در میهندوستی و وطنخواهی جلال خالقی مطلق (۲۰ شهریور ۱۳۱۶، تهران – ۹ اسفند ۱۴۰۴، هامبورگ) هرچه بگوییم، کم گفتهایم.
شاهنامه راوی یک الگوی رفتاری، سیاسی و فرهنگی است که همه جنبههای زندگی اجتماعی و سیاسی، بهخصوص نوع فرمانروایی در آن وجود دارد و به مسائل جنگ میپردازد.
در روزهایی که «جنگ» و «مذاکره» دو مفهوم محوری و کانونی فضای اجتماعی و سیاسی جامعه ایران هستند، بازخوانی جنگهای شاهنامه اهمیتی دوچندانی پیدا میکند؛ چرا که شاهنامه صرفاً روایت نبردهای اسطورهای و تاریخی نیست، بلکه چهارچوبی فکری برای درک چیستی قدرت، مقاومت، اخلاق و خرد سیاسی در سنت ایرانی فراهم میکند.
علی اکبر ولایتی، رئیس هیئت امنای انشگاه آزاد اسلامی حکیم فردوسی را بازآفریننده هویت ایرانی توصیف کرد.
شاهنامه تنها در مرزهای جغرافیایی خلاصه نمیشود. «ایران» برای فردوسی مجموعهای آرمانی و اخلاقی محسوب میشود؛ مجموعهای از فرهنگ، آیین، اساطیر و باورها. شاهنامه آیینهای است که فرهنگ، اسطورهها، تاریخ، نیکمنشی و جهانبینی و باورهایمان را در آن میبینیم.
هنگامی که سخن از فردوسی و شاهنامه به میان میآید، ناخودآگاه حس شکوه و وسعتی در ما بیدار میشود که شبیه آن را کمتر در سنتهای حماسی جهان میتوان یافت. شاهنامه تنها «کتاب» نیست؛ یک «جهان» است؛ جهانی که برساخته تخیل خلاق، حافظه تاریخی یک ملت و نگاه ژرف یک ادیب بزرگ است. فردوسی، در اوج تنهایی و در مصاف با بیمهری زمانه، جهانی را از نو آفرید که نه فقط «حماسه»، که «معنا» را به زبان فارسی بازگرداند.
شاهنامه فقط یک اثر ادبی نیست؛ حافظه تاریخی و هویتی ایرانیان است. کتابی که فردوسی با رنج سیساله سرود تا زبان و فرهنگ ایرانی را از فراموشی نجات دهد. در این اثر، جهانی از شخصیتها و موقعیتهای دراماتیک نهفته است؛ از تراژدی جانسوز رستم و سهراب گرفته تا سقوط سیاوش، نبردهای رستم، پیچیدگی شخصیت افراسیاب و دهها روایت دیگر که هر کدام ظرفیت تبدیل شدن به مجموعههایی عظیم در ابعاد جهانی را دارند. با این حال، سینمای ایران در چهار دهه گذشته تقریباً هیچ مواجهه جدی و مستمری با این جهان شگفتانگیز نداشته است.
شب «سیسخت» در قالب شبهای بخارا برگزار شد. در این برنامه سخنرانان از پیوند تاریخی و فرهنگی این شهر با شاهنامه فردوسی گفتند و مستند «شهر شاهنامه» برای نخستین بار به نمایش درآمد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر ظرفیتهای مشترک فرهنگی ایران و تاجیکستان گفت: شاهنامه به عنوان یک ریشه هویتی مشترک، میتواند محور برنامهریزیهای منسجم و بلندمدت فرهنگی میان دو کشور قرار گیرد.
ارکستر میترا با «شب شاهنامه» در تالار وحدت برگزار شد. این کنسرت به رهبری محمدرضا صفوی و روایت گلاب آدینه در تاریخهای ۲۷ و ۲۸ آبان ماه به روی صحنه رفت. کنسرت مایستر این برنامه شکیبا خسروی و مدیر اجرایی آن کاوه کشکولی بود.
پرفورمنس موسیقی «هورشید» ویژه بانوان به نویسندگی و کارگردانی گلنار راحتینویر و با تهیهکنندگی سروش کریمینژاد با حضور ۳۵ هنرمند، ۱۶ و۲۳ آبانماه در سالن اصلی برج آزادی روی صحنه رفت.
رامونا میرحاجیان به «ایران» گفت: نمایش «هیولاکش» به نویسندگی مهدی سیمریز و کارگردانی محمد جهانپا، اقتباسی آزاد از داستان گشتاسب در شاهنامه است.
نمایش «هیولاکش» به نویسندگی مهدی سیمریز و کارگردانی محمد جهانپا، اقتباسی آزاد از داستان گشتاسب در شاهنامه است. این اثر سهپردهای با عنوانهای «عزم قدرت»، «آزمون ایمان» و «نبرد نهایی»، مسیر قهرمانی را روایت میکند که از وطن میگریزد تا خود را بیابد، اما در نهایت درمییابد که راه بازگشت، در درون اوست.
کنسرت ارکستر موسیقی ملی ایران با عنوان «رستمزاد» با آهنگسازی و رهبری میهمان امیر پورخلجی و روایتی از شاهنامه فردوسی در تالار وحدت به روی صحنه رفت.
یک تاریخدان و شاهنامهپژوه گفت: شاهنامه این کتاب بزرگ تاریخی و ادبی نشان میدهد که در گذشته، شگردی برای تولید آب وجود داشته که بعدها در مسیر نابودی تمدنهای باستانی از میان رفته است، اما فردوسی نوید میدهد که این راز در طبیعت نهفته است و با دانش پیشرفته میتوان دوباره بدان دست یافت.
نقال و شاهنامهخوان کشور درباره اجراهای خود در جریان برنامههای فرهنگی به مناسبت نوروز و صدمین سالگرد روابط دیپلماتیک ایران و مجارستان در بوداپست، گفت: تلاش کردم درباره مفاهیم محوری شاهنامه، مانند خردورزی، صلحطلبی و نگاه فرامرزی این اثر گرانسنگ صحبت کنم.
هفته گذشته، در سایهسار دیوارهای دیرپای خانه اتحادیه، شاهنامه فردوسی نه با واژگان، که با رقص قلمها و رنگها جان گرفت.
مدیرکل آموزشهای شهروندی پایتخت با اشاره به موضوع جای خالی شعر و شاهنامه در جامعه گفت: بدنبال ایجاد بستر و توسعه فرهنگ شاهنامه خوانی میان شهروندان هستیم.
در راستای اجرای ویژه برنامههای با موضوع جشنواره ایران سرایی رویدادنقاشی قهوه خانه ای و تصویر نگاری شاهنامه و نقش آن در احیای هنرهای ایرانی برگزار میشود.