اعتیاد دیگر با یک ماده شروع و با همان یک ماده ادامه پیدا نمی‌کند. تریاک و دیگر مواد افیونی همچنان در الگوی مصرف مواد در ایران قرار دارند، اما در کنار آنها الکل، مت‌آمفتامین، کانابیس و داروهای دارای قابلیت سوءمصرف نیز وارد الگوهای مصرف شده‌اند.
یکی از نگرانی‌های والدین که همزمان با بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها افزایش پیدا می‌کند موضوع خرید و فروش و توزیع مواد مخدر در اطراف مدارس و دانشگاه‌هاست.
گفت‌وگویی با عنوان «ویپ، دودِ بی‌دود» در شماره امروز روزنامه ایران منتشر شد.
یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها در حوزه درمان اعتیاد، موازی‌کاری بین دستگاه‌های مسئول است.
«دستمال»، «کروکودیل»، «غبار میمون»، «کیت کت» و... هر روز نام تازه‌ای از مواد مخدر جدید شنیده می‌شود و با مطرح شدن هر نام، موجی از نگرانی نیز خانواده‌ها را دربرمی‌گیرد. آخرین پیمایش سازمان ملل در دنیا بین افراد ۱۵ تا ۶۵ سال، نشان می‌دهد ۶.۲ درصد افراد در این رده سنی دارای اعتیاد هستند.
مدیرکل درمان ستاد مبارزه با مواد مخدر با بیان اینکه سالانه ۱۲۰ هزارمیلیاردتومان صرف عوارض ناشی از اعتیاد می‌شود، بر ضرورت جلوگیری از بازگشت معتادان و قاچاقچیان به چرخه مصرف و توزیع مواد تاکید کرد و گفت: با ارتقاء سامانه غوام در حال تکمیل بانک اطلاعاتی از معتادان و قاچاقچیان هستیم؛ افرادی که چندین بار دستگیر شده و هر بار به‌عنوان فروشنده مواد شناسایی شده‌اند به اردوگاه ماده۴۲ منتقل می‌شوند.
رئیس جمهور با تأکید بر ضرورت اصلاح رویکردهای موجود در حوزه مقابله با اعتیاد، کنترل همزمان عرضه و تقاضا را راهبردی اساسی برای مدیریت این آسیب اجتماعی دانست و گفت: با بهره‌گیری از سازوکارهای قانونی، مداخلات درمانی و اجتماعی و تشدید برخورد با شبکه‌های قاچاق، می‌توان چرخه اعتیاد و توزیع مواد مخدر را به‌صورت مؤثر کنترل و از گسترش آسیب‌های ناشی از آن پیشگیری کرد.
مدیرکل پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر از اجرای طرح‌های گسترده دانش‌آموزی در سال ۱۴۰۵ خبر داد و اعلام کرد با راه‌اندازی طرح «سفیران دانش‌آموزی» و توانمندسازی ۳۵ هزار مشاور مدارس در سراسر کشور، پیشگیری از اعتیاد به صورت فراگیر در نظام آموزشی نهادینه خواهد شد.
متهمان پرونده پسر جوانی که در یک کمپ ترک اعتیاد جان باخته بود، پس از ۱۵ سال به دیه و حبس محکوم شدند.
برنامه‌های پیشگیری در سال‌های گذشته، بیشتر بر مواد سنتی مثل تریاک، هروئین و حشیش متمرکز بوده و آموزش‌ها هم بیشتر به اطلاع‌رسانی کلی و هشدار درباره پیامدهای مصرف این نوع مواد محدود می‌شد. اما در سال‌های اخیر و با گسترش مواد صنعتی و روان‌گردان‌های نوظهور، سیاست دولت و ستاد مبارزه با مواد مخدر به آموزش عمومی جامع و مهارت‌محور تغییر کرده است.
پیشگیری از اعتیاد در ایران هنوز عمدتاً آموزش‌محور است، اما سیاست‌گذاری‌های جدید به‌تدریج به سمت «مداخله زودهنگام» در کنار اقدامات آموزشی و فرهنگی در حال حرکت است. شواهد علمی نشان می‌دهد، مداخله زودهنگام از آموزش صِرف مؤثرتر است. «مداخله زودهنگام» یعنی شناسایی افراد و گروه‌های در معرض خطر و مداخله تخصصی پیش از اینکه فرد به سمت استفاده از مواد مخدر کشانده شود یا وابستگی پیدا کرده باشد.
شب‌های زمستان برای کسانی که سرپناهی ندارند، سیاه و سرد و طولانی است. زمین همیشه سرد، سردتر می‌شود. بیرون مانده‌ها سریع خودشان را به جا و مکانی گرم می‌رسانند و چراغ‌های خانه‌هایشان را روشن می‌کنند. اما برای بعضی از افراد، خیابان تنها جایی است که می‌توانند بروند، نه خانه‌ای منتظر آنان است و نه اجاق و چراغی روشن. اینجاست که حضور گرمخانه‌ها می‌تواند قوت قلبی برای بیرون‌مانده‌ها باشد که هر ثانیه شب زمستان برایشان مثل سالی می‌گذرد.
با تمرکز دولت چهاردهم بر رویکرد علمی، پیشگیرانه و بین‌بخشی برای ترک اعتیاد، فعالیت‌های ستاد مبارزه با موادمخدر وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که از کاهش آسیب‌های اجتماعی تا تقویت درمان و بازتوانی و انسداد مسیرهای توزیع، دستاوردهای قابل ارزیابی را در کارنامه این دولت به ثبت رسانده است. در حال حاضر برنامه ملی پیشگیری در حال تدوین است که گامی محکم و راسخ در این عرصه محسوب می‌شود.
یک روانشناس درباره اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از اعتیاد به خرید اینترنتی گفت: مهم‌ترین اقدام، افزایش آگاهی و سواد روان‌شناختی افراد است. باید اعتیاد به خرید اینترنتی به افراد معرفی و توضیح داده شود که چگونه فرد می‌تواند در یک چرخه معیوب گرفتار شود.
فاطمه رجلانی گفت: ترک سیگار، برای مثال، حداقل شش ماه تا یک سال زمان می‌برد تا هورمون‌ها و نورون‌های مغزی بازسازی شوند و مغز به حالت عادی برگردد.
«روزهایی در ماه بودند که میلم به سیگار کشیدن آن‌قدر شدید می‌شد که نمی‌توانستم از آن بگذرم و همین باعث شد چند بار در ترک آن شکست بخورم. اما در نهایت با کمک مشاوره‌های روانشناس و ورزش روزانه، توانستم بعد از شش ماه سیگار را برای همیشه کنار بگذارم.» این صحبت‌های مریم ۳۵ ساله، کارمند بانک است که بعد از ۱۰ سال سیگار کشیدن تصمیم گرفت برای سلامت فرزندش آن را ترک کند.
امیرحسین یاوری گفت: زنان نسبت به مردان کمتر معتاد می‌شوند اما سیر و الگوی مصرف آنان بسیار خطرناک‌تر از مردان است، مردان ابتدا از مواد سنتی به سمت صنعتی می‌روند اما زنان در همان ابتدا از مواد صنعتی و پرخطر استفاده می‌کنند.
سلیمان عباسی گفت: اعتیاد لذت کاذبی ایجاد می‌کند، اما در واقع زندگی را از فرد می‌گیرد؛ خانواده، شغل، آبرو، عشق و همه چیز را نابود می‌کند.
آمار معتادان سالخورده، بیماران مقاوم به درمان و افراد ناتوان از ترک موادمخدر رو به افزایش است. به همین دلیل ستاد مبارزه با موادمخدر اعلام کرده که کشور در آستانه اجرای یکی از متفاوت‌ترین طرح‌های کاهش آسیب قرار دارد.
نورالدین فایقی به «ایران» گفت: خدمات کاهش آسیب برای معتادان پرخطر و سخت درمان در دستور کار سازمان است.