تحت انقیاد تن

تحت انقیاد تن

بدن، بنیان هستی و بازتاب‌دهنده موقعیت انسان در جهان محسوب می‌شود. بدن کارگر، کارفرما، گرسنه و سیر؛ هر یک داستانی ناگفته دارند و روایتگر سال‌ها زیستن در طبقه‌ای خاص هستند. در ادبیات اجتماعی، زمانی که حرف از فقر و نابرابری به میان می‌آید، اغلب از «شکم» به‌مثابه نماد اصلی این محرومیت یاد می‌شود. اما شکم، تنها یک عضو صرفاً بیولوژیکی نیست؛ بلکه میدان نبردی است که تاریخ تحقیر، حسرت، خشونت و بقا در آن انباشته می‌شود.

فرهنگ

نقاب‌های شکسته

نقاب‌های شکسته

در جریان زندگی گاه به پوسته‌ای سخت از روایت‌های ساختگی، نقش‌های اجتماعی و نقاب‌ها پناه می‌بریم؛ نقاب‌هایی که هم برای حفظ ظاهر و هم برای پنهان کردن زخم‌های عمیق ساخته شده‌اند. اما حقیقت واقعی‌مان، زمانی آشکار می‌شود که این پوسته‌ها می‌شکنند.

فرهنگ

ماندگار با فرهنگ آثار

ماندگار با فرهنگ آثار

در میان مترجمان و ویراستاران نسل طلایی ایران، که حالا شاید از میان‌شان تک‌وتوکی بیشتر نمانده باشند، رضا سیدحسینی -که اگر هنوز در بین‌مان بود، دیروز ١٠٠ سالگی‌اش را جشن می‌گرفتیم- از نوادر و نوابغ بود.

فرهنگ

امیدوار و خوشبین هستم

گفت‌وگو با لیلی گلستان درباره کتاب حال حیرت و فعالیت‌هایش

امیدوار و خوشبین هستم

وقتی نام لیلی گلستان به میان می‌آید، ذهن خیلی از افراد به سمت گالری گلستان می‌رود؛ فضایی که برای دهه‌ها، خانه امن هنرمندان بوده و سکوی پرتاب بسیاری از استعدادهای جوان. اما لیلی گلستان فقط یک مدیر گالری نیست؛ می‌توان او را بخشی از حافظه زنده فرهنگ و هنر معاصر ایران دانست. کسی که در طول این سال‌ها، هم به‌عنوان مترجم و نویسنده و هم به‌عنوان یک زن فعال و پیشرو، در قلب اتفاقات مهم فرهنگی و هنری حضور داشته است.

فرهنگ

هندسه حیرت

نگاهی به کتاب گمشده لب دریا نوشته‌ تقی پورنامداریان

هندسه حیرت

بسیاری از ما، حافظ را چونان مُسکن و مأوایی کهن می‌شناسیم که در آن بالیده‌ایم؛ با سقف‌ بلند غزل‌هایش مأنوسیم و بر فرش نقش‌دار ایهام‌هایش، بی‌آنکه بدانیم، دمی را آسوده‌ایم اما حقیقت تلخ و در عین حال شکوهمند آن است که ما در حافظ، تنها ساکن و سائر بوده‌ایم و نه عارف و مشاهده‌گر.

فرهنگ

رئالیسم جادویی جنوبی

گفت‌وگو با احمد آرام درباره مجموعه داستان خوکچه بادنما

رئالیسم جادویی جنوبی

در دنیای داستانی احمد آرام، دلهره یک انتخاب نیست؛ ردپایی غیرقابل انکار از حضور یک میراث است. او سال‌هاست بوم فرهنگی جنوب را در آثارش کاویده؛ چه در فضای سوررئال رمان‌ «شبی که انتو با درد خویش آشنا شد» و چه در اتمسفر وهم‌آلود رمان‌های «باغ استخوان‌های نمور»، «حلزون‌های پسر» و مجموعه داستان‌هایی چون ‌«آنها چه کسانی بودند». آرام که از میان بوشهری مملو از ضرب‌المثل و روایت‌های شفاهی برخاسته، حالا در مجموعه داستان تازه «خوکچه بادنما» که انتشارات نیماژ آن را منتشر کرده، مرز میان واقعیت و خیال را به شکلی دلهره‌آور می‌خراشد.

فرهنگ

وداع با ادیب امیدوار / آن مدرنیست دانا

جواد مجابی، شاعر، نویسنده، نقاش و منتقد ادبی-هنری در سن ۷۸ سالگی درگذشت

وداع با ادیب امیدوار / آن مدرنیست دانا

عصر شنبه ۱۴ شهریور، اهالی فرهنگ و دوستداران ادبیات، ناباورانه با خبر درگذشت یکی از چهره‌های سرشناس ادبیات و فرهنگ معاصر مواجه شدند؛ جواد مجابی، شاعر، نویسنده، طنزپرداز، نقاش و منتقد ادبی و هنری، پس از یک دوره بیماری در ۸۷ سالگی درگذشت؛ چهره‌ای چندوجهی که به رغم از سر گذراندن فراز و نشیب‌های بیشمار، زندگی‌اش همواره بر مدار امیدواری و امیدبخشی می‌چرخید.

فرهنگ

به روایت خانم وولف / نگاهی به کتاب در جستجوی صدای زنان در ادبیات

به روایت خانم وولف / نگاهی به کتاب در جستجوی صدای زنان در ادبیات

ویرجینیا وولف معمولاً با رمان‌های «خانم دالووی» و «به‌سوی فانوس دریایی» شناخته می‌شود؛ اما بخش مهمی از جایگاه او در تاریخ ادبیات، مدیون جستارها و نقدهای ادبی‌اش است. وولف در این نوشته‌ها نه تنها به ارزیابی آثار و نویسندگان می‌پردازد، بلکه پرسش‌هایی بنیادین را مطرح می‌کند: چه کسانی امکان نوشتن دارند؟

فرهنگ

نوشتن زیر بمباران

گفت‌وگو با علی اصغر سیدآبادی درباره کتاب وقتی گنجشک‌ها مضطرب می‌شوند

نوشتن زیر بمباران

همزمان با جنگ تحمیلی ۴۰ روزه، یادداشت‌هایی روزانه با محور زندگی در جنگ در فضای مجازی منتشر شد؛ یادداشت‌هایی که علی‌اصغر سیدآبادی، نویسنده و پژوهشگر، آنها را در شبکه‌های اجتماعی برای گروهی از نویسندگان، تصویرگران و هنرمندان غیرایرانی می‌نوشت؛ روزنوشت‌هایی که با اعلام آتش‌بس، در کتابی با نام «وقتی گنجشک‌ها مضطرب می‌شوند» گرد آمد و همراه با عکس‌هایی از عکاسان ایرانی، از سوی نشر NOP در انگلستان منتشر شد. هفته گذشته، نسخه فارسی این اثر نیز با تغییراتی از سوی نشر «اگر» در تهران منتشر شد؛ سیدآبادی در گفت‌وگوی پیش‌رو، چگونگی شکل‌گیری و ویژگی‌های این کتاب را شرح می‌دهد.

فرهنگ

خداوند مرا گرفتار مثنوی و مولانا کرد

محمدعلی موحد در رونمایی از نسخه قطع کوچک مثنوی عنوان کرد

خداوند مرا گرفتار مثنوی و مولانا کرد

عصر سه‌شنبه ۲۴ تیر، شصت‌وسومین نشست سه‌شنبه‌های مجله «بخارا» به رونمایی از نسخه قطع کوچک مثنوی با حضور محمدعلی موحد و جمع بسیاری از دوستداران ایشان در شهر کتاب نیاوران برگزار شد

فرهنگ

صد سال ذهن‌کاوی / تاریخ روان‌کاوی نوشته استیون میچل و مارگارت بلک، دعوتی است به تأمل عمیق‌تر درباره ماهیت انسان

صد سال ذهن‌کاوی / تاریخ روان‌کاوی نوشته استیون میچل و مارگارت بلک، دعوتی است به تأمل عمیق‌تر درباره ماهیت انسان

روان‌کاوی بیش از یک قرن پیش توسط زیگموند فروید آغاز شد و یکی از جسورانه‌ترین تلاش‌ها برای کاوش در عمق ذهن انسان بود. این جنبش، ذهن را از قلمرو فلسفه و ادبیات به حوزه‌ای نظری-بالینی برد و مفاهیمی مانند ناهشیار، عقده‌ها و تأثیر کودکی را وارد فرهنگ عمومی کرد. اما مسیرش پر از فراز و فرود بود: گاهی به اوج شهرت رسید و گاهی مورد حمله شدید قرار گرفت؛ از اتهام علمی نبودن تا نقدهای فمینیستی و فرهنگی. با وجود همه این چالش‌ها، روان‌کاوی همچنان زنده ماند و به شاخه‌های متنوع و غنی تبدیل شد.

فرهنگ

زخم کاری / بررسی زخم‌های عمیق کودکی و ردپای آن روی آینده در بدرود، ارواح

زخم کاری / بررسی زخم‌های عمیق کودکی و ردپای آن روی آینده در بدرود، ارواح

در لایه‌های پنهانی وجود انسان، گاهی بخش‌هایی هستند که پس از گذشت سال‌ها هنوز روی زندگی حال و آینده‌ تأثیر می‌گذارند؛ بخش‌هایی که با نبودن‌ها و رفتن‌ها خالی مانده‌اند و هرگز جای خالی‌شان پر نشده است. گاهی سکوت پس از رفتن، بلندتر از هر فریادی در گوش روح انسان می‌پیچد.

فرهنگ

کلمات مصور / برخورد میان ادبیات و هنرهای تجسمی در ده پرتره نوشته گرترود استاین

کلمات مصور / برخورد میان ادبیات و هنرهای تجسمی در ده پرتره نوشته گرترود استاین

در دنیای مرسوم روایت‌های ادبی، نویسنده با ترسیم خطی رفتارها، روایت وقایع و توصیف جزئیات فیزیکی تلاش می‌کند تا تصویری زنده از یک شخصیت در ذهن مخاطب بسازد. شخصیت‌پردازی مناسب و فضاسازی در داستان‌ها از عوامل مهمی هستند که ارتباط مخاطب را با کتاب بیشتر کرده و همذات‌پنداری را بالا می‌برند.

فرهنگ

یقین گمشده / تأملی در جهان فرانتس کافکا در صد و دومین سال درگذشتش

یقین گمشده / تأملی در جهان فرانتس کافکا در صد و دومین سال درگذشتش

فرانتس کافکا (۱۹۲۴-۱۸۸۳) نویسنده‌ای است که از همان نخستین مواجهه، نوعی حس لامکانی را به خواننده منتقل می‌کند؛ گویی هر جمله، هر صحنه و هر شخصیت، در جایی بین جهان ما و جهانی دیگر معلق است. او در پراگ به دنیا آمد؛ شهری که خود در آن روزگار مرزی بود میان فرهنگ‌ها و زبان‌ها؛ یک یهودی آلمانی‌زبان در شهری عمدتاً چک‌زبان، کارمند بیمه در دل بوروکراسی امپراطوری اتریش-مجارستان و نویسنده‌ای که بیشتر آثارش سنگین‌ترین وزن خود را پس از مرگ نویسنده پیدا کرد. این موقعیت حاشیه‌ای، صرفاً یک نکته‌ زندگینامه‌ای نیست؛ بلکه شاکله‌ درونی جهان داستانی او را می‌سازد.

فرهنگ

رویای شیرین دباغ / روایت زندگی پرفراز و نشیب مرضیه حدیدچی در کتاب بانوی چریک

رویای شیرین دباغ / روایت زندگی پرفراز و نشیب مرضیه حدیدچی در کتاب بانوی چریک

زنان بسیاری در جریان انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس نقشی مهم، اثرگذار و فراموش‌نشدنی ایفا کرده‌اند. آنها با ایمان، آگاهی و روحیه فداکارانه در صحنه‌های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی انقلاب حضوری فعال داشتند و در شکل‌گیری و تداوم این حرکت بزرگ مردمی، سهمی اساسی را برعهده گرفتند.

فرهنگ

بارقه امید در دل تاریکی / بررسی پیچیدگی‌های زندگی و احساسات انسانی در سمت روشن زندگی نوشته مصطفی مستور

بارقه امید در دل تاریکی / بررسی پیچیدگی‌های زندگی و احساسات انسانی در سمت روشن زندگی نوشته مصطفی مستور

گاهی زندگی و آدم‌هایش ما را به تاریک‌ترین نقطه از زندگی می‌برند و با بی‌رحمی تمام میان همان تاریکی‌ها رهایمان می‌کنند. شاید هم گاهی این خودمان هستیم که برای به چالش کشیدن توانایی‌ها یا میزان جسارت خود به سمت تاریکی می‌رویم. زندگی برای ما چه خوابی دیده است؟ آن مسیر روشنی که ما را به سمت روشنایی می‌برد، کجاست؟

فرهنگ

راوی دنیای زنان / جست‌وجوی خود واقعی در مجموعه داستان بانو، مینا و دیگران نوشته ناهید طباطبایی

راوی دنیای زنان / جست‌وجوی خود واقعی در مجموعه داستان بانو، مینا و دیگران نوشته ناهید طباطبایی

گاهی فاجعه نه با صدای یک انفجار، که با صدای بسته‌ شدن آرام یک در چوبی یا خیره ماندن به یک استکان چای سرد شده در یک بعدازظهر کش‌دار آغاز می‌شود. زندگی در برخی از داستان‌ها، نه در خیابان‌های شلوغ می‌گذرد و نه با اتفاقات بزرگ دراماتیک پیش می‌رود، بلکه از حواشی کوچک و به‌ ظاهر بی‌اهمیت جریان پیدا می‌کند؛ در اتاق‌هایی که بوی کهنگی می‌دهند و در ذهن‌هایی که میان واقعیت سرد امروز و خاطرات گرم دیروز، سرگردانند.

فرهنگ