
سیستم کنونی تأمین آرد و نان، که با قیمتگذاری دستوری و یارانههای کلان اداره میشود، نه تنها به ثبات قیمت و کیفیت منجر نشده، بلکه چرخهای از زیان تولیدکنندگان، هدررفت منابع ملی، کاهش کیفیت گندم و نان، و حتی قاچاق را به وجود آورده است.

بررسیهای میدانی و تحلیل دیدگاه کارشناسان نشان میدهد که برای مهار بحران هدررفت نان، باید عزم و هماهنگی فرابخشی در قالب اجرای همزمان چند راهبرد کلیدی شکل گیرد.

بر اساس آمار اعلامی، سالانه ۳۰ درصد از نان [طبخ شده] کشور، یعنی معادل ۲ میلیون تن دور ریخته میشود. در واقع این مقدار نان میتواند نیاز ۱۱ میلیون نفر در این حوزه را تأمین کند.

در نظر نگرفتن هزینههای واقعی نانوایان در قیمتگذاری نان، نه تنها موجب فشار اقتصادی بر صنف نانوایی شده، بلکه منجر به چند نرخی شدن نان و کاهش کیفیت خدمات نیز میشود.

افزایش سرسامآور هزینههای تولید، نانوایان را در میانه دوگانگی دشواری قرار داده است؛ از یک سو با قیمتهای مصوب دولت ضرر میدهند و از سوی دیگر، افزایش غیرقانونی قیمت، نارضایتی مردم را به دنبال دارد. این در حالی است که به گفته فعالان این صنف، قیمت نان هیچ تناسبی با هزینههای واقعی آن ندارد.

نان بیش از آنکه یک کالای اقتصادی محسوب شود، یک مسأله فرهنگی و اجتماعی است. حل مشکل کیفیت نان تنها با همکاری دولت، نانواها و مردم ممکن خواهد بود و تا زمانی که این سه ضلع مثلث با هم هماهنگ نشوند، نان ایرانی همچنان بیکیفیت باقی خواهد ماند. از سوی دیگر سیاستهای یارانهای دولت اگر چه نان را ارزان در اختیار مردم قرار داده، اما امروزه به عاملی برای کاهش کیفیت تبدیل شده است.

رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران با اشاره به اشتباه بودن مسیر سیاستگذاری در حوزه آرد و نان، گفت: «اجرای طرح هوشمندسازی نه تنها مسیر یارانه را اصلاح نکرد، بلکه کیفیت و قیمت نان را نیز تحت تأثیر منفی قرار داد.»

معاون اول رئیس جمهور با تاکید بر اینکه باید نان باکیفیت خوب و قیمت مناسب با سازوکاری مشخص در اختیار مردم قرارگیرد، گفت: طرح اصلاح زنجیره عرضه آرد و نان با توجه به بیانضباطی کنونی در حکمرانی نان در دستور کار دولت است.

رئیس اتاق اصناف تهران درباره چگونگی اصلاح یارانه نان و جایگزینی روشهای سنتی با راهکارهای هدفمند، بر لزوم استفاده از کارت ملی به عنوان ابزاری برای توزیع عادلانه یارانه تأکید کرد و هشدار داد: تکرار الگوی کارتهای مجزا و تجربههای مشابه، چالشهای جدیدی برای مردم و دولت ایجاد خواهد کرد.

رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران افزایش قیمت نان در تهران را تکذیب کرد و گفت: هنوز قیمت جدید نان توسط استانداری ابلاغ نشده است.

در حالی که نانوایان از تأخیر در پرداخت کمکهزینهها و حذف سهم دولت از بیمه گلایهمندند، مردم از گرانفروشی و چندنرخی شدن نان در بازار شکایت دارند؛ شرایطی که هم نانوا و هم مصرفکننده را ناراضی کرده که به گفته عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس باید هر چه سریعتر درباره نرخ واقعی نان تعیین تکلیف صورت گیرد.

با وجود اجرای طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان، همچنان گزارشهایی از تخلفات گسترده در نانواییها از جمله کمفروشی، گرانفروشی و بیکیفیتی نان به گوش میرسد؛ تخلفاتی که حالا طبق اعلام رئیس اتاق اصناف تهران، در صورت تکرار با پلمب واحدهای صنفی و جایگزینی نانوایان متعهد پاسخ داده خواهد شد.

مدیر اجرایی طرح ملی هوشمندسازی یارانه آرد و نان اعلام کرد: اجرای این طرح از سال ۱۴۰۱ تاکنون، بدون آزادسازی قیمت نان یا سهمیهبندی آن برای مردم، موفق شده ضمن جلوگیری از هدررفت ۵.۱ میلیون تن آرد یارانهای، ۹۶ هزار میلیارد تومان از هزینههای دولت برای تأمین نان را کاهش دهد.