شناسنامه مادران ایران / کتاب «مادر؛ خدای کوچک خانه» نگاه مردان ایرانی به مادران را روایت می‌کند

شناسنامه مادران ایران / کتاب «مادر؛ خدای کوچک خانه» نگاه مردان ایرانی به مادران را روایت می‌کند

سیدعطاءالله مهاجرانی در پیشانی کتاب «مادر؛ خدای کوچک خانه» عبارتی از روانشاد عباس کیارستمی نقل می‌کند: «او نه سواد خواندن داشت و نه نوشتن، اما سخنانی می‌گفت که نه جایی خوانده بودم و نه کسی نوشته بود.» شاید این بهترین تعبیری است که در مورد مادر نویسنده کتاب یا «مامان عذرا» که من به عنوان عروس خانواده نزدیک ۳۱ سال ایشان را چنین صدا می‌کردم،  صدق می‌کرد.

فرهنگ

خداوند مرا گرفتار مثنوی و مولانا کرد

محمدعلی موحد در رونمایی از نسخه قطع کوچک مثنوی عنوان کرد

خداوند مرا گرفتار مثنوی و مولانا کرد

عصر سه‌شنبه ۲۴ تیر، شصت‌وسومین نشست سه‌شنبه‌های مجله «بخارا» به رونمایی از نسخه قطع کوچک مثنوی با حضور محمدعلی موحد و جمع بسیاری از دوستداران ایشان در شهر کتاب نیاوران برگزار شد

فرهنگ

پیدا و ‌پنهان «جز چشم سیاه تو»

مروری بر جز چشم سیاه تو پنجمین جلد از مجموعه حماسه سجادیه سیدمهدی شجاعی

پیدا و ‌پنهان «جز چشم سیاه تو»

«حماسه سجادیه» عنوان مجموعه‌ای پژوهشی - آیینی است به قلم استاد سیدمهدی شجاعی که جلد اول آن در سال ۱۴۰۱ و توسط انتشارات نیستان هنر منتشر شد. تاکنون پنج جلد از این مجموعه ارزشمند منتشر شده و در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.

فرهنگ

صد سال ذهن‌کاوی / تاریخ روان‌کاوی نوشته استیون میچل و مارگارت بلک، دعوتی است به تأمل عمیق‌تر درباره ماهیت انسان

صد سال ذهن‌کاوی / تاریخ روان‌کاوی نوشته استیون میچل و مارگارت بلک، دعوتی است به تأمل عمیق‌تر درباره ماهیت انسان

روان‌کاوی بیش از یک قرن پیش توسط زیگموند فروید آغاز شد و یکی از جسورانه‌ترین تلاش‌ها برای کاوش در عمق ذهن انسان بود. این جنبش، ذهن را از قلمرو فلسفه و ادبیات به حوزه‌ای نظری-بالینی برد و مفاهیمی مانند ناهشیار، عقده‌ها و تأثیر کودکی را وارد فرهنگ عمومی کرد. اما مسیرش پر از فراز و فرود بود: گاهی به اوج شهرت رسید و گاهی مورد حمله شدید قرار گرفت؛ از اتهام علمی نبودن تا نقدهای فمینیستی و فرهنگی. با وجود همه این چالش‌ها، روان‌کاوی همچنان زنده ماند و به شاخه‌های متنوع و غنی تبدیل شد.

فرهنگ

میهن‌دوستی در برابر ملی‌گرایی / مروری توصیفی-انتقادی بر کتاب برای عشق به میهن نوشته مائوریتسیو ویرولی

میهن‌دوستی در برابر ملی‌گرایی / مروری توصیفی-انتقادی بر کتاب برای عشق به میهن نوشته مائوریتسیو ویرولی

جنگ یکی از بسترهایی است که اندیشه و زیست ملی‌گرایانه و میهن‌دوستانه را بازتولید می‌کند. به بیان دیگر، گرایش به وطن‌خواهی ممکن است در بسترهای متنوعی تکوین یابد و رشد کند که یکی از آنها جنگ است.

فرهنگ

تلاقی قدرت، هویت، فناوری / کتاب سیاست در آیینه نظریه تلاشی برای بازاندیشی مطالعه علوم‌سیاسی در خاورمیانه است

تلاقی قدرت، هویت، فناوری / کتاب سیاست در آیینه نظریه تلاشی برای بازاندیشی مطالعه علوم‌سیاسی در خاورمیانه است

در تاریخ مطالعات خاورمیانه شماری از رویدادها منجر به ایجاد تغییراتی عمیق و دامنه‌دار در قواعد پژوهش‌های مرتبط با این منطقه شده‌اند. جنگ‌های ۱۹۶۷ و ۱۹۷۳، انقلاب ایران در ۱۹۷۹، فروپاشی اتحاد شوروی، حملات ۱۱ سپتامبر، اشغال عراق در ۲۰۰۳ و خیزش‌های عربی ۲۰۱۱ از جمله لحظاتی بودند که سیاست منطقه را دگرگون کردند و پرسش‌های اصلی پژوهشگران، چارچوب‌های نظری مسلط و حتی شیوه‌های تولید دانش درباره خاورمیانه را نیز تغییر دادند. اکنون به نظر می‌رسد تحولات یک سال اخیر نیز در حال تبدیل شدن به یکی از همین نقاط عطف تاریخی هستند.

فرهنگ

پیر مرد نقاش / پنجره‌ای به جهان‌بینی و مهارت کاتسوشیکا هُکوسای در دیوانه نقاشی

پیر مرد نقاش / پنجره‌ای به جهان‌بینی و مهارت کاتسوشیکا هُکوسای در دیوانه نقاشی

در طول تاریخ، کم نبوده‌اند هنرمندانی که برای درک حقیقت هستی، به جای واژه‌ها، از خطوط‌ و رنگ‌ها بهره جسته‌اند. کاتسوشیکا هُکوسای، نقاش ژاپنی، یکی از هنرمندانی است که نقاشی برایش نه یک حرفه، که یک آیین زیستن و دیوانگی مقدس بود.

فرهنگ

یقین گمشده / تأملی در جهان فرانتس کافکا در صد و دومین سال درگذشتش

یقین گمشده / تأملی در جهان فرانتس کافکا در صد و دومین سال درگذشتش

فرانتس کافکا (۱۹۲۴-۱۸۸۳) نویسنده‌ای است که از همان نخستین مواجهه، نوعی حس لامکانی را به خواننده منتقل می‌کند؛ گویی هر جمله، هر صحنه و هر شخصیت، در جایی بین جهان ما و جهانی دیگر معلق است. او در پراگ به دنیا آمد؛ شهری که خود در آن روزگار مرزی بود میان فرهنگ‌ها و زبان‌ها؛ یک یهودی آلمانی‌زبان در شهری عمدتاً چک‌زبان، کارمند بیمه در دل بوروکراسی امپراطوری اتریش-مجارستان و نویسنده‌ای که بیشتر آثارش سنگین‌ترین وزن خود را پس از مرگ نویسنده پیدا کرد. این موقعیت حاشیه‌ای، صرفاً یک نکته‌ زندگینامه‌ای نیست؛ بلکه شاکله‌ درونی جهان داستانی او را می‌سازد.

فرهنگ

رویای شیرین دباغ / روایت زندگی پرفراز و نشیب مرضیه حدیدچی در کتاب بانوی چریک

رویای شیرین دباغ / روایت زندگی پرفراز و نشیب مرضیه حدیدچی در کتاب بانوی چریک

زنان بسیاری در جریان انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس نقشی مهم، اثرگذار و فراموش‌نشدنی ایفا کرده‌اند. آنها با ایمان، آگاهی و روحیه فداکارانه در صحنه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی انقلاب حضوری فعال داشتند و در شکل‌گیری و تداوم این حرکت بزرگ مردمی، سهمی اساسی را برعهده گرفتند.

فرهنگ

بارقه امید در دل تاریکی / بررسی پیچیدگی‌های زندگی و احساسات انسانی در سمت روشن زندگی نوشته مصطفی مستور

بارقه امید در دل تاریکی / بررسی پیچیدگی‌های زندگی و احساسات انسانی در سمت روشن زندگی نوشته مصطفی مستور

گاهی زندگی و آدم‌هایش ما را به تاریک‌ترین نقطه از زندگی می‌برند و با بی‌رحمی تمام میان همان تاریکی‌ها رهایمان می‌کنند. شاید هم گاهی این خودمان هستیم که برای به چالش کشیدن توانایی‌ها یا میزان جسارت خود به سمت تاریکی می‌رویم. زندگی برای ما چه خوابی دیده است؟ آن مسیر روشنی که ما را به سمت روشنایی می‌برد، کجاست؟

فرهنگ

راوی دنیای زنان / جست‌وجوی خود واقعی در مجموعه داستان بانو، مینا و دیگران نوشته ناهید طباطبایی

راوی دنیای زنان / جست‌وجوی خود واقعی در مجموعه داستان بانو، مینا و دیگران نوشته ناهید طباطبایی

گاهی فاجعه نه با صدای یک انفجار، که با صدای بسته‌ شدن آرام یک در چوبی یا خیره ماندن به یک استکان چای سرد شده در یک بعدازظهر کش‌دار آغاز می‌شود. زندگی در برخی از داستان‌ها، نه در خیابان‌های شلوغ می‌گذرد و نه با اتفاقات بزرگ دراماتیک پیش می‌رود، بلکه از حواشی کوچک و به‌ ظاهر بی‌اهمیت جریان پیدا می‌کند؛ در اتاق‌هایی که بوی کهنگی می‌دهند و در ذهن‌هایی که میان واقعیت سرد امروز و خاطرات گرم دیروز، سرگردانند.

فرهنگ

آن‌سوی نقاب‌ها / سفری به اعماق یک فضای روان‌شناختی و رازآلود در بازگشت به اعماق

آن‌سوی نقاب‌ها / سفری به اعماق یک فضای روان‌شناختی و رازآلود در بازگشت به اعماق

مرگ گاهی پایان یک داستان نیست، بلکه سرآغاز کشف رازهای هولناک و بزرگی است که سال‌ها در پشت ابر پنهان مانده‌اند، اما ماه همیشه پشت ابر نمی‌ماند و حقایق بالاخره روشن می‌شوند. گاهی رمان‌ مخاطب خود را به سفری در اعماق یک فضای روان‌شناختی تاریک و البته پر از شگفتی می‌برد؛ فضایی تلخ، رازآلود و معماگونه که خواننده با ورق زدن صفحه به صفحه آن باید به حقیقتی دست پیدا کند که نویسنده با زیرکی در پس یک قصه جذاب و پرکشش پنهان کرده است.

فرهنگ

پرواز در باد / واکاوی درونی مفهوم استقلال و جسارت در دختری که سوار باد شد

پرواز در باد / واکاوی درونی مفهوم استقلال و جسارت در دختری که سوار باد شد

دوران نوجوانی، ایستگاهی در میانه‌ راه زندگی محسوب می‌شود؛ مرز باریکی میان کودکی که رویا می‌بیند و آرزو در سر می‌پروراند و بزرگسالی که باید برای تحقق آن‌ رویاها و آرزوها مبارزه کند تا به هدف برسد.

فرهنگ

هایدگر ایرانی

هایدگر ایرانی

علی میرسپاسی در کتاب فراملی‌گرایی در اندیشه سیاسی ایرانیان به نقش و موقعیت احمد فردید در تفکر معاصر ایران می‌پردازد.

فرهنگ

دویدن در پی آواز هستی / تأملی بر جهان و زبان مارتین هایدگر در پنجاهمین سال درگذشتش

دویدن در پی آواز هستی / تأملی بر جهان و زبان مارتین هایدگر در پنجاهمین سال درگذشتش

سخن گفتن از مارتین هایدگر (۱۹۷۶-۱۸۸۹)، گویی قدم گذاشتن در جنگلی مه‌آلود است که در آن نور و سایه مدام از هم عبور می‌کنند. هایدگر خود در «درآمدی بر متافیزیک» هشدار می‌دهد که تفکر، راه‌های آسان را نمی‌پذیرد و تنها از جایی آغاز می‌شود که انسان حاضر باشد در برابر پرسش اساسى «بودن» بایستد. او می‌نویسد: «پرسش از هستی، بنیادی‌ترین و دور از دسترس‌ترین پرسش است.»

فرهنگ

نیمه پنهان نویسنده / بررسی ناخودآگاه در نمایشنامه‌های شکسپیر نوشته مارتین برگمن

نیمه پنهان نویسنده / بررسی ناخودآگاه در نمایشنامه‌های شکسپیر نوشته مارتین برگمن

مارتین اس. برگمن (۲۰۱۴-۱۹۱۳) در اواخر عمرش، کتابی منتشر کرد که می‌توان آن را وصیت‌نامه بالینی یک عمر مواجهه با پویایی‌های ذهن انسان دانست: «ناخودآگاه در نمایشنامه‌های شکسپیر». برگمن که در محافل روانکاوی بیشتر با تدریس درباره تاریخ جنبش روانکاوی شناخته می‌شود، در این کتاب مسیری متفاوت را می‌پیماید. او از جایگاه یک درمانگر باتجربه، پشت میز تحریر خود می‌نشیند و نمایشنامه‌های شکسپیر را به‌مثابه «گزارش‌های موردی» می‌خواند اما نه از آن دست گزارش‌هایی که بیماران بر تخت تحلیل می‌گویند، بلکه از آن گونه‌ای که یک شاعر نابغه در لابه‌لای دیالوگ‌های «هملت»، «مکبث» و «اتللو» بر جای گذاشته است.

فرهنگ

پس از رئیس‌جمهور شهید / نگاهی به کتاب ۷۲ روز، یک روایت نزدیک نوشته اسماعیل رمضانی

پس از رئیس‌جمهور شهید / نگاهی به کتاب ۷۲ روز، یک روایت نزدیک نوشته اسماعیل رمضانی

روز ۳۰ اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۳ با حادثه سقوط بالگرد حامل سیدابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهوری شهید و همراهانش در منطقه ورزقان آذربایجان شرقی، ایران وارد یک مرحله حساس تاریخی شد که می‌توانست به بحران مدیریتی در ارکان کشوری، هر چند مقطعی، منجر شود.

فرهنگ

گذر از اسطوره به تاریخ / مرور پیشینه دو سرزمین کهن در ایران و توران

گذر از اسطوره به تاریخ / مرور پیشینه دو سرزمین کهن در ایران و توران

یکی از موضوعات مهم در مطالعات تاریخ و فرهنگ ایرانی، مسأله هویت تاریخی ایران و نسبت آن با کشورهای همسایه است. ایران و توران دو سرزمینی هستند که هم در حافظه اسطوره‌ای و ادبی ایرانیان حضور پررنگی دارند‌ و هم در عرصه تحولات سیاسی و تاریخی، به‌عنوان دو سوی یک رابطه پیچیده و چندلایه مطرح بوده‌اند. این دو مفهوم همیشه در مطالعات تاریخی جایگاه ویژه‌ای به خود اختصاص داده و مورخان و تاریخ‌دوستان بدان توجه کرده‌اند.

فرهنگ