داخلی کشور برای بازسازی زیرساختها گفت: «ایران به لحاظ برخورداری از نیروی انسانی متخصص و تجربه بالا در پروژههای ساخت، در تمامی حوزههای راه، راهآهن، فرودگاه، محوطه بندری، ساختمان و ابنیه فنی، در تراز بالایی قرار دارد و کارنامه دولت و متولیان بخش حملونقل در چند دهه اخیر مؤید این توانمندی است.»
وی خاطرنشان کرد: «شرکتهای مهندسان مشاور و پیمانکاران فعال در حوزه حملونقل، براساس رتبهبندی سازمان برنامه و بودجه کشور فعالیت دارند و این مسأله نشان میدهد ظرفیت اجرایی مناسبی برای بازسازی در داخل کشور وجود دارد.» به گفته محمودآبادی، در زمینه توسعه زیرساختهای حملونقل میتوان گفت به خودکفایی رسیدهایم و خوشبختانه از نظر ماشینآلات نیز، که بخش عمده آن با سرمایهگذاری بخش خصوصی تأمین شده، مشکل و کمبود قابل توجهی وجود ندارد.
او در عین حال تأکید کرد: «در بخش بهرهبرداری حملونقل، بهویژه در شیوههای ریلی، هوایی و دریایی، همچنان تا حدودی با محدودیت مواجه هستیم؛ محدودیتهایی که بخش عمده آن به تأمین ناوگان و تجهیزات تخصصی بازمیگردد.»
دوگانه توان داخلی و گره خارجی
محمودآبادی با توضیح بیشتر در این باره گفت: «در واقع، کشور از نظر بازسازی فیزیکی زیرساختها، توان فنی و اجرایی مناسبی در اختیار دارد و تجربه بازگرداندن سریع محورهای آسیبدیده نیز در کارنامه بخش حملونقل ثبت شده است؛ اما هرجا پای تجهیزات تخصصی، سامانههای پیشرفته بهرهبرداری یا ناوگان وارد میشود، محدودیتهای ناشی از تحریم و نیاز به واردات، کار را دشوارتر میکند.»
به گفته وی، این وضعیت بهویژه در حملونقل هوایی پررنگتر است زیرا این بخش هم به ناوگان و هم به تجهیزات حساسی وابسته است که نقش مستقیمی در ایمنی و مدیریت پروازها دارند. از این منظر، هرچند توان بازسازی باند، ساختمان، ابنیه و زیرساختهای فرودگاهی در داخل کشور وجود دارد، اما احیای کامل این بخش بدون تأمین تجهیزات و منابع ارزی لازم، با سرعت مطلوب پیش نخواهد رفت.
تابآوری شبکه حملونقل در روزهای جنگ
رئیس مرکز تدوین مقررات، ایمنی حملونقل در ادامه به تجربه دو جنگ اخیر اشاره کرد و گفت: «شبکه حملونقل کشور در این دورهها نشان داد که در شرایط بحران و جنگ از تابآوری قابل قبولی برخوردار است.» وی افزود: «با توجه به جنگ ۱۲ روزه و پیشبینیهایی که انجام شد، مجموعهای از اقدامات پیشگیرانه در تمامی حوزههای حملونقل با هدف حفاظت از زیرساختها، افزایش تابآوری و تداوم عملکرد شناسایی و در برنامه سازمانها و شرکتهای زیرمجموعه وزارت راه و شهرسازی قرار گرفت.»
محمودآبادی در تشریح این اقدامات گفت: «مسیرهای جایگزین شناسایی شد، کنارگذر پلها آمادهسازی شد، مراکز مدیریت راههای کشور در آمادگی کامل قرار گرفتند و استقرار ماشینآلات در راهدارخانهها با رعایت اصل پراکنش انجام شد. همچنین سازههای موقت از قبیل پلهای خرپایی، پلهای سریعنصب، لولهها و باکسها برای استفاده در شرایط اضطراری آمادهسازی شد.»
وی ادامه داد: «شناسایی پسکرانهها با هدف جایگزینی پایانهها، اجرای شیوههای ارائه خدمات بهصورت آفلاین و دستی به جای سامانهها، تجهیز مجموعه قطارهای نجات و امداد، تأمین دستگاههای برج سیار و تقویت بنادر جایگزین و نیروی عملیاتی آنها نیز از دیگر اقداماتی بود که در این دوره انجام شد.»
مسیرهای جایگزین و تداوم ارتباطات
محمودآبادی همچنین با اشاره به برنامهریزی برای حفظ ارتباطات حملونقلی و استمرار جریان انتقال کالا گفت: «برای برخی مبادی و مسیرهای حساس، از جمله در ارتباط با بنادر جنوبی، مسیرهای جایگزین در نظر گرفته شد تا در صورت بروز مشکل، جریان حملونقل متوقف نشود.» به گفته وی، این پیشبینیها و آمادگیها سبب شد شبکه حملونقل کشور در روزهای بحران بتواند نقش پشتیبان خود را در تأمین کالاها و نیازهای ضروری ایفا کند.
او تأکید کرد: «یکی از مهمترین درسهای این دوره آن بود که در کنار توسعه زیرساختها، باید تقویت الزامات پدافند غیرعامل، پیشبینی مسیرهای جایگزین و تأمین تجهیزات اضطراری نیز با جدیت دنبال شود تا در شرایط مشابه، امکان تداوم خدمات بدون وقفه فراهم باشد.»
برآورد خسارتها و تأمین اعتبار
رئیس مرکز تدوین مقررات، ایمنی حملونقل، پدافند غیرعامل و مدیریت بحران در پایان با اشاره به برآورد خسارتهای جنگ اخیر گفت: «خسارتهای واردشده به زیرساختها به تفکیک شیوههای حملونقل و همچنین حوزه هواشناسی احصا و میزان اعتبارات مورد نیاز نیز برآورد شده است.»
وی افزود: «اقدامات لازم در خصوص نحوه تأمین اعتبار برای بازگشت به وضعیت مطلوب در همه شیوههای حملونقل، در دست انجام است، اما با توجه به سطح خسارتها و نقش راهبردی این بخش، حملونقل هوایی در اولویت برنامههای بازسازی قرار دارد.»
به گفته محمودآبادی، اگرچه کشور در بازسازی زیرساختهای حملونقلی از توان فنی و اجرایی مناسبی برخوردار است و شبکه حملونقل نیز در روزهای جنگ توانست تابآوری خود را حفظ کند، اما احیای کامل بخش هوایی بیش از هر چیز به تأمین منابع مالی، ارزی و تجهیزات مورد نیاز وابسته است. از این منظر، بازگشت سریع بخش هوایی به مدار کامل بهرهبرداری، نه فقط برای جابهجایی ایمن مسافر و کالا، بلکه برای حفظ پیوندهای اقتصادی و بازگرداندن کامل شبکه حملونقل کشور به شرایط پایدار، اهمیتی تعیینکننده دارد.
بــــرش
استمرار جریان کالا و خدمات حیاتی
رئیس مرکز تدوین مقررات، ایمنی حملونقل با تأکید بر اینکه با وجود دو جنگ در فاصله چند ماه و تخریب و آسیب به شبکه حملونقل، جریان انتقال کالا ادامه داشته است، گفت: «در دوران جنگ رمضان، تخلیه، بارگیری و حمل کالاها، بهویژه کالاهای اساسی، برای تأمین امنیت غذایی و معیشت مردم تداوم داشت.»
به گفته وی، افزون بر این، جابهجایی دانشجویان، سربازان، مسافران جزایر جنوبی کشور، زائران عتبات عالیات و همچنین انتقال داروهای مورد نیاز نیز انجام شد. محمودآبادی افزود: «تجربه این دوره نشان داد که شبکه حملونقل کشور، با وجود آسیبهای وارده، توان حفظ ارتباطات و استمرار خدمات حیاتی را دارد و در شرایط بحران میتواند از اختلال کامل در جریان جابهجایی جلوگیری کند.»
انتهای پیام/